Mexico (land)

Mexico (Spaans: México), officieel de Verenigde Mexicaanse Staten (Spaans: Estados Unidos Mexicanos) is een land in Noord-Amerika, grenzend aan de Verenigde Staten, Belize en Guatemala, de Grote Oceaan en de Golf van Mexico. Ook enkele eilanden behoren tot Mexico.

De nationale hoofdstad is Mexico, oftewel Federaal District (D.F.). De stad ligt op 2240 meter boven de zeespiegel. Mexico is een federatie van 31 staten die elk een redelijke mate van autonomie hebben. Het land heeft ongeveer 106 miljoen inwoners (2004). De meest gesproken taal is het Spaans. Daarmee is Mexico het grootste Spaanssprekende land in de wereld. Vicente Fox Quesada, van de Nationale Actiepartij (PAN) is president sinds 2000.

Geschiedenis

Tijdens de pre-columbiaanse tijd was Mexico de woonplaats van Indiaanse beschavingen als de Maya, de Tolteken, de Mixteken en de Azteken. De komst van de Spaanse conquistador Hernán Cortés in 1519 betekende het einde van het Azteekse rijk en het begin van de periode waarin Mexico als Nieuw-Spanje een kolonie van Spanje was. In 1810 werd door Miguel Hidalgo de onafhankelijkheid uitgeroepen, die na jarenlange oorlog in 1821 bereikt werd. De negentiende eeuw werd gekenmerkt door dicators als Antonio López de Santa Anna, strijd tussen conservatieven en liberalen en het verlies van de helft van het grondgebied aan de Verenigde Staten en de landen uit Midden-Amerika. In 1862 probeerden de Fransen Maximiliaan van Habsburg als keizer te installeren; een poging die faalde door het optreden van de liberale staatsman Benito Juárez. De armoede en onderdrukking door de dictatuur van Porfirio Díaz veroorzaakten de Mexicaanse Revolutie in 1910. Oorspronkelijk een poging van de liberaal Francisco I. Madero om Díaz omver te werpen, maar al gauw ontaardde het in een bloedige burgeroorlog waarin personen als Pancho Villa en Emiliano Zapata bekend zijn geworden. De Revolutie kalmeerde na de proclamatie van de grondwet van 1917. In 1929 richtte het revolutionaire leiderschap de Partij van de Nationale Revolutie werd op. De partij werd later hernoemd tot de Institutioneel Revolutionaire Partij (PRI) en zou Mexico decennialang regeren. De jaren '40, '50 en '60 werden gekenmerkt door economische groei, maar de PRI ging wel steeds autoritairder optreden. In de jaren '70 en '80 kwam het land in een economische crisis terecht. Door verkiezingsfraude en andere twijfelachtige methoden wist de PRI nog tot 2000 te regeren. Nadat de PRI 71 jaar had geregeerd, werd Vicente Fox van de conservatieve PAN tot president gekozen.

Politiek

Mexico satelliet.jpg Volgens de Grondwet van 1917 is Mexico een federale republiek met een uitvoerende, een wetgevende en een juridische macht. De volksvertegenwoordiging, het Congres van de Unie, bestaat uit een senaat en een kamer van afgevaardigden. De volksvertegenwoordiging wordt deels direct, deels getrapt verkozen. Na een termijn te hebben gediend, is het niet toegestaan in dezelfde functie herkozen te worden. De President van Mexico is zowel staatshoofd als regeringsleider.

Mexico kent universeel stemrecht vanaf 18 jaar. Officieel kent Mexico ook stemplicht, maar er staat geen straf op niet stemmen.

Voornaamste leden van de regering

President: Vicente Fox
Binnenlandse zaken: Carlos Abascal
Buitenlandse zaken: Luis Ernesto Derbez
Budget: Francisco Gil Díaz
Economische zaken: Fernando Canales
Onderwijs: Reyes Tamez
Energie: Fernando Elizondo Barragán
Defensie: Clemente Vega García
Gezondheid: Julio Frenk

Politieke Partijen

Mexico_gouverneurs.PNG]]

In het congres zijn zes politieke partijen vertegenwoordigd. De eerste drie zijn de drie grote partijen, de laatste drie zijn kleinere:

Nationale Actiepartij (Partido Acción Nacional, PAN). Een conservatieve partij die voorstander is van een neoliberale economie. De huidige president, Vicente Fox, is van de PAN, evenals Felipe Calderón die recentelijk tot zijn opvolger is gekozen.
Institutioneel Revolutionaire Partij (Partido Revolucionario Institucional, PRI). Gevormd in 1929, vanaf dat moment (onder verschillende namen) tot 2000 aan de macht. Oorspronkelijk links georiënteerd, maar tegenwoordig centrum-rechts.
Partij van de Democratische Revolutie (Partido de la Revolución Democrática, PRD). Een linkse partij, opgericht in 1989. De controversiële politicus Andrés Manuel López Obrador is van de PRD en verloor de verkiezingen met een krappe marge, maar kondigde aan deze aan te zullen vechten.
Partij van de Arbeid (Partido del Trabajo, PT).
Groene Ecologische Partij van Mexico (Partido Verde Ecologista de México, PVEM).
Convergentie (Convergencia).

Staten

Mexico is ingedeeld in 31 staten en één district, zie verder Staten van Mexico.

Geografie

Mexico ligt in het zuiden van Noord-Amerika en het zuiden wordt soms tot Midden-Amerika gerekend. Mexico strekt zich meer dan drieduizend kilometer van het noordwesten tot het zuidwesten uit. In het noorden is Mexico tweeduizend kilometer breed, op het smalste punt (Landengte van Tehuantepec) is dat ongeveer 220 kilometer. Mexico ligt tussen de Grote Oceaan aan de ene kant en de Golf van Mexico en Caribische Zee aan de andere kant. Mexico heeft twee opvallende schiereilanden: Yucatán en Neder-Californië. Eilanden behorend tot Mexico zijn Guadalupe en de Revillagigedo-eilanden in de Grote Oceaan en Cozumel in de Caribische Zee. Op Yucatán na is het land bergachtig, met als belangrijkste massief de uit drie delen bestaande Sierra Madre, die als een deel van de Rocky Mountains gezien kan worden. In Centraal Mexico bevinden zich een aantal vulkanen, waarvan de Popocatépetl de bekendste is. De Pico de Orizaba (5650m), het hoogste punt van Mexico is eveneens een vulkaan. De grootste rivieren zijn de Río Bravo (in de Verenigde Staten bekend als Rio Grande), de Lerma, de Balsas, de Pánuco, de Usumacinta en de Yaqui. Het klimaat van Mexico loopt uiteen van woestijnklimaat in het noorden tot tropisch regenwoudklimaat in het zuiden en gebergteklimaat in het midden.

Demografie

In Mexico wonen bijna 106 miljoen mensen (2006). Het is op Brazilië na het meest bevolkte land in Latijns-Amerika. 90% daarvan heeft Spaans als moedertaal, waardoor het het land met het grootste aantal Spaanssprekenden ter wereld is. 10% van de bevolking heeft een indiaanse taal als moedertaal. Verschillende dialecten van het Nahuatl worden gesproken door 1,6 miljoen mensen. Andere veelvoorkomende Indiaanse talen zijn Yucateeks Maya, Zapoteeks, Mixteeks en Purépecha. De meeste Indianen spreken naast hun eigen taal ook Spaans.

80% van de Mexicaanse bevolking is mesties, 10% is indiaans en 9% is Europees. Daar het Mexicaans Bureau voor de Statistiek taal als indicator van afkomst gebruikt, is het werkelijke aantal indianen waarschijnlijk hoger. De belangrijkste godsdienst is het christendom (94%), waarvan het Rooms-Katholicisme het meeste aanhang heeft (89%).

Mexico-stad is met afstand de grootste stad van het land, met 8,5 miljoen inwoners in het Federaal District, en 22 miljoen in de agglomeratie Mexico-stad. Het is op Tokio na het meest bevolkte stedelijk gebied ter wereld. Andere miljoenensteden in Mexico zijn Ecatepec, Guadalajara, Ciudad Nezahualcóyotl, Monterrey, Puebla, Toluca, Léon, Ciudad Juárez en Tijuana.

Kunst en cultuur

De Mexicaanse cultuur is een mengeling van inheemse Indiaanse culturen met de Spaanse cultuur. Later zijn hier weer invloeden uit de Verenigde Staten en Afrika bijgekomen.

Familiebanden zijn in Mexico doorgaans sterker dan in Europa. Vaak kan dit uitlopen op seksisme of geweld tegen vrouwen, maar de laatste decennia neemt dat sterk af, vooral in de steden. Machismo wordt tegenwoordig minder op prijs gesteld dan vroeger. Op het platteland hebben oude tradities ten goede of ten kwade beter stand weten te houden. 'De verhouding tussen Mexicanen en de overheid is vaak moeizaam. Er wordt wel gezegd dat Mexicanen twee manieren van omgaan met gezag hebben: ze gebruiken het gezag of ze worden door het gezag gebruikt. Corruptie is dan ook nog veel voorkomend maar wel afnemend.

Het muralisme is een vorm van muurschilderkunst, ontstaan na de Mexicaanse Revolutie. Bekende muralisten zijn Diego Rivera, David Alfaro Sigueiros en José Clemente Orozco. De Muralisten waren vaak politiek geinspireerd, en probeerden de idealen van de Mexicaanse Revolutie over te brengen aan de bevolking. Een andere bekende schilder uit dezelfde periode is Frida Kahlo.

De bekendste muziekvorm uit Mexico zijn de mariachiorkesten. Deze muziekvorm komt oorspronkelijk uit Jalisco. Andere bekende muziekvormen zijn norteño, banda en corrido

De bekendste literaire schrijver uit Mexico is Octavio Paz, winnaar van de Nobelprijs voor de Literatuur. Andere bekende schrijvers zijn de pre-Columbiaanse dichter-koning Nezahualcoyotl, de non Sor Juana Inés de la Cruz uit de koloniale tijd, José Joaquín Fernández de Lizardi, wiens Periquillo Sarniento als nationale roman van Mexico wordt gezien en Juan Rulfo.

De Mexicaanse keuken wordt gekenmerkt door flink gekruide gerechten. Veel van deze gerechten werden al tijdens de pre-Columbiaanse periode gegeten. Onder andere tamale, tortilla, taco, guacamole en mole komen uit de Mexicaanse keuken, maar ook chocola is oorspronkelijk uit Mexico afkomstig. Mexicaanse bieren worden bij de beteren van de wereld geplaatst, Mexicaanse wijnen daarentegen staan minder goed bekend. Een andere bekende drank uit Mexico is uiteraard tequila.

Feestdagen

1 januari - Nieuwjaar (*)
5 februari - Grondwetsdag (sinds 2006 nationaal gevierd op de eerste maandag van februari) (*)
18 maart - Expropiación Petrolera
21 maart - Geboortedag van Benito Juárez (vanaf 2007 nationaal gevierd op de derde maandag van maart)(*)
1 mei - Dag van de Arbeid (*)
5 mei - Cinco de Mayo, viering van de overwinning in de Slag bij Puebla
16 september - Onafhankelijkheidsdag (*)
12 oktober - Día de la Raza
1 november - Allerheiligen (zie ook Dag van de Doden)
20 november - Verjaardag van de Mexicaanse Revolutie (sinds 2006 gevierd op derde maandag van november) (*)
12 december - Verschijning van de Maagd van Guadalupe
25 december - Kerstmis (*)

(*) nationale rustdagen bij wet

Economie

Tot de jaren '80 werd de Mexicaanse economie voor een groot deel door de overheid geleid. Sinds president Miguel de la Madrid wordt Mexico echter in toenemende mate een neo-liberale vrijemarkteconomie. Het aantal bedrijven handen van de overheid is de afgelopen 20 jaar met 80% gedaald. Onder andere de spoorwegen, telecommunicatie en elektriciteit zijn geprivatiseerd.

In 1994 is Mexico toegedreden tot de Noord-Amerikaanse Vrijhandelsorganisatie. Sindsdien is de export met 170% toegenomen. De lonen zijn echter gedaald en de werkgelegenheid is maar weinig gegroeid. Veel Mexicanen emigreren naar de Verenigde Staten, of werken bij Amerikaanse bedrijven in het noorden van het land. De welvaart is erg ongelijk verdeeld; de hoogste 20% is goed voor 55% van de inkomens. 40% van de bevolking leeft onder de armoedegrens. Onder economen bestaat onenigheid of Mexico wel of niet als ontwikkelingsland gezien dient te worden. Bovendien zijn er per regio grote verschillen in welvaart. Delen van Nuevo León en het Federaal District zijn bijna even welvarend als Europa, terwijl Chiapas en Oaxaca qua armoede niet onder hoeven te doen voor de landen van Centraal-Amerika. 18% van de Mexicanen werkt in de landbouw, goed voor 4% van het Bruto Nationaal Product. De grootste sector, zowel qua werkgelegenheid als qua aandeel aan het BNP is de dienstverlening.

De munteenheid van Mexico is de Mexicaanse peso, die de afgelopen jaren sterk is gestegen tegenover de Amerikaanse dollar. Mexico is een leverancier van gas en aardolie. Het is 's werelds grootste producent van zilver. Het belangrijkste agrarische exportproduct is maïs (4e exporteur ter wereld).

Relatie Mexico-VS

Chapultepec.jpg Sinds lange tijd leven de Amerikanen en Mexicanen op gespannen voet met elkaar. In de negentiende eeuw is Mexico een groot deel van zijn grondgebied kwijtgeraakt aan de Verenigde Staten, iets wat in Mexico beter herinnerd wordt dan in de V.S. Na de Mexicaanse Revolutie ontstond er in de VS een wantrouwen tegenover Mexico, omdat men bang was dat het socialisme zich vanuit Mexico over Latijns-Amerika zou verspreiden. Door de kalmering van de Revolutie werd de relatie echter beter. In de Tweede Wereldoorlog vocht Mexico aan de zijde van de geallieerden mee in de Grote Oceaan. Tekenend voor het herstel van de goede relaties was het bezoek van Harry Truman aan het monument voor de Niños Héroes, jonge soldaten die tijdens de Mexicaans-Amerikaanse oorlog waren omgekomen, in 1952.

Tegenwoordig is het belangrijkste twistpunt de immigratie. Veel arme Mexicanen willen hun geluk beproeven in de Verenigde Staten, terwijl de Verenigde Staten de instroom van immigranten zoveel mogelijk wil beperken. In de jaren '90 is er in de stedelijke gebieden aan de grens tussen Mexico en de Verenigde Staten een barrière gebouwd, die in 2006 zal worden uitgebreid. Er komen per jaar gemiddeld 300 Mexicanen die door de woestijn naar de VS trekken om, en er worden enkele honderdduizenden Mexicanen per jaar gearresteerd door de Amerikaanse grenspolitie. Naar aanleiding van de oorlog tegen het terrorisme is de Amerikaanse grenscontrole strenger geworden. Er worden vaak vingerafdrukken afgenomen, wat veel kwaad bloed zet in Mexico. Een ander heikel punt is de uitlevering van gevangenen. Mexico weigert gevangenen uit te leveren aan de VS, omdat die daar de doodstraf kunnen krijgen, waar de Mexicaanse regering tegen is. Dit heeft tot gevolg dat veel Amerikaanse criminelen naar Mexico vluchten om hun straf te ontlopen. Bovendien zijn veel Mexicaanse immigranten in de VS het slachtoffer van discriminatie of racisme. Dit wordt door de Amerikaanse regering uiteraard ook niet op prijs gesteld, en er zijn vanuit de federale overheid en in meerdere staten programma's actief die positieve discriminatie ten aanzien van de Mexicaanse minderheid moeten bevorderen.

Aan de andere kant beschuldigt de Amerikaanse regering Mexico ervan niet genoeg te doen tegen drugssmokkel en illegale immigratie, waar de zuidwestelijke Amerikaanse staten veel overlast van ondervinden. Verder heeft de Amerikaanse regering in het verleden regelmatig kritiek geuit op de mensenrechtenomstandigheden en het gebrek aan democratie in Mexico.

Overigens is de relatie tussen de Mexicaanse en Amerikaanse regeringen op wat incidenten na over het algemeen goed te noemen. Beide landen werken op tal van punten samen en maken samen met Canada deel uit van de Noord-Amerikaanse Vrijhandelsorganisatie. Andere organisaties waar zowel Mexico als de VS deel van uitmaken zijn de Organisatie voor Economische Samenwerking en Ontwikkeling en de Organisatie van Amerikaanse Staten.

De naam "Mexico"

Het woord Mexico is uit het Nahuatl afkomstig. Het was oorspronkelijk de naam van de centrale deelstaat van het Azteekse Rijk. De betekenis is niet zeker. Een mogelijke afkomst is "Plaats van Mextli", een mythische leider. Een andere mogelijkheid is een archaïsch woord voor zon. Volgens de Mexicanist Miguel León Portilla is het afkomstig van de woorden meztli (maan), xictli (navel, centrum) en -co (plaats) het zou dan dus "centrum van de maan" betekenen.

Door de Azteken werd Mexico als "Mesjiko" uitgesproken, maar tegenwoordig wordt het in het Spaans als "Meggiko" uitgesproken. In het Spaans van de 16e eeuw werd de x als sj opgeschreven, en aangezien het Nahuatl voor het eerst door Spanjaarden naar het Latijnse alfabet is omgezet werd Mexico dus met een x geschreven. Maar gedurende de eeuwen veranderde de uitspraak van de x van sj naar g. Er werd daarom besloten de x te vervangen door een j (die in het Spaans als g wordt uitgesproken). Ximenez veranderde dus in Jimenez en exercicio in ejercicio. In Spanje werd sindsdien Mexico regelmatig als Mejico geschreven, maar in Mexico besloot men vast te houden aan de oude spelling. Ook in Spanje wordt tegenwoordig Mexico weer met een x geschreven, al komt Mejico sporadisch nog wel voor.

Sport

De populairste sport is het voetbal. In de hoogste afdeling worden jaarlijks twee seizoenen gespeeld. De twee kampioenen komen vervolgens tegen elkaar uit in een grote finale. Het nationale voetbalteam bevindt zich in de top-10 van de FIFA-ranking. Honkbal is de tweede meest populaire sport, gevolgd door boksen, worstelen wielrennen, tennis, Amerikaans voetbal en taekwondo.

Onderwijs

Mexico heeft opvallend goede resultaten gehaald op onderwijsgebied de afgelopen decennia. De geletterdheid is 92%. Sinds de jaren '90 zijn er bovendien programma's opgezet waarbij indiaanse kinderen tweetalig onderwijs kunnen krijgen. Onderwijs was tot voor kort gratis, en nog steeds is het niet erg duur vergeleken met West-Europese landen. Mexico heeft een groot aantal universiteiten. Elke staat heeft er minstens één. Met afstand de grootste en meest vooraanstaande universiteit is de Nationale Autonome Universiteit van Mexico (UNAM) in Mexico-stad.

Militaria

Het Mexicaanse leger telt 300.000 man, waarvan driekwart bij de landmacht. Het standaardwapen is de Heckler & Koch G36. De president is opperbevelhebber van het leger. De Mexicaanse luchtmacht is een van de oudste ter wereld. Mexico kent de dienstplicht. Volgens een loterijsysteem wordt bepaald wie er wel en niet daadwerkelijk wordt opgeroepen. Er zijn ook mogelijkheden voor een alternatieve dienstplicht. Vrouwen zijn toegestaan in het leger.

Transport

Mexico heeft het een van de meest uitgebreide wegennetwerken van Latijns-Amerika. Mexico kent 4000 kilometer snelweg, waarvan het meeste tolweg. Mexico kent verder een redelijk uitgebreid spoorwegennetwerk, al vindt er sinds de privatisering van de spoorwegen nauwelijks nog personenvervoer plaats. Een lijn waar dat nog wel gebeurt is de beroemde Chihuahua al Pacifico, die door de Koperkloof voert. Het meeste binnenlandse vervoer is per bus of vliegtuig. Mexico heeft 108 havens waarvan Tampico en Veracruz Llave aan de Golf van Mexico en Acapulco de Juárez en Mazatlán aan de Grote Oceaan de grootste zijn.

Zie ook

Externe links

Noten

Afhankelijk van de definitie van 'officiële taal' die men hanteert, heeft Mexico nul, een of 63 officiële talen. Er is wettelijk geen taal als officieël vastgelegd, maar in de praktijk wordt het Spaans gebruikt in overheidsdocumenten en andere officiële doeleinden. Verder zijn volgens de taalwet van 2003 62 inheemse talen en het Spaans erkend als 'nationale talen' met "gelijke geldigheid in hun territorium". Deze wet staat het inheemse volkeren bovendien toe wetten en overheidsdocumenten in hun taal te laten vertalen.
Als volledige naam van Mexico wordt ook wel eens incorrect 'Verenigde Staten van Mexico' gegeven. 'Mexicaanse Republiek' (Spaans: República Mexicana wordt ook wel eens half-formeel als volledige naam gegeven, maar dat is ook niet de officiële benaming. In de negentiende eeuw heette het land gedurende twee perioden, van 1837 tot 1846 en van 1853 tot 1857 Mexicaanse Republiek, maar beide keren werd het land weer hernoemd tot Verenigde Mexicaanse Staten nadat de federale grondwet weer in werking was getreden.

Mexico | Land

Gourt Home::Gourt :: Mexico (land)