Metonymie

Een metonymie (ook: overnoeming of metoniem) is als stijlfiguur een beeldspraak waarbij een woord niet verwijst naar zijn originele referent, maar naar een referent die daarmee in een zogenaamde contiguïteitsrelatie staat. Anders gezegd: in een vergelijking tussen het beeld en het bedoelde zit geen overeenkomst. Men onderscheidt o.a:

de pars pro toto (Latijn: deel voor geheel) of synekdoche
- even de neuzen tellen
  = personen (een persoon is geen neus)
- een goede boterham verdienen
  = inkomen
- roodborstje
de totum pro parte (Latijn: geheel voor deel)
- Nederland won van Duitsland
  = 11 voetballers
- de kaars brandt
  = het vet in het topje van de pit
de abstractum pro concreto
- het kantoor gaat een dagje uit
  = het personeel
de concretum pro abstracto
- hij staat in vuur en vlam
  = verliefd
de relatie maker-gemaakte
- wij hebben een Herman Brood boven de bank
  = een schilderij gemaakt door HB
- dat zoeken we op in de Van Dale
  = het woordenboek
de relaties merknaam-product of bedrijfsnaam-product (dit noemt met ook een eponiem, indien het de naam draagt van de persoon die het heeft uitgevonden of ontwikkeld)
- aspirine
- Coca Cola
- Pringles
de relatie plaats-product (dit noemt men ook een geoniem)
- wil je nog een glaasje bordeaux
  = wijn uit de omgeving van Bordeaux
de relatie godheid-machtsgebied
- hij gaf zich over aan Venus
  = de liefde
de relatie stof-object
- hij dronk uit een glas
  = een beker van glas
- een blikje

Een beeldspraak waarbij een relatie bestaat tussen het beeld en het bedoelde is een metafoor.

Stijlfiguur

Gourt Home::Gourt :: Metonymie