Ligfiets

Een ligfiets is een bijzondere, en nog steeds vrij zeldzame, uitvoering van een fiets. Kenmerkend is de lage zitting, waardoor er geen ruimte voor trappers onder de zitting overblijft. Alle ligfietsen hebben in plaats van een zadel een zitschaal of kuip, die ook meestal de rug, soms de buik(Buikfiets), ondersteunt. De trappers bevinden zich ongeveer op dezelfde hoogte als het zadel, en wel op ongeveer een beenlengte ervoor(erachter bij buikfiets).

Een klassieke ligfietser ligt ontspannen op de (onder)rug, ongeveer zoals in een fauteuil voor de televisie. Dit maakt het voor ongetrainden direct mogelijk zonder problemen lange tochten te maken (meer dan 100 km/dag). Het comfort is gewaarborgd doordat de gehele rug wordt ondersteund in plaats van een deel van het zitvlak. Het is daarom heerlijk ontspannen fietsen zonder last te hebben van zadelpijn, pijnlijke schouders, polsen of nek.

Ligfiets.jpg

Er zijn twee mogelijkheden voor de aandrijving:

Achterwielaandrijving met een lange ketting, of met een cardanas (komt nauwelijks voor). Het voorwiel is bestuurbaar.
Voorwielaandrijving met een korte ketting. Sturen is mogelijk dankzij een speciaal scharnier, ongeveer in het midden van het frame, het zogeheten kantelknikmechanisme. Dit type fiets vergt de meeste oefening, behalve bij driewielers. Een ander mechanisme is de torderende ketting langs het balhoofd met een normale voorvork.

De ligfiets heeft als voordelen de lage luchtweerstand en de comfortabele zit. Door het geringere frontale oppervlak en de aerodynamischer vorm vangt een ligfiets veel minder wind dan een "gewone" fiets. Hierdoor kan de snelheid al snel een stuk hoger liggen, of hoeft u zich bij dezelfde snelheid veel minder in te spannen. Bovendien kan veel meer kracht gegeven worden doordat u zich afzet tegen de zitting. Nadelen zijn de minder gemakkelijke opstap en een slechtere wendbaarheid (met name bij de fietsen met een onderstuur of een zeer lage zithoogte). Bovendien vergt het horizontaal houden van de benen extra energie, een bezwaar dat met goede klikpedalen grotendeels teniet wordt gedaan. Ligfietsen met voorwielaandrijving hebben bovendien minder grip bij steile hellingen.

Sinnerligfiets.jpg

Ligfietsen kennen veel verschillen in wielmaten. Veel ligfietsen hebben een klein voorwiel en een groter achterwiel. Een combinatie die veel voorkomt is 20 inch voor en 28 inch achter. Maar ook 20"/26" komt voor. Daarnaast bestaan er hoge ligfietsen met twee 26" wielen. Ook 20"/20" is een populair type.

Ook de afstand tussen voor- en achterwiel kan verschillen. Bij een korte wielbasis is de fiets erg wendbaar, wat in de stad voordelen heeft. Maar voor lange afstanden is het stuurgedrag nerveus. Bij een lange wielbasis is de fiets wat minder wendbaar, maar stuurt hij rustiger.

De zogenaamde lowracers of semi-lowracers beginnen tamelijk populair te worden onder ligfietsers. De fietser zit dichter bij de grond dan bij andere types. Hierdoor is de luchtweerstand bijzonder laag. Dit type ligfiets heeft, samen met bepaalde velomobielen, het meeste voordeel boven gewone racefietsen. Andere ligfietsen hebben een minder gunstige luchtweerstand; dat zijn meer toerfietsen.

Er zijn verschillende merken ligfietsen te koop. Ligfietsen worden niet door grote fabrieken gemaakt, maar door kleine werkplaatsen. Deze kleinschaligheid heeft duidelijk invloed op de prijs. Daar staat tegenover dat veel ligfietsbouwers zeer gemotiveerd zijn.

Roeifiets

Een bijzondere ligfiets is de roeifiets. Deze heeft geen trappers die rond worden bewogen, maar de fiets wordt aangedreven door een roeiende beweging van de fietser. Sommige roeifietsen hebben geen ketting, maar een snek met een rvs kabel. Er zijn ook fietsen met een Continu Variabele Transmissie op de markt.

Velomobiel

Een andere ontwikkeling vormen de zogenaamde velomobielen, een soort omhulde fietsen. De Alleweder was de eerste in de lage landen. Hij was ontworpen door de Belg Bart Verhees. Later werden er verbeterde versies en varianten van de Alleweder uitgebracht, zoals de Quest, de Mango en de Versatile. Ook in Denemarken, Duitsland, België, Oostenrijk en de Verenigde Staten worden velomobielen gebouwd.

De internationale beweging die ligfietsen en andere Human Powered Vehicles stimuleert heet de IHPVA (International Human Powered Vehicles Association).

Ligfietswedstrijden

Ligfietswedstrijden vallen niet onder het reglement van de UCI, maar onder dat van de International Human Powered Associaton. Waar de UCI strenge regels hanteert om te zorgen dat elke renner op ongeveer dezelfde, klassieke racefiets rijdt, is het reglement van de IHPVA zo vrij mogelijk. Het is opgesteld met als doel innovaties in fietstechniek en technologie te bevorderen. De gedachte is dat wie mens en machine het beste op elkaar af weet te stemmen, zal winnen.

In hoofdzaak bepalen de technische regels niet meer dan dat alle energie voor aandrijving en besturing door de renner moet worden geleverd, en verbiedt het van tevoren opslaan van energie. Verder zijn er enkele regels voor de veiligheid van het voertuig.

In de praktijk blijkt dat geheel of gedeeltelijk gestroomlijnde ligfietsen de beste resultaten geven. De wedstrijden vinden plaats op wegcircuits, wielerbanen, kartbanen en testbanen voor auto's. Er zijn over het algemeen geen aparte wedstrijden voor mannen en vrouwen, wel aparte klassementen. Bij grotere wedstrijden zijn er vaak aparte klassementen voor gestroomlijnde en ongestroomlijnde fietsen.

Wedstrijden in Nederland

De belangrijkste wedstrijden in Nederland vinden plaats tijdens Cycle Vision, het jaarlijkse ligfietsweekend dat in 2005 verhuisde van de RDWbaan bij Lelystad naar het Circuit van Zandvoort. De belangrijkste wedstrijd hierbij is de uursrace, waaraan ook handbikes en roeifietsen meedoen. Daarnaast zijn er criteria, een drie-uursrace en sprintwedstrijden. De uursrace van 2004 is gewonnen bij de heren door Bernhard Boehler met een gemiddelde snelheid van 65,4 km/h, bij de dames door Ellen van Vught met ruim 64 km/h. Door het jaar heen organiseert de NVHPV, de Nederlandse poot van de IHPVA, een zomer- en wintercompetitie.

Wereldrecords

De hoogste snelheden worden bereikt bij de wedstrijden op Battle Mountain, Verenigde Staten. De renners nemen een aanloop van 5 mijl, waarna over 200 m de gemiddelde snelheid gemeten wordt. Het record staat op naam van Sam Whittingham met 130,1 km/h. De huidige uurrecords zijn verreden op de testbaan van Opel, in de Canadese Varna Diablo II, een tweewielige stroomlijn. Het record voor de heren is gereden door Sam Whittingham (84,125 km) en voor de dames door Rosemarie Bühler (73,411 km). Zie ook Werelduurrecord.

Het wereldrecord absolute topsnelheid op de fiets is van de Nederlander Fred Rompelberg. Dit is verreden op de zoutvlakte van Bonneville (Utah) in de Verenigde Staten. Het wordt verreden achter een gangmaker, in zijn geval een auto. Het record is van 3 oktober 1995 en staat op 268,8 km/uur. De IHPVA erkent dit record echter niet, omdat de renner energie gebruikt van de gangmaker (in dit geval zelfs 98% van het totaal).

Externe links