Lieveheersbeestjes

Coccinella septempunctata - front (aka).jpg | Calvia quatuordecimguttata01.jpg | Psyllobora.vigintiduopunctata.6920.jpg | Marienkäferlarve (Coccinellidae) 1.jpg Lieveheersbeestjes zijn leden van een tot de kevers behorende familie Coccinellidae.

Algemeen

Ze zijn gekenmerkt door een ronde, zelfs vaak halfbolvormige vorm met korte pootjes die net als de kleine antennen onder het dek- en nekschild kunnen worden teruggetrokken. Ze hebben vaak rode, gele, witte en zwarte kleuren en zijn vaak gestippeld.)

De grootte van de Nederlandse soorten ligt tussen 2 en 10 mm; in Nederland komen een zestigtal soorten voor. De kevers en de larven zijn meestal predatoren van o.a. bladluizen, maar er zijn ook lieveheersbeestjes met een plantaardig dieet.

Hoewel de meeste lieveheersbeestjes felle rovers zijn is het diertje zelf symbool van een aantal instellingen en verenigingen met een goed doel, o.a. de Vereniging Het Zonnehuis voor verpleging van langdurig zieken en de Landelijke Beweging Tegen Zinloos Geweld.

De meeste lieveheersbeestjes leven ongeveer een jaar. Het aantal stippen zegt dus niets over de leeftijd.

Chemische afschrikking

Als je een lieveheersbeestje "pest" door zachtjes op hem te drukken dan produceert hij een gele vloeistof. Deze vloeistof smaakt erg bitter. Dit bloed (hemolymfe) komt tevoorschijn bij het femoro-tibiale gewricht van de poten. Vogels die een lieveheersbeestje oppakken proeven dit bloed en laten hem dan soms snel vallen. Het rood met zwarte kleurpatroon is dan ook te beschouwen als een waarschuwing. Dit ziet men vaak bij insecten of andere dieren die hun giftigheid of vieze smaak adverteren door een felle kleur en wordt aposematische kleuring genoemd. De vieze smaak wordt veroorzaakt door een alkaloïde wat per lieveheersbeestje verschilt. Er is aangetoond dat deze vloeistof van het zevenstippelig lieveheersbeestje giftig is voor koolmeeskuikens. Dat van het tweestippelig lieveheersbeestje niet.

Soorten

Cryptolaemus montrouzieri, de bekende soort die in de biologische bestrijding wordt gebruikt tegen wolluizen
Citroenlieveheersbeestje (Thea vingtiduopunctata)
Elfstippelig lieveheersbeestje (Coccinella undecim punctata)
Negentienpuntlieveheersbeestje (Anisosticta nevemdecimpunctata)
Oogvleklieveheersbeestje (Anatis ocellata)
Tweestippelig lieveheersbeestje (Adalia bipunctata)
Veelkleurig Aziatisch lieveheersbeestje (Harmonia axyridis)
Veertienstippelig lieveheersbeestje (Propylea quatuordecimpunctata)
Viervleklieveheersbeestje (Exochomus quadripustulatus)
Vloeivlek lieveheersbeestje (Oenopia conglobata)
Zestienpunt lieveheersbeestje (Tytthaspis sedecimpunctata)
Zevenstippelig lieveheersbeestje (Coccinella septempunctata)

Veelkleurig Aziatisch lieveheersbeestje

Harmonia axyridis01.jpg Lieveheersbeestjes worden o.a. gebruikt om bladluizen op een natuurlijke manier te bestrijden (bio-tuinbouw). Een om deze reden ingevoerde Aziatische soort, het veelkleurig Aziatisch lieveheersbeestje (Harmonia axyridis (Pallas)) blijkt en invasieve soort die in Europa inmiddels vaste voet heeft gekregen en o.a. in Engeland (voor het eerst waargenomen in 2004) en in grote delen van België voorkomt en oprukt naar het noorden. Ze hebben veel verschillende mogelijke tekeningen, van vrijwel oranje tot vrijwel zwart, maar zijn herkenbaar aan de zwarte 'M'-vormige tekening op het halsschild (pronotum) en het van achteren vaak wat geplooide of gedeukte rugschild (elytrum). De verspreiding wordt wetenschappelijk bestudeerd. Het Veelkleurig Aziatisch lieveheersbeestje is een agressieve predator en bij gebrek aan luizen worden ook andere soorten lieveheersbeestjes, rupsen en vlindereitjes opgegeten, waardoor ze een bedreiging vormen voor de inheemse soorten.

Etymologie

De naam lieveheersbeestje is een herinnering aan de tijd dat de Germanen in Europa gekerstend werden. De bestaande Germaanse naam voor het kevertje, Freyafugle, vogel van de godin Freya, werd verchristelijkt tot onzelievevrouwebeestje of lieveheersbeestje. De eerste vertaling leeft voort in het Duits (Marienkäfer) en Engels (Ladybird); de tweede in het Nederlands en Frans (bête a bon Dieu).

Streeknamen

Nederlands: kapoentje, oliebeestje
Vlaams: onzelieveheersbeestje, piempampoentje, hemelbeestje.

Zie ook

Entomologische woordenlijst

Externe link

kever

Gourt Home::Gourt :: Lieveheersbeestjes