Het landingsgestel is dat deel van een vliegtuig dat het toestel ondersteunt als het niet in de lucht is. Het bestaat meestal uit wielen plus een systeem om schokken op te vangen, maar ook ski's (voor sneeuw) komen voor, evenals schaatsen (voor land) en drijvers (voor water). Om de luchtweerstand te verminderen wordt het landingsgestel doorgaans ingetrokken tot achter luiken in de romp die vervolgens worden gesloten. Dit systeem is in 1876 ontworpen door de Fransen Alphonse Penaud en Paul Gauchot.

Eigenlijk is landingsgestel een verkeerde benaming. Het landingsgestel wordt namelijk ook gebruikt om te starten, om te taxiën, en zelfs wanneer het toestel stil staat. Om die reden bepleiten sommigen het gebruik van het begrip onderstel.

Functies

Een landingsgestel ondersteunt niet alleen het vliegtuig maar heeft meestal ook andere functies:

Bij de landing dient de kinetische energie van het vallende vliegtuig door het onderstel opgevangen te worden. Dit gebeurt door middel van vering en demping. In de meeste grote vliegtuigen worden hiervoor oleo-pneumatische systemen gebruikt. Hierbij zorgt een gas voor de vering. De demping wordt veroorzaakt doordat olie door een zeer kleine opening wordt gedrukt waarbij de bewegingsenergie omgezet wordt in warmte.

Nadat een toestel op een baan is geland dient het tot stilstand gebracht te worden. De belangrijkste manier waarop dit bereikt wordt zijn de remmen op de wielen. Vrijwel alle grote vliegtuigen zijn met schijfremmen uitgerust daar deze het makkelijkst te koelen zijn.

Tenslotte zorgt het volledige onderstel dat het toestel ook op de grond bestuurbaar is. Bij grote toestellen wordt dit gedaan door een draaibaar neuswiel, eventueel in combinatie met een draaibaar hoofdonderstel. Bij sommige kleine vliegtuigen en vliegtuigen welke geen neuswiel maar een staartwiel hebben, wordt ook wel gebruik gemaakt van apart bedienbare remmen op de beide hoofdwielen. Hoewel dit systeem moeilijker stuurt, is het onderstel veel eenvoudiger in samenstelling.

Types

Landingsgestellen met wielen zijn er in twee types. Bij de staartwielconfiguratie heeft het vliegtuig twee wielen voor, en een enkel veel kleiner wiel achter. Het driepuntsonderstel heeft twee wielen onder de vleugels, en een kleiner wiel onder de neus. Bij dit type landingsgestel is het opstijgen en landen gemakkelijker dan bij het eerste type, en daarom wordt dit het meest toegepast. Soms wordt nog wel een klein staartwiel of een schaats toegevoegd, om te voorkomen dat de staart de grond raakt wanneer het toestel erg steil opstijgt. De Concorde was met een intrekbaar staartwiel uitgerust.

Naarmate vliegtuigen groter worden zijn meer wielen nodig, en worden wielstellen toegepast. In verband met het hoge startgewicht heeft de Airbus A340-500 een extra vierwielig landingsgestel midden onder de romp. De Boeing 747 heeft vijf wielstellen: een wielstel onder de neus en per vleugel twee wielstellen met elk vier wielen. De binnenste wielstellen kunnen meesturen, op dezelfde manier als vierwielbesturing bij een auto.

Sommige vliegtuigen gebruiken de wielen alleen om te starten, en werpen ze vervolgens af. Zo hebben ze wel de lage luchtweerstand van een gestroomlijnde romp, maar zonder de complexiteit, het gewicht, en de benodigde ruimte voor een intrekbaar landingsgestel. In dit geval wordt geland op een soort schaatsen. Voorbeelden hiervan zijn de Messerschmitt Me 163 en de Messerschmitt Me 321.

Voorbeelden van minder gebruikelijke wielopstellingen zijn de Hawker Harrier en de B-52 Stratofortress. De Harrier heeft twee hoofdwielen onder de romp die achter elkaar staan, plus onder elke vleugel een kleiner wiel. Bij de eerste generatie Harriers zaten die wielen onder het uiteinde van de vleugel, maar later werden ze meer naar binnen verplaatst. De B-52 gebruikt een vergelijkbaar systeem, maar dan met vier wielen achter elkaar onder de romp. Bij de B-52 zijn deze wielen alle vier bestuurbaar, wat het mogelijk maakt om ze precies parallel aan de hartlijn van de landingsbaan te draaien, onafhankelijk van de feitelijke positie van het toestel. Dit maakt het landen met dwarswind gemakkelijker; de techniek wordt krablanding genoemd.

Vliegtuigonderdeel

Fahrwerk (Flugzeug) | Undercarriage | Tren de aterrizaje | Train d'atterrissage | Carrello d'atterraggio | 降着装置 | Podwozie (lotnictwo) | Trem de pouso | 起落架