Koelkast open.jpg Een koelkast is een ruimte die op een lagere temperatuur kan worden gebracht en gehouden dan de omgevingstemperatuur. Hierdoor zijn etenswaren en andere substanties minder snel aan bederf onderhevig, maar niet zo lang houdbaar als bij de hieronder beschreven oudere technieken. Voor een lange houdbaarheidsperiode is diepvriezen noodzakelijk.

Aanvankelijk ijskast genoemd, want gekoeld door blokken ijs die door een ijsfabriek werden geleverd of uit een ijskelder werden gehaald.

Voor het tijdperk van de koelkast was men voor het conserveren van voedingsmiddelen vaak aangewezen op andere technieken, zoals wecken, drogen, pekelen en konfijten. Bij deze technieken werd de groei van bacteriën etcetera geremd door respectievelijk het verhitten en vacuum maken, het onttrekken van vocht of het toevoegen van veel zout of suiker. Dit had natuurlijk een nadelige invloed op de smaak, wat bij de koelkast niet meer het geval is.

De koelkast doet in Nederland in de eerste helft van de 20e eeuw zijn intrede. Met de ontwikkeling van moderne koeltechnieken en de verspreiding van elektriciteit konden koelkasten hun eigen koelsysteem krijgen en op het lichtnet worden aangesloten.

De koelende werking ontleent de koelkast meestal aan de verdamping van een vloeistof, waarbij energie in de vorm van warmte aan de omgeving wordt onttrokken. De damp wordt in een compressor weer samengeperst en wordt daarbij weer vloeibaar (condenseert) onder het vrijkomen van warmte die aan de achterkant van de koelkast door een rooster (de condensor) wordt afgegeven. Aanvankelijk werd als koudemiddel ammoniak gebruikt, later veelal chloorfluorkoolstofverbindingen (CFK's) zoals freon R-12. Toen men zich bewust werd van de schadelijke werking hiervan op o.a. de ozonlaag is er gezocht naar alternatieven. Tegenwoordig wordt daarom vaak gebruik gemaakt van andere freons (Suva R-134) of vluchtige koolwaterstoffen zoals propaan.

Er is ook een koelproces te construeren dat op een gas-, spiritus- of petroleum-brandertje werkt (absorptiekoeling), wat gebruikt wordt in situaties waar geen elektriciteit beschikbaar is, b.v. in caravans.

Verder zijn er thermo-akoestische koelmethoden en stirlingkoelers waarmee heel efficiënte koelkasten zijn te construeren; deze hebben echter nog geen ingang op grote schaal gevonden. In het laboratorium en voor koelboxen wordt wel gebruik gemaakt van het thermo-elektrisch effect (Peltier-effect of solid state cooling).

Externe links

• how stuff works: koelkasten

Keukenapparatuur

Lednička | Kühlschrank | Refrigerator | Refrigerador doméstico | Jääkaappi | Réfrigérateur | Kulkas | 冷蔵庫 | Lodówka | Frigorífico | Холодильник | Kylskåp | 冷冻