Kloosterorde

Een kloosterorde bestaat uit een groep kloosters die in hun regels, praktijken en religieuze overtuiging onderling sterk overeenkomen, en hiernaast ook een gezamenlijke band en oorsprong kennen. In de kloosters leven monniken en/of nonnen (of zusters / monialen) die tot eenzelfde orde of congregatie behoren. Kloosters worden in sommige landen ook wel tempels genoemd. Soms kan het woord kloosterorde meer naar de monniken verwijzen dan naar de kloosters.

Christelijke kloosterordes

In het christendom zijn de kloosterordes een zaak van de rooms-katholieke en Anglicaanse Kerk. De orthodoxe Kerken hebben zeer veel kloosters, maar geen verschillende orden. In de rooms-katholieke Kerk wordt dan bovendien nog onderscheid gemaakt tussen orden en congregaties:

een orde is een gemeenschap van kloosterlingen vóór 1550 gesticht
een congregatie is een dergelijke gemeenschap die later is gesticht.

Bij een congregatie worden er enkel eenvoudige (tijdelijke of eeuwige) geloften afgelegd.

Leden van een kloosterorde hebben, in tegenstelling tot leden van een congregatie, een strengere clausuur en behouden geen persoonlijke bezittingen wanneer ze intreden. Oblaten waren kloosterlingen die op jeugdige leeftijd door hun ouders aan een klooster werden overgedragen. Tegenwoordig slaat de benaming oblaten op leken die zich met een kloosterorde associëren, met name de Benedictijnen.

Lijst van mannelijke kloosterordes

Augustijnen : Ordo Sancti Augustini (O.S.A.)
Benedictijnen : Ordo Sancti Benedicti (O.S.B.)
Camillianen : (M.I.)
Caracciolijnen : Clerici Regulares Minores (C.R.M.);
Cisterciënzers : Ordo Cisterciensis (O.Cist.)
Kartuizers : Ordo Carthusianorum (O.Cart.)
Trappisten : Ordo Cisterciensis strictae observantiae (O.C.S.O.)
Karmelieten
- Geschoeide Karmelieten : Ordo Carmelitarum (O.Carm.)
- Ongeschoeide Karmelieten : Ordo Carmelitarum Discalceatorum
Hospitaalbroeders van Sint Jan de Deo (O.H.)
Norbertijnen : Ordo Praemonstratensis (O. Praem.) (Premonstratenzers, Witheren)
Dominicanen : Ordo Praedicatorum (O.P.) (Predikheren)
Franciscanen : Ordo Fratrum Minorum (O.F.M.)
Kapucijnen : Ordo Fratrum Minorum Capucinorum (O.F.M.Cap.)
Jezuïeten : Societas Jesu (S.J.)
Kruisheren
- Ordo Sanctae Crucis (O.S.C.)
- Reguliere kanunniken van het Heilig Kruis : Ordo Canonicorum Regularium Sanctae Crucis (O.R.C.)
Minderbroeders : Ordo Fratrum Minorum (O.F.M.) (Recollecten of Recolletten)
Trinitairen : Ordo Sanctae Trinitatis et Captivorum (O.SS.T.)

Lijst van vrouwelijke kloosterordes

Annunciaden
Apostolinen
Arme Klaren (Coletienen - Urbanisten)
Augustinessen
Benedictinessen
Birgittinessen
Cellezusters ("Zwarte zusters")
Clarissen
Dominicanessen
Franciscanessen
Kapucinessen ("Grijze zusters")
Karmelietessen
Magdalenazusters ("Filledieusen")
Norbertinessen
Passionistinnen
Rijke Klaren
Trappistinnen
Ursulinen
Visitantinen (Zusters van O.L.Vr Visitatie)

Boeddhistische kloosterordes

De boeddhistische Sangha als geheel is een kloosterorde, die gebaseerd is op de Dhamma en Vinaya van de Boeddha. Boeddhistische monniken worden bhikkhus genoemd. Strikt gesproken hoeven bhikkhus niet altijd in kloosters te wonen, maar dit is wel de norm. De Orde van Bhikkhunis is een aparte kloosterorde voor nonnen. In de boeddhistische Sangha als geheel kunnen er twee ordes onderscheiden worden:

de orde van bhikkhus (de bhikkhu-sangha)
de orde van bhikkhunis (de bhikkhuni-sangha)

Binnen de verschillende stromingen van het Boeddhisme (Theravada, Mahayana en het Tibetaans Boeddhisme) bestaan er de volgende kloosterordes, die onderling meer uniform zijn dan de Sangha als geheel is. Deze lijst is niet compleet.

Mahayana

Het Mahayana heeft meer verschillende groeperingen, en in sommige van die groeperingen bestaat er geen Vinaya, en zijn er geen bhikkhus. De kloosterordes zijn er erg gevarieerd, en sommige ordes beoefenen zelfs vechtsporten.

Het Zen heeft geen Vinaya of bhikkhus, maar heeft wel kloosterordes.
De Shaolin orde is bekend vanwege haar expertise in zelfverdedigingskunsten.

Theravada

De Theravada Sangha is behoorlijk uniform, ook tussen de verschillende Theravada boeddhistische landen zoals Thailand en Sri Lanka.

De Thaise Bos Traditie is een Thaise kloosterorde, waar de kloosters gevestigd zijn in bossen.
De Dhammayut Orde en de Maha Nikaya zijn de twee kloosterordes van Thailand.
De orde van Siladharas is een orde van (westerse) boeddhistische nonnen, gerelateerd aan de Thaise Bos Traditie.

Tibetaans Boeddhisme

Het Tibetaans boeddhisme beschikt wel over de Vinaya, en de verschillende groeperingen zijn er onderling meer uniform dan in het Mahayana. In het Tibetaans Boeddhisme wordt zowel het Mahayana als het Vajrayana boeddhisme aangehangen.