Israël

Related Topics:
Israël

Israël of de Staat Israël (Hebreeuws: מדינת ישראל - Medinat Jisraël; Arabisch: دولة اسرائيل - Dawlat Israïl) is een land in Azië, het Midden-Oosten en de Levant. Israël grenst aan Libanon, Syrië, Jordanië, Egypte en de Palestijnse Autoriteit. Israël heeft een kust aan zowel de Middellandse Zee als de Rode Zee en vormt daarmee - samen met Egypte - een continentale brug van Azië en Europa met Afrika.

Israël is het enige land met een joodse bevolkingsmeerderheid. In het Midden-Oosten is Israël het enige land zonder islamitische bevolkingsmeerderheid en - samen met Turkije en Iran - een van de drie niet-Arabische landen.

Staatkundige indeling

Israël kent geen eenduidige regionale indeling, hoewel de zes districten van het ministerie van binnenlandse zaken bindend zijn voor o.a. planologie en statistieken. Regionale zaken worden door de regering en de gemeenten geregeld.

De districten (mechoz, mv. mechozot) zijn:

Jeruzalem (Jeroesjalajiem), hoofdstad Jeruzalem
Noorden (Tsafon), hoofdstad Nazareth
Haifa (Chefa), hoofdstad Haifa
Centrum (Merkaz), hoofdstad Ramla
Tel Aviv (Tel Aviv), hoofdstad Tel Aviv
Zuiden (Darom), hoofdstad Beër Sjeva

De districten Noorden, Haifa, Centrum en Zuiden zijn onderverdeeld in subdistricten (nafa, mv. nafot).

Er zijn 70 steden, de grootsten daarvan zijn Jeruzalem, Tel Aviv, Haifa, Rishon Lezion en Ashdod. Voorts zijn er plaatselijke, regionale en industriële gemeenten. Gemeentebesturen beschikken over de nodige macht en zowel de burgemeesters als gemeenteraadsleden worden rechtstreeks door de geregistreerde inwoners verkozen, ook zij die geen Israëlische nationaliteit bezitten (de twee industriële gemeenten hebben geen bevolking en verkiezingen).

Bevolking

De bevolking van Israël wordt in 2005 geschat op 6,9 miljoen. Vrouwen vormen de meerderheid van bevolking, 50,6%. De mediane leeftijd is 28,2. 92% van de bevolking woont in steden of stedelijke plaatsen en 8% in dorpen. Minder dan 2% woont in een kibboets (in 1948 was dat nog 6%).

De jaarlijks bevolkingsgroei is 1,8%, voornamelijk (90,9%) door natuurlijke groei, de rest door een positieve immigratiebalans. Sinds 1990 immigreerden 1.002.400 mensen naar Israël, waarvan 908.400 uit de voormalige Sovjet-Unie. Uit Ethiopië immigreerden in totaal 94.700 immigranten naar Israël, waarvan sinds 1990 49.700.

Voornaamste bevolkingsgroepen zijn joden (76%) en Arabieren (20%). Overigen (4%) zijn meestal familieleden van joden die volgens de "wet van terugkeer" naar Israël zijn geëmigreerd of geremigreerd. Deze groep heeft altijd bestaan, maar is sinds de jaren 90 van de 20e eeuw omvangrijk geworden, door de immigratie uit de voormalige Sovjet-Unie. Hiernaast zijn er nog tal van kleine gemeenschappen, zoals Circassiërs, Armenen en Baha'í.

Religie

De meerderheid van de joden is in Israël geboren (65%) en noemt zich seculier (51%). Slechts 15% van de joodse bevolking noemt zichzelf religieus en 34% traditioneel. De joodse bevolking leeft verspreid door het hele land, met grote concentraties in Jeruzalem, langs de kusten en in de valleien van Galilea. De meerderheid van de Arabieren is in Israël geboren en is moslim (16% van de Israëliërs). Kleinere Arabische groepen zijn christelijk en Druzisch (ieder minder dan 2%). Belangrijke Arabische concentraties zijn plaatsen in het oosten van de Sharonstreek, langs Wadi Ara en in Centraal-Galilea, de oostelijke wijken van Jeruzalem en Bedoeïenen-plaatsen in de noordelijke Negev.

Geschiedenis

Zie het hoofdartikel: geschiedenis van Israël

Staatsinrichting

Israël is een unitaire republiek en een parlementaire democratie. Het staatshoofd is de president (in 2005 Moshe Katsav), maar heeft beperkte bevoegdheden. Een hiervan is het aanstellen van de formateur. De president wordt gekozen door het parlement voor een termijn van 7 jaar. Knesset in Jerusalem Israel.jpg in Jeruzalem is het Israëlisch parlement]] Na de parlementsverkiezingen wordt de president geïnformeerd door de fractieleiders en kiest hij de persoon die de beste kansen heeft een regering te vormen. De regering wordt samengesteld door diegene die de vorming gelukt. Deze wordt tevens minister-president na de goedkeuring van de gehele regering door het parlement. Sinds 2006 is Ehud Olmert premier en hoofd van de uitvoerende macht.

De wetgevende macht of het parlement is de Knesset, waarin 120 leden (voorzitter in 2005 is Reuven Rivlin). De Knesset wordt verkozen in algemene verkiezingen, waarin alle staatsburgers in Israël vanaf 18 jaar het kiesrecht genieten (inclusief personen die in ziekenhuizen, penitentiaire en psychiatrische instellingen verblijven; stembussen maken een ronde waar mensen niet naar de stembus kunnen komen). Buiten Israël kunnen alleen personen op officiële missie stemmen.

Verkiezingen voor de Knesset worden ten minste iedere vier jaar gehouden, maar kunnen ook eerder vallen als de Knesset dit beslist. Zetels worden verdeeld in proportie tot het totaal aantal stemmen aan de politieke partijen, die aan een minimum van 1,5% van de stemmen voldoen (in de praktijk 2 zetels). Men stemt op lijsten, die van tevoren worden vastgelegd. De meeste parlementsleden zijn in de lijsten gerangschikt door partijverkiezingen, waarin alle partijleden mogen stemmen.

In de jaren '90 werden naast de parlementsverkiezingen ook directe verkiezingen voor minister-president gehouden, hetgeen de kiezer nog meer macht gaf en bedoeld was de positie van de premier te versterken. Echter omdat men vaker de algemene belangen in de stem voor premier bevredigd zag, werkte het systeem ongunstig voor de massapartijen en gunstig voor de kleine partijen. Hoewel de premier meer zeggenschap over zijn minsters kreeg, moest hij juist macht inleveren tegenover het parlement en werden de regeringen minder stabiel. Uiteindelijk is men van dit systeem afgestapt.

In de onafhankelijkheidsverklaring uit 1948 staat geschreven dat de staat binnen enkele maanden een grondwet zal voltooien. Dat is tot op heden (2005) niet gebeurd. Wel zijn er 15 "basiswetten" aangenomen, die voorbestemd zijn als hoofdstukken in de grondwet en een speciale status genieten tussen de wetten (er is een meerderheid, in plaats van een pluraliteit, nodig om ze te veranderen). Het Hooggerechtshof (president in 2005 is Aharon Barak) gebruikt deze wetten om de grondwettigheid van andere wetten door het parlement te testen, als er een procedure inzake de geldigheid van een wet wordt ingediend.

Geografie

Hoofdartikel: Geografie van Israël

Israël ligt tussen de geografische coördinaten: 31 30 N, 34 45 O. De grenzen zijn totaal 1006 km lang, maar voor ongeveer de helft nog niet definitief: met Egypte 255 km (definitief), met de Gazastrook 51 km (niet betwist), met Jordanië 238 km (definitief), met Libanon 79 km (nauwelijks betwist), met Syrië 76 km (betwist) en met de Westelijke Jordaanoever 307 km (betwist). De kustlijn is 273 km lang. Israël maakt continentale aanspraken tot op de diepte van bodemexploitatie en beschouwt 12 zeemijlen als haar territoriale zee.

Het klimaat in het centrum en noorden van Israël is gematigd. Het zuiden is heet en droog. Onder de geografische vormen rekent men onder meer de Negevwoestijn in het zuiden, de lage kustgebieden, een centraal gelegen gebergte en de Jordaanvallei. Het laagste punt is de Dode Zee (-408 m) en het hoogste de Hermonberg 2,814 (op de betwiste Golanhoogten) of anders de Meronberg op 1208 m. Het landgebruik is als volgt:

vruchtbaar: 17%.
In gebruik voor landbouw: 4%.
In gebruik voor veeteelt: 7%.
Bossen en bosgronden: 6%,
anders: 66% (1993).

Het geïrrigeerd land beslaat een oppervlakte van 1800 km² (1993).

Milieu

De voornaamste vraagstukken op milieugebied, beperkte natuurlijke zoetwaterbronnen en dito landbouwgrond, vergen serieuze maatregelen en leggen beperkingen op. Andere vraagstukken zijn woestijnvorming, luchtvervuiling door de uitstoot van schadelijke stoffen, industrie en verkeer, grondwatervervuiling door industrieel en huishoudelijk afval, chemische meststofen en pesticiden. Zandstormen kunnen tijdens voorjaar en zomer voorkomen.

Israël neemt deel aan verdragen ten aanzien van: biodiversiteit, klimaatverandering, woestijnvorming, bedreigde diersoorten, gevaarlijke afvalstoffen, nucleaire teststop, bescherming ozonlaag, olielozingen op zee en wetlands. Voorts heeft het het Kyoto-protocol ondertekend (maar niet geratificeerd), en het Protocol tot conservering van het leven in zee.

Economie

Natbag2000 from-the-air.jpg is een belangrijk knooppunt van handel, toerisme en verkeer]] Tel_Aviv.jpg]] TelAviv-Beach2.jpg | Haifa-Bahai world center front.jpg, de Bahá'í-tempel met tuinen]] Israël heeft een technologisch vooruitstrevende markteconomie met substantiële overheidsbemoeienis. Het is afhankelijk van import van ruwe olie, granen, ruwe grondstoffen, militair materieel en water. Ondanks beperkte natuurlijke rijkdommen heeft Israël zijn agrarische en industriële sectoren de laatste 20 jaar intensief ontwikkeld. Het land is grotendeels onafhankelijk wat betreft de voedselproductie, behalve voor granen. Belangrijkste exportproducten zijn diamant, technologisch hoogontwikkelde apparatuur en landbouwproducten (fruit en groenten).

Israël kampt met omvangrijke begrotingstekorten, die gedekt worden door grote bankoverschrijvingen uit het buitenland en door buitenlandse leningen. Ruwweg de helft van de buitenlandse overheidsschulden staan uit in de Verenigde Staten, die Israëls voornaamste leverancier is van economische en militaire hulp. De grootste instroom van joodse immigranten uit de voormalige Sovjet-Unie vond plaats van 1989-1999, waarmee het totaal aantal Russische immigranten op 1 miljoen kwam, een zevende van de totale bevolking. Zij dragen met hun wetenschappelijke en professionele ervaring veel bij aan de economische toekomst van het land.

De instroom, gekoppeld aan de opening van nieuwe markten aan het einde van de Koude oorlog, versterkte en versnelde de groei van de economie van Israël. De groei begon echter te stagneren in 1996, toen de overheid strengere fiscale en monetaire maatregelen oplegde, waardoor de immigratiebonus zijn werking verloor. Wel brachten deze maatregelen de inflatie in 1999 tot een laagterecord.

Israël bezit de volgende natuurlijke rijkdommen: koper, fosfaten, bromide, kalium, klei, zand, zwavel, asfalt, mangaan, alsook kleine hoeveelheden aardgas en ruwe olie.

Toerisme

Zie voorlopig verwijzingen via:

Defensie

Hoofdartikel: Militaria van Israël

Israëls defensie is vrijwel uitsluitend de taak van het Israëlische Defensieleger (Israel Defense Forces - IDF), dat actief is op de grond, in de lucht en op zee. De IDF wordt beschouwd als één van de sterkste en meest geavanceerde legermachten in het Midden-Oosten. De wapensystemen en technologieën werden ontwikkeld door westerse landen, voornamelijk de VS, door Israëls eigen militaire industrie (die ook weer technologieën exporteert), en historisch ook Frankrijk en het Verenigd Koninkrijk.

Alle Israëli's, mannen en vrouwen, hebben dienstplicht op achttienjarige leeftijd, maar islamitische en christelijke Arabieren, personen die fulltime religie studeren en vrouwen die zichzelf 'religieus' noemen, getrouwd zijn of kinderen hebben worden hiervan vrijgewaard. Dienstplicht duurt drie jaar voor mannen en twee jaar voor vrouwen (drie jaar in gevechtstaken). Na de dienstplicht moeten Israëlische mannen bij de IDF in reservedienst, een aantal weken per jaar, tot hun veertigste. Vrouwen gaan meestal slechts een of twee jaar in reservedienst.

Israël wordt alom gezien als een kernmacht: het bezit nucleaire faciliteiten en wordt algemeen beschouwd als in het bezit zijnde van kernkoppen. Israël heeft het Non-proliferatieverdrag niet ondertekend en niet alle nucleaire instellingen worden van buitenaf geïnspecteerd. Het land houdt een "nucleaire ambiguïteit" vol: het heeft altijd ontkend in het bezit te zijn van kernwapens, maar zegt wel de capaciteit te hebben ze te produceren.

Externe link

Israël op landenweb (Nederlandstalig)
Israël op het Nederlands ministerie van buitenlandse zaken (Nederlandstalig)

Land | Israël | Midden-Oosten | Levant

Gourt Home::Gourt :: Israël