Individualisme, in breed perspectief:

Anarchie (uit het Grieks) is de toestand waarbij het aan een geordend bestuur ontbreekt. Het woord wordt ook wel oneigenlijk gebruikt als wanorde of als 'een aangename aanwezigheid van geen gezag'.

Anarchisme is een ideologie van een samenleving waarin de wil van de verenkelde individu als soeverein wordt beschouwd (Max Stirner). Uitgangspunt is hierbij nog steeds een bestuur waarvan iedere positieve uitwerking als nihil wordt beschouwd omdat deze per definitie de individuele wil in de weg staat.

Anders is dat bij individualisme (uit het Frans), dat de rechten van het individu boven die van de gemeenschap stelt vanuit het besef dat een samenleving bestaat uit individuen die als primair beschouwd worden. Positieve kanten van een bestuur, zoals rechtsbescherming, worden geaccepteerd, maar spelen geen rol omdat het bij het individualisme gaat om datgeen wat boven de gemene deler van een bestuur uitsteekt.

De uitspraak van een dadaïst: "Our heads are round to allow thought to change its direction", kan wel worden doorgetrokken naar het wereldbeeld van de individualist: de wereld is rond om iedereen z'n eigen kant op te kunnen laten groeien.

De veronderstelling die in Nederland de laatste jaren veelvuldig opdook, dat de samenleving aan het desocialiseren was door verregaand individualisme is echter onjuist. Er is in dit verband juist sprake van collectivisme omdat mensen zich uit desinteresse en moedeloosheid over hun eigen inbreng meer en meer gingen verschuilen achter de organisatie waarin zij werkzaam zijn en zo hun eigen verantwoordelijkheid uit de weg gingen. Dit is het tegenovergestelde van individualisme, individuen verworden zo tot volgzaam element zonder mogelijkheid tot het geven van een toegevoegde waarde. Dit is weer een voedingsbodem voor de drang naar anarchie.

Existentialisme is de extreme verfijning van deze theorie. Of zoals Simone de Beauvoir over Sartre zei: "de originaliteit van Sartre (zie dialectiek) bestond daarin dat hij het bewustzijn een triomfantelijke onafhankelijkheid toekende en daarnaast de realiteit het volle gewicht van zijn betekenis gaf".

Weblinks

• Max Stirner - in een notendop

Politieke stroming

Individualismus | Individualism | Individualismo | Individualisme | אינדיבידואליזם | Individualismo | 個人主義 | Individualisme | Individualismo | Индивидуализм | Individualizem | Individualism | 个人主义