Een hoofddoek is een doek die, als kledingstuk, door vrouwen om het hoofd gedragen wordt. Met name moslima's dragen in het openbaar hoofddoeken (hijab of hidjaab). De hoofddoek was tot in de jaren 70 ook in Nederland en België een veel voorkomend - zij het niet religieus getint - kledingstuk bij autochtone vrouwen en was een normaal onderdeel van het straatbeeld.

De hoofddoek kan op verschillende manieren gedragen worden. Sommige hoofddoeken bedekken alleen de haren, andere hoofddoeken omsluiten het gezicht of laten alleen de ogen vrij. Verschillende types door moslima's gedragen hoofddoek zijn de burka, de chador en de nikaab.

Discussie over hoofddoek in het openbare leven

---

De hoofddoek die nu meestal door Islamitische vrouwen wordt gedragen vormt een onderwerp van voortdurende discussies in landen zoals Nederland, België, Frankrijk en Turkije. In deze landen leven grote aantallen moslims waarvan vaak ook de mannen hun traditionele (islamitische) kleding dragen. In Frankrijk is in 2004 een wet aangenomen die het dragen van hoofddoeken in overheidsgebouwen beperkt.

Turkije kent al sinds de constitutie van 1924 een wet die het dragen van hoofddoeken in openbare gebouwen zoals universiteiten verbiedt. Het Europees Hof voor de Rechten van de Mens oordeelde op 28 juni 2004 in een zaak die door twee studentes was aangespannen dat dat land het dragen van hoofddoekjes mag verbieden.

In de Verenigde Staten valt het dragen van een hoofddoek onder artikel 1 van de grondwet, de vrijheid van meningsuiting.

In Nederland sprak de Tweede Kamer zich op 17 maart 2004 uit tegen een verbod op het dragen van hoofddoeken. De Commissie Gelijke Behandeling publiceerde in augustus 2004 op verzoek van het Meldpunt Discriminatie Amsterdam een advies voor het dragen van hoofddoeken op de werkvloer. Al in juni 2003 publiceerde de Minister van Onderwijs een Leidraad Kleding op School, waarin onder andere wordt bepaald dat confessionele scholen het dragen van een hoofddoek onder voorwaarden mogen verbieden. Openbare scholen mogen de hoofddoek echter niet verbieden. Een verbod geldt in Nederland alleen voor rechters en geüniformeerde ambtenaren (bijv. bij de politie of de krijgsmacht).

Joodse traditie

---

Ook orthodox joodse vrouwen dragen vaak een hoofddoekje. In het orthodoxe jodendom bedekken vrouwen vanaf het huwelijk hun haar; ongetrouwde meisjes doen dat niet. Gescheiden vrouwen blijven hun haar wel bedekken. Joodse vrouwen kunnen kiezen tussen een pruik of hoofddoekje; sommigen dragen een pet of hoedje. Er zijn verschillende graden van striktheid: aan de ene extreme kant staan de enkele bewegingen die enkel zwarte hoofddoeken toe staan die elke haar bedekken, en aan de andere kant staan de bewegingen die een hoofdbedekking die niet al het haar bedekt ook goedkeuren. Een joods hoofddoekje kan beter een haarnetje worden genoemd. Het laat de nek bloot, en gaat dus alleen om het haar, bovenop het hoofd. Het gaat niet, zoals bij een islamitisch hoofddoekje, om het hoofd heen.

Hoofddoek discriminerend of onderdrukken symbool?

---

Volgens de orthodoxe islamitische koranuitleggers is de hoofddoek ter 'bescherming' van de vrouw omdat ze anders constant door seksueel opgewonden mannen aangevallen en aangerand wordt en daardoor haar 'eer' en die van haar familie kan verliezen. Veel westerlingen daarentegen en met name actiegroepen op het terrein van emancipatie, feminisme en mensenrechten vinden de hoofddoek en zeker de burka en chador een symbool van vrouwenonderdrukking en seksuele discriminatie in de cultuur van de islam. Andere, meer liberale moslims, vinden dit overtrokken en menen dat de meeste moslims in het westen na verloop van tijd toch wel de westerse gewoonten en gebruiken zullen aannemen. Volgens hun interpretatie van de Koran schrijft deze vrouwen ook nergens voor een hoofddoek te dragen. Volgens hen weerspiegelt de traditioneel conservatieve kijk op de vrouw in de islam meer de patriarchale machocultuur van het Midden-Oosten dan de 'échte' islam die volgens hen juist zeer emanciperend is voor de vrouw. Hierdoor zal volgens hen de hoofddoek vanzelf wel verdwijnen.

Islam | hoofddeksel | Joodse kleding

Schleier | Veil | Vualo | Huntu | Voile (vêtement) | Чадра | Slöja | முக்காடு