Heupprothese

746px-Hip_replacement_Image_3684-PH.jpg van een typische heupprothese in de rechter heup (op de foto links): de metalen heupkop is verankerd in het bovenbeensbot, terwijl in het bekken de heupkom vervangen is door een examplaar van wit plastic (op de foto transparant)]] Een Heupprothese is een kunstmatige vervanging voor een heupgewricht. Het kan soms nuttig of nodig zijn het natuurlijke heupgewricht te vervangen, als het lopen met het eigen heupgewricht te pijnlijk wordt door uitgebreide artrose of artritis met misvorming en pijn. Een andere reden kan zijn een breuk van de dijbeenhals, waarbij het vaak makkelijker is en sneller betere resultaten geeft de heup te vervangen dan de gebroken heup te repareren

Typen kunstheupen

Er zijn zeer veel verschillende typen. De heupkom, de heupkop of beide kunnen worden vervangen door implanteerbare materialen, meestal van roestvrij staal, al dan niet gecombineerd met polyetheen van hoge dichtheid (HDPE). De prothesen kunnen met een kleefstof worden gecementeerd, of ongecementeerd worden bevestigd; dit geldt ook voor de kom (het acetabulum). De techniek waarbij de kom in het bot wordt vastgeschroefd is de laatste jaren meer en meer verlaten. Een kunstheup bestaat uit meer componenten; een steel die in het bovenbeensbot wordt geplaatst en een kom ('cup') die in het bekken wordt geplaatst. Op de steel kan een kopje geplaatst worden door middel van een konisch toelopend eind. Het kopje wordt op de conische connector van de steel knellend vastgetikt. De buitendoorsnede van dit kopje bedraagt in het algemeen 28 mm. Om het verschil in doorsnede tussen de kom, die vaak minimaal 46 mm is te overbruggen moet in de kom een voering van HDPE worden aangebracht. Bij gecementeerde heupprothesen is dit niet nodig, zie hieronder.

Een gelukte heupvervanging is een dankbare operatie die de kwaliteit van leven van de patiënt belangrijk kan verbeteren. Mislukkingen zijn betrekkelijk zeldzaam (enige procenten) maar hebben vaak ernstige gevolgen. Heroperaties hebben duidelijk minder kans op succes dan eerste operaties.

Een vervangen heup moet nog steeds met enige omzichtigheid worden behandeld, hoewel de technieken de laatste decennia steeds beter zijn geworden. Zware repeterende belastingen blijven voor een kunstheup wat problematisch; zo goed als een nieuwe natuurlijke heup is ook de beste kunstheup nog niet.

Problemen die na dergelijke heupoperaties kunnen voorkomen zijn o.a. infectie (wat vaak zal leiden tot het weer moeten verwijderen van de prothese), los gaan zitten, en uit het de kom schieten. Zorgvuldige medewerking van de patiënt met betrekking tot de mate van belastbaarheid tijdens de genezing en het vermijden van risicovolle handelingen die de kunstheup zouden kunnen luxeren (uit de kom laten schieten) is een belangrijke voorwaarde voor het slagen van de operatie. Met name voorover buigen met naar buiten gedraaide heup is een risicofactor voor luxatie (geen veters strikken!)

De operatie wordt vaak aangeduid als de "totale heup" (total hip) operatie. Het 'totale' slaat op kop en kom die beide worden vervangen.

Levensduur

Een kunstheup gaat in het algemeen zo´n vijftien jaar mee. In de meeste gevallen laat de kunstheup na een dergelijke periode los en ontstaat botverlies. Hierdoor ontstaat pijn en verzwakt het bot. Dit is een reden om de heup te vervangen, hetgeen een grotere ingreep is niet waar eeltjes reageert het lichaam met afstotingsverschijnselen waardoor de heup loslaat. Afstotingsverschijnselen kunnen ook door besmetting tijdens de operatie zelf (werkinfectie) worden veroorzaakt.

Technische informatie

Er bestaat een onderscheid tussen gecementeerde en ongecementeerde heupprothesen. Gecementeerde heupprothesen worden geplaatst door een polymeer, polymethylacrylaat te gebruiken, dat vergelijkbaar is met tweecomponentenlijm. Deze methode werd al door Charnley (ca 1975) gebruikt en is nog steeds de gouden standaard. Ongecementeerde heupprothesen zijn gemaakt van titanium, een zeer inert metaal dat weinig slijt en vrijwel nooit allergie opwekt. Hierbij wordt voor de bevestiging geen cement gebruikt maar wordt de prothese zo passend mogelijk in het bot geplaatst nadat dit op maat is gebracht met frezen. Het oppervlak van een dergelijke prothese is ruw en poreus gemaakt, waardoor het bot de neiging heeft en gelegenheid krijgt zich hierop vast te zetten.

Er zijn meer verschillen in materiaal bij gecementeerde en ongecementeerde heupprothesen. De kom bestaat bij een gecementeerde heup uit polyethyleen en de steel en de kop uit een legering: Chroom, Kobalt en Molybdeen, een hittevaste legering met 60% Co, die technisch de codering "Haynes Alloy-21" heeft. Bij een ongecementeerde heup bestaat zowel de kom als de steel uit Titanium. Het contactvlak tussen kop en kom bestaat zowel bij de gecementeerde als de ongecementeerde prothesen in de meeste gevallen uit metaal of keramiek voor de kop en polyethyleen aan de komzijde. De laatste jaren is metaal op metaal in opkomst. Er komt steeds meer bewijs dat deze methodiek minder slijtage tot gevolg heeft. De oudere kommen waren van massief nylon, de tegenwoordige hebben weer een metalen bol als slijtagebeperking met een nylon of teflon binnenvoering. Ook is tegenwoordig de bol op een tapse steel verwisselbaar. Lange-termijnresultaten ontbreken vooralsnog.

Ontwikkelingen

Een recente ontwikkeling is die waarbij de kop niet verwijderd wordt, maar afgefreesd en bedekt met een metalen cup, terwijl de kom in het bekken ook een cup krijgt, vandaar de naam dubbelcup. Dit heeft een aantal voordelen, zoals de kleinere kans op een heupluxatie door de grotere kop, minder botverlies, zodat een eventuele heroperatie makkelijker is, en de voordelen van de verminderde slijtage van het metaal op metaal.

Zie ook

gewricht

Externe links

Orthopedie