Gourt Home::Gourt :: Haarlem
Related Topics:Haarlem
De gemeente Haarlem grenst aan de gemeenten Haarlemmermeer, Heemstede, Bloemendaal, Velsen en Haarlemmerliede en Spaarnwoude en telt 146.796 inwoners (1 mei 2006, bron: CBS). Het is sinds 1853 de zetel van het rooms-katholieke Bisdom Haarlem.
Geschiedenis van Haarlem
Haarlem ontstond als geestnederzetting aan het Spaarne en de eerste vermeldingen dateren uit de tiende eeuw. De naam Haarlem komt van Haarlo-heim, wat hooggelegen dorp betekent. Haarlem ontwikkelde zich op de verbindingsweg van zuid naar noord voorspoedig. Het werd de zetel van de Graaf van Holland. Graaf Willem II verleende Haarlem in 1245 stadsrechten. Haarlemse ridders hadden zich eerder die eeuw, in 1219, onder graaf Willem I onderscheiden door tijdens de vijfde kruistocht Damiate in te nemen. Als beloning mocht Haarlem sindsdien zwaard en kruis in zijn wapen voeren.
15e en 16e eeuw
In 1429 kreeg de stad het tolrecht. Het laat-middeleeuwse Haarlem kende textielnijverheid, scheepsbouw en veel bierbrouwerijen. De welvaart werd nadelig beïnvloed door de Hoekse en Kabeljauwse Twisten, de Opstand van het Kaas- en Broodvolk en de Tachtigjarige Oorlog. Toch was Haarlem aan het begin van de 16e eeuw één van de zes grootste Hollandse steden met elk meer dan 10.000 inwoners (de andere waren Leiden, Amsterdam, Dordrecht, Delft en Gouda).In 1573 viel de vesting na een maandenlange Spaanse belegering door Don Fradrique Alvarez de Toledo (Don Frederick), zoon van de gevreesde Hertog van Alva. In 1577 vertrokken de Spanjaarden en werd het Akkoord van Veere gesloten, waarin protestanten en katholieken gelijke rechten kregen. Vlaamse en Franse immigranten bezorgden de stad een nieuwe bloeiperiode (linnennijverheid).
17e en 18e eeuw
De bevolking van Haarlem groeide tot 40.000 inwoners in 1622 en 55.000 inwoners aan het einde van de 17e eeuw, waarmee Haarlem na Amsterdam en Leiden in grootte de derde stad was van de Republiek der Zeven Verenigde Nederlanden.In 1631 werd Haarlem met Amsterdam verbonden via de trekvaart. Het systeem van trekvaarten en trekschuiten gaf Holland in de 17e eeuw een voor die tijd zeer efficiënt transportsysteem.
Net als in Leiden geraakte in Haarlem de textielnijverheid in de 18e eeuw ernstig in verval. Tegen 1800 was het inwonertal teruggevallen tot ongeveer 20.000.
In 1658 stichtte de Hollander Peter Stuyvesant Nieuw Haarlem aan de oostkust van Noord-Amerika. Later ging dit als de wijk Harlem deel uitmaken van de stad New York.
19e en 20e eeuw
In de 19e eeuw eeuw werden de vestingwerken gesloopt en vervangen door plantsoenen (Zocher). In 1839 reed de eerste Nederlandse trein tussen Haarlem en Amsterdam. In 1843 werd de spoorlijn verlengd naar Leiden. Toen in 1853 de bisschoppelijke hiërarchie in Nederland werd hersteld (zie: Aprilbeweging), werd Haarlem bisschopszetel. Tussen 1895 en 1930 werd er aan de rand van de oude binnenstad een nieuwe kathedraal gebouwd, in neo-Byzantijnse stijl, de Kathedrale Basiliek Sint Bavo. Architect was Jos Cuypers, zoon van de beroemde Pierre Cuypers.Op 1 mei 1927 werd de gemeente Schoten deel van Haarlem.
Na de uitvinding van de boekdrukkunst, die vroeger aan de Haarlemmer Laurens Janszoon Coster werd toegeschreven, kreeg Haarlem een blijvende reputatie als drukkersstad. Later is daar een reputatie als schrijversstad bijgekomen: veel bekende schrijvers zijn er geboren, of werkten er (Hildebrandt, Lodewijk van Deyssel, Louis Ferron e.v.a.).
Schilderkunst
Zie ook het aparte artikel Schilderkunst in Haarlem.
Haarlem is daarnaast al eeuwenlang een typische schilderstad geweest. De stad was op dit gebied in de Noordelijke Nederlanden zelfs toonaangevend, en in de jaren 1580-1630 belangrijker dan bijvoorbeeld Amsterdam.
Haarlemse Muggen
Waar de bijnaam Mug voor een inwoner van Haarlem vandaan komt, is niet helemaal duidelijk. Waarschijnlijk heeft het te maken met het feit dat Haarlem vroeger geteisterd werd door muggen. Het gebied was omringd door water. In het noorden lag het IJ en drassig gebied, In het zuiden het Haarlemmermeer. Bovendien was de stad doorkruist met grachten. Het gebied was dus een uitstekende broedplaats voor muggen.
Een andere verklaring zou het verhaal kunnen zijn over de brandweer die uitrukte om de gesignaleerde zwarte rookwolken uit de kerktoren te bestrijden. Toen de brandweer arriveerde bleek het geen rook maar grote aantallen muggen.
Het scheldwoord Mug werd in de 15e eeuw al gebruikt voor een Haarlemmer. Waarschijnlijk bedoelden ze daarmee kleinzieligheid of kleingeestigheid. Inmiddels wordt de naam mug alleen nog maar in positieve zin gebruikt en noemt elke Haarlemmer zich inmiddels met trots mug.
Bekende bouwwerken en locaties
- Amsterdamse Poort
- Grote of Sint-Bavokerk
- Grote Markt van Haarlem
- Oude stadhuis
- Frans Hals Museum
- Teylers museum (het oudste openbare museum van Nederland)
- Haarlemmerhout
- Stadion HFC Haarlem
- Kathedrale Basiliek Sint Bavo
- Provinciehuis
- Koepelgevangenis
- Waag van Haarlem
- Stedelijk Gymnasium Haarlem
- Molen De Adriaan
- Het Dolhuys, het eerste landelijke psychiatriemuseum
- stationsgebouw van Haarlem, (Art Nouveau), een ontwerp van architect D.A.N. Margadant
- Patronaat (poppodium)
Overige
- De Haarlemse krant "Haarlems Dagblad" is de oudste nog bestaande krant ter wereld (uit 1656).
- Sinds 1869 bestaat de IJsclub Haarlem.
- Sinds 1879 bestaat de Koninklijke HFC (Haarlemsche Football Club).
- Sinds 1889 bestaat HFC Haarlem.
- Er bestaat een jumelage met de Duitse stad Osnabrück en met de Franse stad Angers. Er bestaat een stedenband met de stad Mutare in Zimbabwe.
- In 1901 is de Historische Vereniging Haerlem opgericht. Deze vereniging stelt zich ten doel de geschiedenis van Haarlem en Kennemerland in ere te houden.
Bekende en beroemde Haarlemmers
- valign="top" |
Politiek
Na de verkiezingen van 7 maart 2006 vormen PvdA, SP en VVD het college van B&W. Vanaf 1 juli 2006 onder voorzitterschap van de nieuwe Haarlemse Burgemeester Bernt Schneiders. De vier Haarlemse wethouders zijn Maarten Divendal (PvdA), Hilde van der Molen (SP), Chris van Velzen (VVD) en Jan Nieuwenburg (PvdA).
De 39 Haarlemse gemeenteraadszetels zijn als volgt verdeeld:
Partij van de Arbeid (PvdA) met 11 raadsleden
Volkspartij voor Vrijheid en Democratie (VVD) met 7 raadsleden
Christen Democratisch Appèl (CDA) met 4 raadsleden
Groen Links Haarlem (GLH) met 4 raadsleden
Democraten 66 (D66) met 2 raadsleden
Socialistische Partij (SP) met 7 raadsleden
ChristenUnie-SGP (CUSGP) met 1 raadslid
Axielijst met 1 raadslid
Partij Spaarnestad met 1 raadslid
Ouderenpartij Noord-Holland met 1 raadslid
Wandelroute
- Freek van Leeuwen, En nu maar lopen... (twee wandelingen met Godfried Bomans door Haarlem). Haarlem: Godfried Bomans Genootschap, 2000.
Haarlem | Nederlandse provinciehoofdstad | Nederlandse vestingstad | Plaats in Noord-Holland
Хаарлем | Haarlem | Haarlem | Haarlem | Haarlem | Haarlemo | Haarlem | Haarlem | Haarlem | Haarlem | Haarlem | ハールレム | Haarlem | Haorlem | Haarlem | Haarlem | Haarlem | Харлем | Haarlem | Haarlem
"Haarlem"
