Delft Voldersgracht.jpg, Delft]]
Een gracht (ook singel) is een gegraven greppel met water, die hoofdzakelijk voorkomt in oude steden. Het woord komt van graft, waarin het woord graven duidelijk te herkennen is.
Plaatsen met grachten
Grachten zijn te vinden in veel
Hollandse steden. Het meest bekend zijn de grachten in
Amsterdam (vooral de
Grachtengordel), maar ook in
Alkmaar,
Delft,
Dordrecht,
Gouda,
Haarlem,
Leiden,
Zwolle,
Leeuwarden,
Groningen en
Utrecht vormen de grachten een essentieel deel van het
stadsbeeld. Ook steden elders in
Nederland hebben vaak fraaie grachten. Ook diverse
Vlaamse steden (zoals
Brugge en
Gent) kennen karakteristieke grachten.
Functie
Belangrijke redenenen voor de aanleg en instandhouding van de grachten zijn en waren:
afwatering,
transport en
verdediging. Nadat de steden hun functie als
vesting in de tweede helft van de
19e eeuw verloren, zijn veel grachten die deel uitmaakten van de vestingwerken
gedempt. In de loop der tijden zijn ook binnen de diverse steden grachten gedempt, veelal om
hygiënische redenen en om het
wegverkeer meer ruimte te bieden, maar het stadsbeeld is er meestal niet mooier op geworden. Soms worden er echter initiatieven genomen om grachten weer open te graven, zoals bijvoorbeeld in
Breda en
Utrecht.
Verdediging
Een gracht werd ook gebruikt als buitenste verdediging van een
stad,
burcht of
fort. Een
natte gracht is een
watergang met de genoemde verdedigingsfunctie.
Fronten van Du Moulin.jpg
In een
droge gracht staat daarentegen geen water. Voorbeelden van een droge gracht:
Linie van Du Moulin,
Maastricht,
19e-eeuwse forten van
Luik (zoals Lantin, Loncin, Grâce-Hollogne, Flemalle, Liers).
Gracht | Oppervlaktewater
Grøft | Gracht | Ditch | Kuivenduskraav | مادی | Douve