Germaanse talen

De Germaanse talen zijn een subgroep van de Indo-Europese talen.

Kenmerken

Een belangrijk kenmerk van de Germaanse talen dat ze onderscheidt van de andere Indo-Europese talen is een klankverschuiving die bekend staat als de Wet van Grimm. Deze verschuiving is deel van een vrij ingrijpend veranderingsproces dat leidde tot het ontstaan van het vroege Germaans. Een ander deel is het verdwijnen van ruwweg de helft van de acht naamvallen van het Proto-Indo-Europees. Kenmerkend is verder het bestaan van sterke en zwakke vormen van het bijvoeglijk naamwoord.

Er wordt wel vermoed dat de wat afwijkende positie van het Germaans binnen de Indo-Europese talen verband houdt met het feit dat de sprekers van deze tak van het IE in contact kwamen met een bevolking die een niet-Indo-Europese taal sprak, dit is de Germaanse substraathypothese. Er is in het Germaans een vrij groot aantal woorden dat niet gemakkelijk van Indo-Europese wortels is te herleiden. (Schattingen variëren van 10%-30% van de woordenschat). Sommige taalkundigen zien daarin de overblijfselen van een vroegere pre-Indo-Europese taal van noordwest Europa. Een vergelijkbaar proces van wisselwerking tussen de vroegste vormen van het Grieks en een pre-Griekse bevolking is echter historisch beter gedocumenteerd. Ook het Grieks verloor de helft van zijn naamvallen.

Germaanse talen hebben meer dan de meeste andere talen vastgehouden aan de ablaut bij het vormen van de verleden tijd van het werkwoord, de zgn. sterke werkwoorden (zwem -> zwom). Daarnaast ontstonden er vormen van de verleden tijd van werkwoorden met een dentaalsuffix (met -d of -t). Volgens sommigen te combineren met het werkwoord "doen".

Germaans

Een vroege beschrijving van de cultuur van de Germanen is te vinden in de Germania van Tacitus. De taal is echter slechts laat geattesteerd. De oudste inscriptie staat op een helm gevonden bij Negau (Stiermarken) en dateert wellicht uit de 1e eeuw na Chr.

Een andere bekende inscriptie is gevonden op een van de gouden Gallehus-hoorns:

ek hlewagastiR holtijaR horna tawido

"Ik Hlewagast, Holtz zoon, heb de hoorn vervaardigd"

De hoorns zijn echter op 4 mei 1802 gestolen en korte tijd later door de dief omgesmolten. Daarmee is de oorspronkelijke inscriptie verloren gegaan; er bestaan alleen nog tekeningen van.

Het Germaans viel in drie takken uiteen, die het Noord-, West- en Oostgermaans genoemd worden. Oostgermaans is sind ca de zestiende eeuw op de Krim uitgestorven. De talen van Scandinavië zijn Noordgermaans, die van het noordwesten van Europa Westgermaans. (Zie lijst hieronder).