Het Europees handvest voor regionale talen of talen van minderheden (Engels: European Charter for Regional or minority languages) dient als basis voor nationale wetgeving betreffende autochtone regionale en minderheidstalen in de lidstaten van de Raad van Europa.

Elke lidstaat die het handvest ondertekent, is vrij te bepalen welke binnen de eigen grenzen gesproken variëteiten als regionale taal, dan wel als minderheidstaal worden aangemerkt. Die vrijheid heeft er bijvoorbeeld toe geleid dat Nederland het Limburgs als regionale taal heeft aangemerkt, terwijl België dat niet doet

België heeft dit verdrag niet ondertekend omdat ze de franstalige en nederlandstalige minderheden binnen de gemeenschappen niet wil erkennen.

Regionale talen en minderheidstalen

In het handvest wordt geen onderscheid gemaakt tussen de genoemde variëteiten. In Artikel 1a wordt "regional or minority languages" als eenheid gedefinieerd. Daarnaast wordt in Artikel 1c "non-territorial languages" gedefinieerd.

In 1996 heeft Nederland het handvest van toepassing verklaard op het Fries, Nedersaksisch, Jiddisch en Roma. In 1998 heeft Nederland het handvest van toepassing verklaard op het Limburgs. Het Zeeuws wordt vooralsnog niet erkend als regionale taal.

Het Jiddisch en Roma zijn erkend op grond van de definitie in Artikel 1c, de overige genoemde talen op grond van de definitie in Artikel 1a.

Voor het Fries is Nederland de meeste verplichtingen aangegaan, door artikels uit hoofdstuk 3 van toepassing te verklaren. Voor de overige talen zijn alleen de minder vérgaande eisen van hoofdstuk 2 van toepassing verklaard.

Niet alle staten die het handvest hebben ondertekend, zijn dezelfde verplichtingen aangegaan voor de regionale en minderheidstalen binnen hun grenzen. Wel dient elke staat minimaal 48 van de verplichtingen uit hoofdstuk 3 aan te gaan. Nederland heeft grotendeels gekozen voor 'bestendiging van beleid', door bescherming toe te zeggen die al wettelijk was geregeld.

Europese reikwijdte

De stand van ratificatie en ondertekening op 22 januari 2006, bron ^*.

Nederland

Nederland heeft in 1992 het handvest ondertekend. In 1996 is het door de volksvertegenwoordiging goedgekeurd en vervolgens geratificeerd. Hierbij werden het Nedersaksisch en het Fries erkend. In 1997 werd het oorspronkelijk niet genoemde Limburgs alsnog als streektaal opgenomen. Het handvest is in Nederland op 1 maart 1998 in werking getreden. Een verzoek tot erkenning van het Zeeuws door het provinciebestuur van Zeeland is in 2005 afgewezen. (Meer informatie is te vinden in het Wikipedia-artikel Streektaal.)

De wetgeving en de uitvoering van wetten teneinde de in het handvest gedane toezeggingen na te komen, worden op regelmatige basis geëvalueerd. In 2001 en 2004 heeft een consultatief orgaan onder leiding van Gijs de Vries in opdracht van de Raad van Europa een evaluatie uitgevoerd. Het Ministerie van Binnenlandse Zaken heeft de Fryske Akademy twee evaluaties laten uitvoeren. De strekking van de evaluaties tot nu toe is dat de Nederlandse overheid op veel terreinen de verplichtingen nakomt, maar op de terreinen van onderwijs, media en grensoverschrijdende contacte te weinig faciliteiten voor de Friese taal biedt.

De Nederlandse rijksoverheid heeft in diverse bestuursafspraken een deel van de bevoegdheden voor de wetgeving betreffende de regionale en minderheidstalen aan lagere overheden overgedragen. Zo ligt de verantwoordelijkheid voor het Friese taalbeleid grotendeels bij de provincie Friesland. Die heeft met name het aanpakken van onderwijsproblemen tot speerpunt gemaakt.

Zie ook

• Talen van de Europese Unie

Link

• http://conventions.coe.int/Treaty/Commun/QueVoulezVous.asp?NT=148&CM=8&DF=27%2F07%2F01&CL=GER

Taal | Verdrag

Evropská charta jazyků | Europäische Charta der Regional- oder Minderheitensprachen | Ευρωπαϊκός χάρτης των περιφερειακών ή μειονοτικών γλωσσών | European Charter for Regional or Minority Languages | Charte européenne des langues régionales ou minoritaires | Carta europea per le lingue regionali e minoritarie | ヨーロッパ地方言語・少数言語憲章 | Europäesch Charta fir Regional- oder Minoritéitssproochen | Carta Europèa des lengües regionaus o minoritàries