Gourt Home::Gourt :: Elfstedentocht
De Elfstedentocht is een ongeveer 200 kilometer lange schaatstocht over natuurijs die wordt georganiseerd door de Vereniging De Friesche Elf Steden. Leeuwarden, de hoofdstad van Friesland, is vanouds de start- en aankomstplaats. Naast de elfstedentocht over natuurijs, zijn er o.a. ook een wielren-, roei- en motorfietselfstedentocht.
De tocht brengt de deelnemers langs de elf plaatsen in Friesland die ooit stadsrechten hebben verkregen. In volgorde:
- Leeuwarden (Fries: Ljouwert)
- Sneek (Snits),
- IJlst (Drylts),
- Sloten (Sleat),
- Stavoren (Starum),
- Hindeloopen (Hylpen),
- Workum (Warkum),
- Bolsward (Boalsert),
- Harlingen (Harns),
- Franeker (Frjentsjer),
- Dokkum en weer terug naar Leeuwarden.
Elke deelnemer krijgt bij het inschrijven een stempelkaart. In bovengenoemde elf plaatsen en op twee geheime plekken zijn controleposten opgezet. Daar moeten de wedstrijd- en toerrijders hun stempelkaarten tonen die dan -met de hand- afgestempeld worden. Een deelnemer krijgt het Elfstedenkruisje alleen als alle stempels op de kaart staan en hij/zij voor klokslag middernacht over de eindstreep in Leeuwarden komt.
Een bekende doorkomstplaats van de Elfstedentocht is Bartlehiem waar de schaatsers twee keer langskomen, op weg van Franeker naar Dokkum en weer terug richting de finish in Leeuwarden.
In 2005 werd bekend dat de Friese plaats Berlikum (Berltsum) ook stedelijke kenmerken heeft gehad, en daarmee de twaalfde Friese stad zou zijn. Wat daar ook van zij: de naam van de Elfstedentocht wordt niet veranderd. Overigens rijden de schaatsers al langs Berlikum, over de Ried en het Berlikumerwijd tussen Franeker en Bartlehiem.
Als een Elfstedentocht plaatsvindt, trotseren honderdduizenden toeschouwers de koude en moedigen zij enthousiast de rijders aan.
In 1986 nam Prins Willem-Alexander deel aan de Elfstedentocht, onder het pseudoniem W.A. van Buren.
Geschiedenis
Sinds 1909 zijn er maar 15 echte Elfstedentochten (op schaatsen) gehouden. De laatste was op 4 januari 1997. De winnaars van de tochten waren:
| Jaar | Datum | Naam winnaar | Woonplaats | Tijd | km |
| 1909 | 2 januari | Minne Hoekstra | Warga | 13.50 | 189 |
| 1912 | 7 februari | Coen de Koning | Arnhem | 11.40 | 189 |
| 1917 | 27 januari | Coen de Koning | Etten-Leur | 9.53 | 189 |
| 1929 | 12 februari | Karst Leemburg | Leeuwarden | 11.09 | 191 |
| 1933 | 16 december | Abe de Vries | Sipke CasteleinDronrijp | Wartena9.53 | 195 |
| 1940 | 30 januari | Piet Keizer | Auke AdemaDe Lier | Franeker11.30 | 198,5 |
| 1941 | 6 februari | Auke Adema | Franeker | 9.19 | 198,5 |
| 1942 | 22 januari | Sietze de Groot | Weidum | 8.44 | 198 |
| 1947 | 8 februari | Jan van der Hoorn | Ter Aar | 10.51 | 191 |
| 1954 | 3 februari | Jeen van den Berg | Heerenveen | 7.35 | 198,5 |
| 1956 | 14 februari | geen winnaar aangewezen (*) | 190,5 | ||
| 1963 | 18 januari | Reinier Paping | Ommen | 10.59 | 196,5 |
| 1985 | 21 februari | Evert van Benthem | St. Jansklooster | 6.47 | 196,8 |
| 1986 | 26 februari | Evert van Benthem | St. Jansklooster | 6.55 | 199,3 |
| 1997 | 4 januari | Henk Angenent | Alphen a/d Rijn | 6.49 | 199,6 |
(*) Na gedeelde overwinningen in 1933 en 1940, werd dit verschijnsel door de organisatie verboden. Jan van der Hoorn, Aad de Koning, Jeen Nauta, Maus Wijnhout en Anton Verhoeven overtraden echter deze regel toen ze als eersten de finish overschreden. Zij werden gediskwalificeerd en er werd geen andere winnaar uitgeroepen.
In 1985 konden voor het eerst vrouwen deelnemen aan de wedstrijd. In 1985 was de eerstaankomende vrouw Lenie van der Hoorn; in 1986 was dat Tineke Dijkshoorn; in 1997 Klasina Seinstra. Vanaf de volgende tocht is er een aparte wedstrijd voor vrouwen. Er komt dan ook voor het eerst een officiële winnares.
Het weer tijdens de Elfstedentocht
De meeste winters met een Elfstedentocht waren koud of streng, maar dat zegt nog weinig over het weer op de dag van het evenement en de kwaliteit van het ijs. Vooral wind en sneeuw kunnen het heel onaangenaam maken en ook na een winderige en wisselvallige vorstperiode laat de kwaliteit van het ijs vaak te wensen over.
Van de vijftien officieel erkende Elfstedentochten van de 20e eeuw zijn er drie met dooi gereden, vier bij lichte vorst, drie bij matige vorst en vijf bij strenge vorst (onder -10°C). Het ergst was 18 januari 1963, toen het ijs veel scheuren vertoonde en het bij de start 18° Celsius vroor. Ook 's middags vroor het matig maar door de stormachtige oostenwind was het voor het gevoel extreem koud. Bovendien was er stuifsneeuw: Friesland was twee dagen eerder onder een 20 cm dik sneeuwtapijt bedolven. Slechts 1% van de deelnemers bereikte de finish, het dieptepunt in de Elfstedenhistorie. De tocht had geen dag later georganiseerd moeten worden, want toen woedde een zware sneeuwstorm.
Ook tijdens de tocht op 12 februari 1929 varieerde de temperatuur tussen -18°C 's ochtends en -8°C in de middag bij een harde noordooster, maar toen was het ijs veel beter van kwaliteit. De tocht op 30 januari 1940 door het besneeuwde landschap was zeer zwaar vanwege de stormachtige oostenwind, de matige tot strenge vorst en stuifsneeuw. Ook op 14 februari 1956 was de tocht moeilijk door het hobbelige ijs met talrijke scheuren en zware sneeuwbuien, waardoor de baan heel smal was.
Ideaal waren de omstandigheden op 27 januari 1917, 16 december 1933, 6 februari 1941 en 3 februari 1954. Die Elfstedentochten zijn gereden op uitstekend ijs bij lichte of matige vorst, maar windstil en vaak ook zonnig weer. Lichte dooi met zacht ijs was er tijdens de tochten op 2 januari 1909 en 7 februari 1912. Ook op 21 februari 1985 dooide het, maar toen was het ijs goed. De Elfstedentocht op 26 februari 1986 was moeilijker: het ijs was hard met veel scheuren en het vroor matig bij een matige noordooster.
De laatste Elfstedentocht, op 4 januari 1997, was een bijzonder zware. Wind met kracht 5 tot 6 en vorst, met temperaturen van -6 graden in de ochtend tot maximaal -3 in de middag, waren de grote boosdoeners. In combinatie met de wind leverde dat gevoelstemperaturen op tussen -10 en -15°C en ongeveer -18°C tijdens windvlagen. De elfstedentocht van 1997 was de zwaarste sinds die legendarische van 1963.
| Bronnen |
Externe link
Friesland | Schaatswedstrijd | Marathonschaatsen | Winter | Route
Elf-Städte-Tour | Elfstedentocht | Elfstedentocht | Elfstedentocht | Elfstedentocht | Alvestêdetocht | Elfstedentocht | Elfstedentocht
"Elfstedentocht"