article Related Topics:
Drenthe
 

Drenthe 6.58E 52.89N.jpg

Drenthe () is een Nederlandse provincie, gelegen in het noordoosten van het land. Grofweg gezien grenst het in het noorden aan de provincie Groningen, in het oosten aan Duitsland, in het zuiden aan de provincie Overijssel en in het westen aan de provincie Friesland. De hoofdstad is Assen.

Geschiedenis

De eerste vermelding van Drenthe is gevonden in een document uit het jaar 820 waarin wordt gesproken van Pago Treanth wat staat voor het gewest Drenthe. Uit archiefstukken in het Drents Archief blijkt dat in 1024 en 1025 over Drenthe als graafschap wordt gesproken.

Tot 1405 behoorde de stad Groningen tot het graafschap Drenthe, dat verder ongeveer de huidige provinciegrenzen moet hebben gehad. Over de grenzen in de veenstreken is tussen Drenthe en de aanliggende landen herhaaldelijk geschil geweest, wellicht doordat in de veengrond de opgerichte grensstenen of -palen wegzakten en zo de toestand dubieus werd.

In 1046 schonk keizer Hendrik III het graafschap aan bisschop Bernoldus van Utrecht. In 1227 versloeg een legertje van Drentse boeren onder leiding van Rudolf van Coevorden het ruiterleger van de bisschop in de Slag bij Ane, door de paarden een moeras in te lokken. Het volgend jaar herstelde de nieuwe bisschop zijn gezag over de Drenten.

Hoewel Drenthe eigen staten had (Ridderschap en Eigenerfden) erkende de Republiek der Zeven Verenigde Nederlanden Drenthe niet voor vol en beschouwden het als een wingewest, waarover de Staten-Generaal het bestuur moest aanstellen. Pas bij de oprichting van het Koninkrijk werd de situatie duidelijk: Drenthe werd een volwaardige provincie.

Geografie

Fysische geografie

Het grootste deel van de provincie bevindt zich op het zogenoemde Drents Plateau, dat bestaat uit met zand bedekte grind- en zandafzettingen uit de laatste ijstijd. Er zijn weinig grote hoogteverschillen, het gehele Plateau ligt tussen de 10 en 20 meter boven NAP. De hoogteverschillen die er zijn, worden meestal veroorzaakt door doorsnijding van beekjes en riviertjes, opgehoogde bouwlanden en oude stuifduinen.

[[Afbeelding:Drenthe.gif|thumb|right|275px|Kuypers Gemeente Atlas 1865-1870 (bron: *)]] In het noordoosten van Drenthe ligt de Hondsrug, een heuvelrug die zich uitstrekt van voorbij Emmen in het zuid-oosten tot in de stad Groningen in het noorden. Het hoogste natuurlijke punt, ook van de provincie, ligt 32 meter boven NAP ten noordwesten van Emmen. In Wijster bevindt zich het absoluut hoogste punt van de provincie (40 meter), de VAM-berg, een afgedekte vuilnisbelt die het goed doet in wielerwedstrijden.

De randen van de provincie liggen een stuk lager, delen in het noordwesten en zuidwesten liggen zelfs onder NAP.

Drenthe staat bekend om zijn hunebedden. Van de 53 die in Nederland voorkomen staan er 51 in Drenthe. De overige twee in de provincie Groningen.

Bij Schoonebeek werd tot voor kort aardolie gewonnen en verspreid over de provincie wordt nog steeds aardgas gewonnen. Het hoofdkantoor van de Nederlandse Aardolie Maatschappij (NAM), verantwoordelijk voor aardolie- en aardgaswinning, bevindt zich in Assen.

Landschap

Ruwweg ziet de provincie Drenthe er uit als een omgekeerd bord; het midden is relatief hoog en de randen liggen lager. Met uitzondering van de Hondsrug gaat het om een hoogteverschil van slechts enkele meters. Toch is er een duidelijk verschil in landschap, geschiedenis en bevolking tussen de twee delen.

Zandgebieden

Het centrale, iets hoger gelegen, deel van de provincie wordt gevormd door zandgronden, ook wel het 'oude Drenthe' genoemd. Hier vindt men van oudsher het esdorpenlandschap, dat gekarakteriseerd werd door brinkdorpen, essen, heidevelden en groenlanden in de beekdalen.

Veeteelt, vooral schapenteelt, stond in dienst van de landbouw. De mest van de schapen, die 's zomers weidden op de heide en 's winters gevoed werden met het hooi uit de beekdalen, werd vermengd met heideplaggen en gebruikt om de essen vruchtbaar te maken. Door de uitvinding van de kunstmest, eind negentiende eeuw, werd de schapenteelt minder belangrijk en konden grote delen van de 'overbodig' geworden heide velden worden ontgonnen als landbouwgebied.

Een ander deel van de heide werd bebost door het destijds opgerichte Staatsbosbeheer om in de toenemende houtbehoefte te voorzien. De groenlanden langs de beken worden tegenwoordig vooral als weideland gebruikt. De beken zijn bovendien op veel plaatsen rechtgetrokken. De essen zijn door ruilverkavelingen ook ingrijpend in aanzien veranderd.

Van de eens zo uitgestrekte heidevelden zijn nog maar enkele grote en een redelijk aantal kleine velden over. Anders dan honderd jaar geleden beschikt Drenthe nu wel over uitgestrekte bosgebieden, die overigens voor het ontstaan (door begrazing) van de heidevelden en (door kap) van de essen ook veelvuldig aanwezig waren.

Een van de weinige gave voorbeelden van een esdorpenlandschap is te vinden in het stroomgebied van de Drentsche Aa, ten noordoosten van Assen. Dit vrij unieke gebied is daarom (als enige cultuurlandschap) aangewezen als nationaal park: het Nationaal beek- en esdorpenlandschap Drentsche Aa.

Veengebieden

De lager gelegen delen langs de grenzen van de provincie vormen de veengronden, die vanaf de Middeleeuwen tot halverwege de twintigste eeuw geleidelijk aan zijn ontgonnen voor de turfwinning. De grote veenmoerassen werden door kanalen en wijken ontwaterd, het veen werd afgegraven en daaruit werd turf afgestoken, wat naar elders vervoerd werd om als brandstof te dienen. In het vruchtbare en goed ontwaterde landbouwgebied dat hierdoor ontstond vestigden zich vervolgens veel boeren, die vaak van buiten de provincie kwamen.

Het landschap in de veengebieden wordt gekenmerkt door rechte lijnen met veel sloten, wijken en kanalen. Er is veel lintbebouwing te vinden. Plaatsnamen bevatten vaak woorden die verwijzen naar het (vroegere) landschap of de ligging, zoals veen, peel, moer, veld, wold, beek, kanaal, wijk, sloot en mond, of met nieuw naar de kolonisatie. De oudste veendorpen zijn Ruinerwold en Schoonebeek, die dateren uit de Middeleeuwen. Het jongste dorp van Drenthe is Witteveen, dat werd gesticht in 1926.

Er zijn ook twee gebieden over die niet (volledig) ontgonnen zijn en waar het oorspronkelijke hoogveen nog aanwezig is: het Bargerveen in het uiterste zuidoosten van Drenthe en het Fochteloërveen in het noordwesten op de grens met Friesland.

Kanalen

Omdat de riviertjes en beekjes doorgaans te smal waren om te bevaren, zijn ter verbetering van de bereikbaarheid en voor de afvoer van turf in de negentiende eeuw veel kanalen aangelegd.

De belangrijkste zijn:

Door de ontwikkeling van de autowegen is verkeer en vervoer over het water steeds minder belangrijk geworden. Tegenwoordig worden de kanalen vooral gebruikt voor de pleziervaart en als viswater.

Steden en bevolking

Wimpel Drenthe.png Drenthe is de dunstbevolkte provincie van Nederland en heeft zijn landelijke karakter goed weten te behouden. Echt grote steden zijn er dan ook niet en het overgrote deel van de bevolking woont in de dorpen op het platteland.

De tien grootste plaatsen en hun inwoneraantal (op 1 januari 2005) zijn:

Nr.PlaatsnaamAantal
1Assen61.400
2Emmen51.630
3Hoogeveen37.950
4Meppel26.080
5Roden15.070
6Coevorden14.270
7Klazienaveen10.940
8Eelde-Paterswolde10.400
9Zuidlaren10.230
10Beilen9130
Bron: CBS

Assen is vooral bekend om zijn TT-races op het circuit ter plaatse.

Emmen geniet bekendheid vanwege het Dierenpark Emmen (voorheen Noorder Dierenpark), dat de grootste attractie van de provincie is.

Bij Eelde ligt het vliegveld van Groningen.

Coevorden (in 1408), Meppel en Assen (beide in 1809) zijn de enige plaatsen in Drenthe die ooit stadsrechten kregen. Coevorden is de vroegere hoofdstad van Drenthe en was een belangrijke vestingstad, omdat lange tijd de enige verbinding met het noorden langs de stad liep. Meppel ontwikkelde zich vanaf de vijftiende eeuw door de turfwinning in de omgeving en werd later een handelscentrum als nieuwe 'toegang' tot het noorden.

Cultuur

Bezienswaardigheden

Evenementen

Attracties

Tradities, gewoonten en Drentse eigenschappen

Musea

Natuur

Drenthe beschikt over drie nationaal parken:

Ook zijn er diverse boswachterijen:

Er zijn veel heidegebieden met kuddes schapen. Natuur wordt o.a. beschermd door de stichting Het Drentse Landschap.

Mooie wandelingen zijn o.a. het Zwerfsteenpad, het Noaberpad en het Nivonpad.

Taal

Een groot deel van de bevolking spreekt in de dagelijkse omgang Drents, dat als dialect van het Nedersaksisch officieel erkend is als regionale taal.

Er bestaat niet een bepaald Drents dialect. Ieder dorp heeft een eigen variatie dat in meer of mindere vorm afwijkt van de buurdorpen. Grofweg loopt er een scheidslijn tussen het noorden en het zuiden van de provincie. De noordelijke dialecten zijn verwant aan het Gronings, de zuidelijke dialecten vertonen een grote mate van overeenkomst met die van Salland.

Ook is er een verschil tussen de dialecten van het 'zand' en het 'veen': die in de veengebieden wijken over het algemeen minder af van het Nederlands, wat te verklaren valt uit de relatief recente ontstaansgeschiedenis van de gebieden.

Zie ook:

Religie

In religieus opzicht was de provincie lange tijd erg homogeen. Bij de Reformatie ging de hele provincie over op het Calvinisme, zij het dat die overgang van bovenaf opgelegd werd en niet overal even soepel verliep. Pas vanaf begin negentiende eeuw komen er, van buitenaf, weer katholieken in Drenthe: in de veenkoloniën in het zuidoosten (vanuit Duitsland en Twente) en in de kolonies van de Maatschappij van Weldadigheid in het zuidwesten en noordwesten. Dorpen als Zwartemeer, Weiteveen en Nieuw-Schoonebeek in het uiterste zuidoosten zijn daardoor overwegend katholiek.

In de loop van de negentiende eeuw scheidden zich groepen gereformeerden af van de Nederlands Hervormde kerk. In de zandgebieden kregen zij relatief weinig aanhang, maar in de veengebieden vestigden zich veel gereformeerden uit Groningen en Friesland, waardoor daar een grotere verscheidenheid aan kerkgenootschappen bestond.

Over het algemeen zijn er in Drenthe weinig orthodoxe protestanten te vinden en juist relatief veel vrijzinnigen, vooral in de zandgebieden. Veel van hen zijn inmiddels ontkerkelijkt.

Bestuurlijke indeling

Vanaf de Middeleeuwen bestond Drenthe uit zes dingspelen, met daaronder kerspelen, die tegelijk de kerkelijke en bestuurlijke gemeenten vormden. De kerspelen bestonden weer uit buurschappen, de dorpsgemeenschappen. In de Franse tijd werden de dingspelen afgeschaft en de kerspelen omgevormd tot uiteindelijk 35 burgerlijke gemeenten. Behalve de splitsing van de gemeente Dalen in Dalen en Schoonebeek in 1884 bleef deze gemeentelijke indeling ongewijzigd tot de grootschalige herindeling van 1998. Sinds 1 januari van dat jaar zijn er nog twaalf gemeenten over:

  1. Aa en Hunze
  2. Assen
  3. Borger-Odoorn
  4. Coevorden
  5. Emmen
  6. Hoogeveen
  • Meppel
  • Midden-Drenthe
  • Noordenveld
  • Tynaarlo
  • Westerveld
  • De Wolden
    • GemeentenDrentheNrs.png
    -
    Zie ook:

    De Landschap Drenthe werd in 1815 een volwaardige provincie. De Provinciale Staten bestaan uit 51 leden, het college van Gedeputeerde Staten bestaat uit zes leden. Drenthe wordt bestuurd door een coalitie van PvdA en VVD.

    Politiek

    Uitslag in Drenthe van de Provinciale Statenverkiezingen van maart 2003 (links) en de Tweede-Kamerverkiezingen van januari 2003 (rechts):

    -
    Uitslag Statenverkiezingen 2003
    PartijStemmen in %Zetels
    PvdA36,519
    CDA23,912
    VVD18,09
    GroenLinks6,74
    ChristenUnie4,62
    D663,72
    OPD *2,11
    LPF**2,11
    Drents Belang / DOP ***2,01
    SGP0,3-
    Opkomst56,151
    Uitslag Kamerverkiezingen 2003
    PartijStemmen in %
    PvdA37,8
    CDA24,8
    VVD16,8
    SP5,1
    GroenLinks4,1
    LPF3,8
    D663,4
    ChristenUnie2,9
    SGP0,3
    Opkomst83,0

    * OPD: Onafhankelijke Partij Drenthe
    ** LPF-fractie hernoemd tot OSD (Onafhankelijke Statenfractie Drenthe)
    *** DOP: Drentse Ouderen Partij

    College van Gedeputeerde Staten:

    Zie ook:

    Bevolkingsontwikkeling

    Bevolkingsontwikkeling over het jaar 2004
    Inwoners op 1 januari 2004 482.322
    geboren 5335
    overleden 4431
    saldo 904
    vestiging 19.325
    vertrek 19.471
    saldo -146
    Inwoners op 31 december 2004 483.173

    Op 1 januari 2005 had Drenthe 483.173 inwoners.

    In 2001 nam de bevolking van Drenthe (per saldo) toe met 4300 mensen.

    In 2003 nam de bevolking van Drenthe nog toe met 1000 personen, wat toen al de laagste groei was sinds 25 jaar.

    In 2004 groeide de bevolking van Drenthe met slechts 851 personen.

    Aan te wijzen oorzaken voor deze daling zijn:

    • dalende aantal geboorten door slechte economie;
    • er worden te weinig nieuwe huizen gebouwd door allerlei regels;
    • behoorlijk groot aantal bedrijfssluitingen waardoor werkende bevolking wegtrekt.

    Verkeer en Vervoer

    Belangrijkste autosnelwegen in Drenthe zijn de A28, A32 en A37 en de N33.

    Openbaar vervoer bestaat uit de bus en de trein.

    In Hoogeveen is Vliegveld Hoogeveen en in Eelde bevindt zich Groningen Airport Eelde, wat ondanks wat de naam doet vermoeden in Drenthe ligt.

    Media

    Eten en drinken

    Muziek

    Bekende Drenten

    Zie ook

    Externe links

    Provincie van Nederland | Drenthe

    Drenthe | Drenthe | Drenthe | Drenthe | Drenthe | Drente | Drenthe provints | Drenthe | Drenthe | Drinte | Drenthe | Drenthe | Drenthe | ドレンテ州 | 드렌터 주 | Drente | Drenthe | Drenthe | Drenthe | Drenthe | Drenthia | Drenthe | Дренте | Drenthe | Drenthe | Drenthe | Дренте

     

    This article is licensed under the GNU Free Documentation License. It uses material from the "Drenthe".

    Home Page • arts • business • computers • games • health • hospitals • home • kids & teens • news • physicians • recreation• reference • regional • science • shopping • society • sports • world