Denemarken

Related Topics:
Denemarken

Kaart_Denemarken.gif Denemarken satelliet.jpg Denemarken (Deens: Danmark), officieel het Koninkrijk Denemarken, is een Scandinavisch land in Noord-Europa met ongeveer 5,4 miljoen inwoners. De hoofdstad is Kopenhagen (København). Denemarken is een constitutionele monarchie; het staatshoofd is Margaretha II. Ook Groenland behoort tot het Deense koninkrijk, evenals de Faeröer. Daarmee komt het inwoneraantal boven de 5,5 miljoen. Tot 1944 behoorde ook IJsland tot Denemarken. Sinds 17 juni 1944 is IJsland onafhankelijk.

Het grootste deel van Denemarken wordt gevormd door het schiereiland Jutland (Jylland). De hoofdstad ligt op het grootste van de Deense eilanden, Seeland (Sjælland), wat door een smalle zeestraat, de Sont, gescheiden is van Zweden. Ook de eilanden Funen (Fyn) (nu verbonden met Jutland), het in de Oostzee gelegen Bornholm, Lolland, Falster en Langeland behoren tot Denemarken. Zuiderbuur van Denemarken is Duitsland. Ten westen ligt de Noordzee, ten noorden het Skagerrak en ten oosten het Kattegat en de Oostzee.

Denemarken maakt sinds 1973 deel uit van de Europese Unie.

Kerncijfers

lengte landgrenzen: 67 km (met Duitsland)
kustlijn: 7314 km
hoofdstad: Kopenhagen (Deens: København)
grootste rivieren: Gudenåen, 158 km
hoogste punten: Ejer Bavnehøj, 171 m en Yding Skovhøj, 173 m
staatshoofd: koningin Margrethe II, sinds 1972
regeringsleider: premier Anders Fogh Rasmussen (sinds 27 november 2001)
onafhankelijkheid: Voor de 8e eeuw
parlement: Folketing. Eén kamer, 179 leden, termijn van vier jaar.
bestuurlijke indeling: 14 provincies (amtskommuner), zie Provincies van Denemarken, vanaf 2007: Regio's van Denemarken.
taal: Deens. In het zuiden kleine Duitse en Friese minderheden
godsdienst: evangelisch-luthers 95% (officieel)
munteenheid: Deense kroon (meervoud: Deense kronen) (DKK) = 100 øre
nationale feestdag: 5 juni (Dag van de Grondwet)
volkslied: Der er et yndigt land (Er is een lieflijk land)

Land en mensen

Denemarken is het zuidelijkste Scandinavische land. Denemarken omvat het grootste deel van het schiereiland Jutland en ongeveer 405 eilanden, waarvan Seeland, Funen, Lolland, Falster, Langeland, Als, Møn, Bornholm en Amager de belangrijkste zijn. Als deel van de Europese vlakte bestaat het land bijna volledig uit laagland. Meer dan 65% is gecultiveerd. De wind uit de Noord-Atlantische Oceaan (een warme oceaanstroom) verzekert gewoonlijk een vrij mild klimaat, maar soms raakt de Baltische Zee met ijs bedekt waardoor warmere wateren worden afgesneden en de winter streng is.

Naast de Scandinavische meerderheid in Denemarken, zijn er Groenlandse, Faeröerse en Duitse minderheden. Bijna alle inwoners van Denemarken spreken Deens (al zijn er verscheidene dialecten). Duits wordt door een minderheid gesproken. De grote meerderheid van de Denen behoort tot de gevestigde Lutherse Kerk. Er zijn kleine minderheden van andere protestanten en rooms-Katholieken (zie Katholieke Kerk in Denemarken). Denemarken heeft een uitstekend systeem van openbaar onderwijs, dat grotendeels in de 19e eeuw werd ontwikkeld. Er zijn universiteiten in Aarhus, Kopenhagen en Odense.

Economie

Eens was Denemarken hoofdzakelijk een landbouwland, maar na 1945 breidde het land zijn industriële sector drastisch uit zodat 50 jaar later de industrie meer dan 25% en de landbouw minder dan 5% aan het bruto binnenlands product bijdroeg. Andere traditionele industrieën van Denemarken zijn de visserij en scheepsbouw, maar deze zijn ook afgenomen. Toch heeft Denemarken zijn landelijk karakter grotendeels behouden. Financiële en andere diensten, de handel en de vervoerssector zijn ook belangrijk voor de economie van het land.

De belangrijkste landbouwproducten van het land zijn vee (varkens, rundvee en gevogelte), wortelgewassen (bieten, koolraap en aardappels) en graangewassen (gerst, haver en tarwe). Er is een grote visindustrie en Denemarken bezit een commerciële vloot van aanzienlijke grootte. De belangrijkste vervaardigde producten omvatten voedingsmiddelen (vooral vlees en zuivelgoederen), chemische producten, machines, metaalproducten (die bijna volledig van ingevoerde grondstoffen worden gemaakt, aangezien Denemarken praktisch geen delfstoffen heeft), elektronische en vervoersapparatuur, bier, textiel en houten producten. Het toerisme is ook een belangrijke industrie.

De belangrijkste uitvoerproducten van Denemarken zijn landbouwproducten en industriële machines, teak en eiken meubilair, vlees, vis en metalen; de belangrijkste invoerproducten zijn machines, metalen, motorvoertuigen en brandstoffen. Belangrijke handelspartners van het land zijn Duitsland, Zweden, het Verenigd Koninkrijk en andere landen in de Europese Unie evenals de Verenigde Staten. Denemarken leed in de jaren tachtig van de 20e eeuw aan ernstige economische problemen, en in de jaren '90 had het een hoog werkloosheidscijfer, grote uitgaven in de openbare sector en een grote buitenlandse schuld. Nochtans leidde een strak fiscaal en monetair beleid tot economisch herstel.

Overheid

Denmark-demography.png Zoals in de inleiding vermeld, is Denemarken een constitutionele monarchie. Deze wordt volgens de grondwet van 1953 geregeerd.

De wetgevende macht wordt bekleed door de monarch (die ook staatshoofd is) samen met het parlement, het Folketing, dat uit één kamer met 179 direct-gekozen leden bestaat. Het parlement wordt samengesteld door een combinatie van een districtenstelsel en evenredige vertegenwoordiging. Sinds 1909 heeft geen enkele partij de absolute meerderheid gehad. Vanaf 1945 is de Sociale Democratische Partij de belangrijke politieke partij geweest.

De uitvoerende macht wordt uitgeoefend door de monarch en door zijn of haar ministers, die door de eerste minister worden geleid. Deze laatste is tevens het regeringshoofd. Het kabinet van ministers is verantwoording schuldig aan de Kamer en moet de steun van de meerderheid van dat orgaan hebben. Parlementsleden die tot minister worden benoemd, blijven lid van het parlement.

Bestuurlijk is Denemarken verdeeld in 13 provincies en één autonome stad, Kopenhagen. Er zijn 270 gemeenten. Lokale en regionale overheden hebben een grote mate van autonomie, die reeds was gegarandeerd in de grondwet van 1849. Door de Denen wordt de lokale autonomie als een van de meest verregaande in de wereld beschouwd.

Grootste steden in Denemarken

Kopenhagen	502.204 inwoners (De agglomeratie Kopenhagen heeft 1.086.762 inwoners)
Aarhus	222.559 inwoners
Odense	145.374 inwoners
Aalborg	121.100 inwoners
Esbjerg	72.613 inwoners
Randers	55.897 inwoners
Kolding	54.526 inwoners
Vejle	49.782 inwoners
Horsens	49.457 inwoners
Roskilde	43.753 inwoners

Beroemde Denen

HCAndersen.jpeg]]

Geschiedenis

Denemarken werd verenigd in de 10e eeuw door de Viking koning Harald Blauwtand († 985), die de mensen tot het christendom bekeerde. Denemarken controleerde kort Engeland in de 11e eeuw en werd verenigd met Zweden en Noorwegen in 1397. De unie met Zweden duurde tot 1523 en de unie met Noorwegen tot 1814. Het pittoreske Ribe werd reeds gesticht in 810 en is daarmee het oudste dorpje van Denemarken.

Denemarken en Engeland

De Denen speelden ook een aanzienlijke rol in de geschiedenis van Engeland. De Jutten trokken samen met de Angelen en Saksen vanaf de 5e eeuw dat land binnen. De Juten (uit het huidige Jutland) vestigden zich in het zuiden, voornamelijk in Kent. Een periode uit de Angelsaksische tijd staat ook bekend als de Danelaw, waarin Deense koningen de overhand hadden.

William Shakespeare wijdde een van zijn bekendste stukken aan Hamlet, Prince of Denmark.

Zie ook

Externe links

2004 01 03 Kbh ubt.JPG is de belangrijkste stad van Denemarken]]

NAVO-lid | EU-lid | Denemarken | Land

Gourt Home::Gourt :: Denemarken