Deflatie ('uitblazen') of waardevermeerdering is in de economie het verschijnsel dat het algemeen prijsniveau daalt. Dit betekent in de praktijk dat iets dat op een gegeven moment 1 munteenheid kost, na een jaar 0,95 munteenheid kost (of in geval van ernstige deflatie b.v. 0,1 of 0,01 eenheden). Met een deflatie groeit de koopkracht. Deflatie is het tegenovergestelde van inflatie.

Het lijkt dat dit een gunstig effect op de economie zou moeten hebben, maar over het algemeen wordt deflatie in tegendeel juist gezien als zeer schadelijk voor de economie, omdat consumenten hun bestedingen zullen uitstellen: over een jaar kunnen zij immers meer kopen voor dezelfde hoeveelheid geld. De bedrijven zullen nu hun prijzen nog meer moeten verlagen om hun klanten te behouden. Hiermee is de indruk van de consument bevestigd: wachten loont. Ze zullen hierdoor nog langer wachten op nog lagere prijzen, en een negatieve spiraal is geboren. Gevolg hiervan is echter dat de omzet van bedrijven terugloopt, waardoor zij in de problemen kunnen komen.

Een ander effect van deflatie is dat de reële rente stijgt: de schulden moeten immers nominaal afgelost worden, dus met een geldbedrag dat door de deflatie in feite meer waard is geworden dan op het moment dat de schuld werd aangegaan. Aangezien de nominale rentestand niet lager kan worden dan nul, is er een absolute grens voor het stimuleren van investeringen door verlaging van de rentestand en kan het rente-effect van oplopende deflatie niet onbeperkt worden gecompenseerd.

Uiteindelijk kan de economie op deze wijze in een recessie terechtkomen. Soms kan het verschijnsel zelfs leiden tot een totale economische ineenstorting: een berucht voorbeeld is de Grote Depressie vanaf 1929. Een veel gematigder variant van het scenario heeft zich voltrokken in Japan, dat vanaf de jaren '80 gedurende langere tijd deflatie kende.

Om deze reden wordt over meestal geprobeerd deflatie te voorkomen. De instantie (regering of centrale bank) die het uitgeven van geld beheert, en daarmee van het monetair beleid, zal over het algemeen streven naar het handhaven van een lage inflatie, het tegengestelde verschijnsel. Het grootste risico wordt gelopen wanneer de rente toch al laag is: de oplopende besparingen door bestedingsuitstel kunnen dan niet tot een nog lagere stand leidden, het normale evenwichtsmechanisme.

Deflatie is minder zeldzaam dan algemeen wordt aangenomen. Een Britse econoom, Roger Bootle, schreef hierover een boek, “The Death of Inflation” (1997, ISBN 1857881486). Hij heeft de prijsontwikkeling in Groot-Brittannië onderzocht vanaf 1264. Hij concludeert dat 97% van alle Britse inflatie in de laatste 700 jaar heeft plaatsgevonden sinds 1940. Inflatie is volgens hem de uitzondering die de regel bevestigt. Omdat de mens een kort geheugen heeft en een grote weerzin om te leren van de geschiedenis bepalen deze laatste 66 jaar ons economisch denken en is inflatiebestrijding de heilige graal van de economie geworden.

Economie

Deflation | Deflation | Deflation (economics) | Deflación (economía) | Deflatsioon | Deflaatio | Déflation | דפלציה | Deflasi | デフレーション | 디플레이션 | Defliacija | Deflasjon | Deflasjon | Deflacja (ekonomia) | Deflação | Deflácia | Deflation | Deflasyon | Дефляція | 通货紧缩