Canada

Related Topics:
Canaday,_John :: Canada_West_Football_Conference :: Canada_West :: Canada :: Canada_Day :: Canada_Bay_City :: Canada_Customs_and_Revenue :: Canada's_Sesame_Park :: Canada_West_Universities_Athletic_Association :: Canada_Grand_Assembly

Canada is een land in het noordelijke deel van Noord-Amerika. Aan de zuidkant wordt het begrensd door de Verenigde Staten van Amerika, aan de oostkant door de Atlantische Oceaan, aan de westkant door het eveneens Amerikaanse Alaska en de Stille Oceaan en in het noorden door de Arctische Oceaan. De naam Canada is afgeleid van het Indiaanse Kanata (= nederzetting). De hoofdstad van Canada is Ottawa. De grootste steden zijn Toronto en Montréal. Het staatshoofd van Canada is koningin Elizabeth II, vertegenwoordigd in Canada door de Gouverneur-Generaal (Michaëlle Jean per 27 september 2005).

Provincies

Zie ook het hoofdartikel:Provincies en territoria van Canada

Het land is onderverdeeld in 10 provincies en drie territoria, die rechtstreeks door de regering van het land bestuurd worden. Deze territoria zijn schaars bevolkt.

De tien provincies zijn: Alberta - Brits-Columbia - Manitoba - New Brunswick - Newfoundland en Labrador - Nova Scotia - Ontario - Prins Edwardeiland - Québec - Saskatchewan
En de territoria: Northwest Territories (Inclusief deel der Canadese Arctische Eilanden) - Nunavut - Yukon.

Voor het territorium Nunavut gelden echter dezelfde regels als voor een provincie. Het gebied wordt voornamelijk bewoond door Eskimo's (of Inuit), een van de oorspronkelijke bevolkingsgroepen van Canada.

Bevolking

Mount Yamnuska.jpg De inwoners van Canada noemt men Canadezen. De oorspronkelijke bevolking bestaat uit Eskimo's (Inuit) en Indianen. Vanuit Europa arriveerden zowel Engelstaligen als Franstaligen. De laatsten vormen in de provincie Québec de meerderheid en daar is Frans de (enige) officiële taal. Canada als geheel is officieel tweetalig, hoewel daar in het westen vaak niet zo veel van te merken is. De Québécois spreken een voortzetting van het Frans van de 17e en 18e eeuw, maar in tegenstelling tot wat met het Afrikaans gebeurd is, hebben zij vastgehouden aan dezelfde standaardtaal als andere Franstalige gebieden zoals Frankrijk, westelijk Zwitserland of Wallonië. Het land heeft een taalprobleem en er zijn in Québec referenda geweest waar de onafhankelijkheid van Québec maar nipt werd afgewezen. In het verleden hebben de Franstaligen aan discriminatie blootgestaan, hoewel vele Canadezen (ook gematigde Franstaligen) dat inmiddels een verouderde overweging vinden. Ook in een aantal andere provincies zoals New Brunswick, Ontario en Manitoba wordt enig Frans gesproken.

Canada is al lange tijd een immigratieland en er zijn dan ook mensen vanuit de hele wereld te vinden. In het westen zijn veel Oekraïners neergestreken. Op vele plaatsen zijn ook Nederlandstalige immigranten te vinden, die er vooral in de jaren van na de Tweede Wereldoorlog naar toe zijn gegaan. Ook uit Azië zijn velen naar Canada getrokken, vooral naar de westkust waar veel Canadezen van Chinese origine wonen. In Québec zijn gemeenschappen uit Haïti en Franstalig Afrika.

Politiek en bestuur

Canada is een constitutioneel koninkrijk en een federale parlementaire democratie. Het politieke systeem van Canada is gebaseerd op het Britse Westminster-model met Amerikaanse invloeden. Op 1 juli 1867 trad de British North America Act of 1867 (in principe Canada's grondwet) in werking die de Dominion of Canada oprichte. Canada's eerste minister-president werd Sir John Alexander Macdonald. Hoewel Canada nominaal zelfstandig was had het Britse parlement nog steeds invloed op Canadese aangelegenheden. Zo moesten bijvoorbeeld wijzigingen in de Canadese grondwet door Londen goedgekeurd worden. Pas in 1982 kwam hieraan een einde door de aanname van het Britse parlement van de Canada Act of 1982. Hiermee verkreeg Canada volledige zelfstandigheid. Een belangrijke wijziging van Canada's grondwet in 1982 was tevens de toevoeging van de Canadian Charter of Rights and Freedoms, een document dat rechten en vrijheden verankerde.

Parlementair systeem

Het staatshoofd van Canada is Koningin Elizabeth II van Canada (tevens van het Verenigd Koninkrijk en enkele andere landen die aangesloten zijn bij de Gemenebest van Naties). Zij wordt vertegenwoordigd door de Gouverneur Generaal van Canada.

Het parlement van Canada bestaat uit een lagerhuis, het Huis van Afgevaardigden (House of Commons) en een hogerhuis. Dit hogerhuis bestaat, in tegenstelling tot het Verenigd Koninkrijk, niet uit Lords aangezien Canada geen adellijke titels kent. Er is gekozen voor, naar Amerikaans model, een senaat (Senate). Leden van het lagerhuis worden gekozen via een districtenstelsel met één parlementslid per district (Riding). De kandidaat per district die de meeste stemmen krijgt bij federale algemene verkiezingen wordt lid van het lagerhuis (Member of Parliament). Leden van de senaat worden door de minister-president aangewezen. Doordat de senaat hierdoor vaak bevolkt wordt door politieke vrienden van de minister-president is er veel verzet tegen dit systeem en worden er regelmatig voorstellen gedaan om de senaatsleden door het volk te laten kiezen.

Na de verkiezingen in 2006 is de zetelverdeling (totaal 308 zetels) in het Huis van Afgevaardigden als volgt (Zetelverdeling van na de verkiezingen van 2004 tussen haakjes):

Conservatieven (Conservatief) - 124 (99)
Liberalen (progressief liberaal) - 103 (135)
Bloc Québécois (Québec seperatistisch) - 51 (54)
New Democratic Party (Socialistisch) - 29 (19)
Onafhankelijk/partijloos - 1 (1)

De partij met een meerderheid van stemmen vormt de regering bestaande uit een minister-president en diverse ministers die tevens lid zijn van het parlement. Samen vormen zij het kabinet. Indien er geen partij is met een meerderheid, zoals na de verkiezingen van 2004 en 2006 het geval was, vormt in de regel de grootste partij een minderheidsregering. Vaak regeert deze met steun van één of meer andere partijen zonder een formele coalitie te vormen. In de regel zitten minderheidskabinetten niet meer dan één à twee jaar.

De huidige regering wordt sinds februari 2006 gevormd door de Conservatieven onder leiding van minister-president Stephen Harper. Daar de Conservatieven geen absolute meerderheid in het parlement hebben zullen zij steun moeten zoeken voor hun regeringsbeleid bij de andere partijen.

Een parlement heeft een mandaat van 5 jaar maar de minister-president kan eerder verkiezingen uitschrijven. Ook worden er eerder verkiezingen gehouden als de regering het vertrouwen van het parlement verliest. Dit gebeurt meestal tijdens minderheidskabinetten wanneer de regering een gevoelig verlies lijdt in het parlement over een zg. moneybill, een staatsbudget bijvoorbeeld. Eind 2005 verloor het kabinet bestaande uit Liberalen onder toenmalig minister-president Paul Martin het vertrouwen na een motie van wantrouwen. Het was de eerste maal in de Canadese parlementaire geschiedenis dat dit gebeurde. De aanleiding was het zg. Sponsorship Scandal waarbij miljoenen dollars aan belastinggeld verdwenen, mede in de koffers van de regerende Liberalen en naar marketingsbedrijven met connecties in de partij. De daarop volgende verkiezingen van 23 januari 2006 werden gewonnen door de Conservatieve Partij.

De rechtsprekende tak van de federale overheid wordt geleid door het Supreme Court of Canada, het Canadees Hooggerechtshof.

Provinciale politiek

De provincies worden geleid door een premier die een provinciale regering leiden. Zoals op federaal niveau wordt de regering van een provincie geleid door de grootste partij in de provinciale volksvertegenwoordigingen. Een luitenant-gouverneur vertegenwoordigd de kroon in de provincies. De provincies hebben bevoegdheden over zaken als onderwijs, gezondheidszorg en provinciale infrastructuur. De provincie Québec heeft bijzondere bevoegdheden als de enige geheel Franstalige provincie. De relatie van de provincies enerzijds en de federale overheid anderzijds is vaak gespannen. In Alberta bijvoorbeeld is er een gevoel dat "Ottawa" de provincie alleen bekritiseert en uitbuit ten behoeve van de armere provincies. Ook is er weerstand tegen de vele uitzonderingen die er gemaakt worden voor Québec.

Nationale eenheid

De eenheid van Canada staat vaak ter discussie. Voornamelijk de uitzonderlijke positie van de Franstalige gemeenschap in Québec is een twistpunt. In 1980 en in 1995 werden er in die provincie referenda gehouden over mogelijke afscheiding van Canada. Vooral in 1995 werd dit voorstel maar nipt (met 50,6% van de stemmen) verworpen.

Anderzijds heerst vooral recentelijk in het westen van Canada, met name in Alberta en Brits-Colombia, onvrede over het nationale beleid ten opzichte van hen, de zg. Western Alienation. Alberta heeft herhaaldelijk gesteld dat het een aantal van de speciaal aan Québec toegekende rechten wil hebben wat betreft de zeggenschap over "binnenprovinciaalse" aangelegenheden. Een onderzoek onder bewoners van de vier westelijke provincies in 2005 gaf aan dat ongeveer één op de drie mensen afscheiding van Canada een goede zaak zouden vinden.

Nationale feestdag

De nationale feestdag van Canada is 1 juli: Canada Day, de dag waarop in 1867 de Confederatie van Canada (Dominion of Canada) tot stand kwam. De feestdag werd eerst Dominion Day genoemd en werd in 1879 voor het eerst gevierd. Sinds 1982 is de huidige naam in gebruik.

Canada Day wordt vaak uitbundig gevierd met optochten en vuurwerk. In Ottawa zijn er evenementen rondom de parlementsgebouwen.

Economie

Canada is een economisch divers land. Het is lid van de NAFTA, de OECD en de G8 groep van rijkste industrielanden. Het BNP in 2003 bedroeg $994 miljard wat neerkomt op $31.428 per hoofd van de bevolking.

Ongeveer driekwart van de beroepsbevolking is werkzaam in de dienstensector die daarmee verreweg de belangrijkste is. Bosbouw, mijnbouw en visserij zijn eveneens belangrijke bronnen van inkomsten. Landbouw is vooral van belang in de prairies en delen van Ontario. De industriesector is relatief minder belangrijk in Canada. In het zuiden van Ontario is de automobielindustrie van belang, vooral in Windsor. Toronto is een wereld handels- en zaken centrum.

Voor de handelsbetrekkingen van Canada is de VS van essentieel belang. In 2004 bedroeg de export $315 miljard waarvan maar liefst 85% naar de VS ging. Ook van de import uit andere landen is meer dan de helft uit de VS afkomstig. Ondanks deze relatie zijn de handelsbetrekkingen met de VS niet altijd even makkelijk mede doordat de regering vaak harde politiek bedrijft met de relatie met de VS voor politieke winst thuis. De grensovergang tussen Windsor, Ontario en Detroit, Michigan is de drukste internationale grensovergang in de wereld en ongeveer een kwart van de Canadese handel loopt via deze grens.

De munteenheid is de Canadese dollar (C$ of CAD), verdeeld in 100 cent. De waarde van de dollar is ongeveer 72 eurocent (december 2005).

Geografie

Canada is het op één na grootste land ter wereld in oppervlakte, na de Russische Federatie. Het is ongeveer 5500 km breed en 4000 km lang van het zuiden tot ver boven de poolcirkel. Canada claimt een gebied rond de pool dat loopt van 60° W tot 141° W en beschouwt de zeestraten die door de Arctische Archipel lopen dus als Canadese territoriale wateren. Deze claim wordt internationaal echter niet erkend. De meest noordelijke, bewoonde, plaats in Canada (en de wereld) is Alert op Ellesmere-eiland. Het meest zuidelijke deel van Canada ligt op dezelfde breedtegraad als Italië.

Het grootste deel van het land wordt geologisch gerekend tot het Canadese Schild en kent vele duizenden meren. Het gebied ligt rond de Hudsonbaai heen. In het zuiden van Ontario vindt men de Grote Meren aan de grens met de Verenigde Staten.

In het midden van Canada vindt men uitgestrekte prairies, met name in de Provincies Manitoba, Saskatchewan en een deel van Alberta. Ten westen hiervan liggen de Rocky Mountains. In het noorden vindt men immense, bijna geheel onbewoonde, arctische landschappen en de Canadese Arctische Eilanden. In het oosten van het land tenslotte vindt men onder andere de Maritime Provinces en het eiland Newfoundland. De Baai van Fundy tussen New Brunswick en Nova Scotia kent het grootste verschil tussen eb en vloed in de wereld. Kaart_Canada.jpg

Klimaat

Grote delen van Canada kennen zeer koude winters met temperaturen die in het noorden en op de prairies regelmatig onder de -40° Celsius duiken. Een uitzondering zijn de kustgebieden in Brits-Columbia die een mild en regenachtige winter kent.

Zomers kunnen in grote delen van Canada, vooral het zuiden, opvallend warm zijn en vaak vochtig. De gemiddeld warmste steden in Canada zijn Vancouver, Victoria en Windsor, de meest zuidelijk gelegen stad. Een klein woestijngebied bevindt zich in de wijnstreek Okanagan, in het zuiden van Brits-Columbia. Het uiterste zuiden van Ontario behoort tot de zogenaamde Tornado alley, een gebied waar vaak tornados voorkomen. Tornado alley ligt voornamelijk in de Verenigde Staten.

Zie ook

Externe links

Land | NAVO-lid | Canada | Brits Gemenebest | Brits Dominion

Gourt Home::Gourt :: Canada