Bloedverwantschap of consanguiniteit (letterlijk: gemeenschappelijk bloed) is de relatie tussen twee personen die een gemeenschappelijke voorouder hebben.

Graad van bloedverwantschap

---

De mate van bloedverwantschap wordt uitgedrukt in graden. Er bestaat echter een verschillende telwijze van de graden naargelang het canoniek recht en het burgerlijk recht. In het burgerlijke recht telt men eenvoudig de generaties tot de gemeenschappelijke voorouder (zonder deze laatste mee te tellen). In het canoniek recht telt men iedere geboorte in het kortste genealogisch verband tussen de beschouwde bloedverwanten. In de regel zal de canonieke graad dus tweemaal groter zijn dan de burgerlijke graad.

Burgerlijk recht

---

De verwantschapsgraad wordt in het Nederlands burgerlijk recht volgens de canonieke rekenregel geteld. De graad van bloedverwantschap tussen personen wordt gevonden door het aantal geboortes te tellen dat tussen hen ligt (een neef en nicht zijn dus 4e-graadsbloedverwant).

Er bestaan verschillen qua strafbaarheid in huwelijken tussen bloedverwanten (consanguine huwelijken genoemd). Zo is een huwelijk tussen neef en nicht niet strafbaar in Nederland, maar wel in België. In Nederland is tot en met de derde graad strafbaar.

Incest

---

Als er sprake is van geslachtsgemeenschap tussen bloedverwanten in de nabije graad, spreekt men van bloedschande of incest.

Genetisch

---

Tussen twee mensen kunnen meerdere consanguïniteitsverbanden bestaan, bijvoorbeeld naarmate ze meer gemeenschappelijke voorouders hebben. Consanguine personen hebben meer genen met elkaar gemeen dan op grond van het toeval verwacht kan worden. Zo heeft iedereen 50% van zijn genen gemeen met zijn vader en met zijn moeder; en 25% met ieder van zijn grootvaders en grootmoeders, en gemiddeld 50% met zijn volle broers en zussen.

Bij het bepalen van bloedverwantschap kan DNA een grote rol spelen. Soms blijkt bij genetisch onderzoek naar erfelijke aandoeningen wel eens dat iemand met een recessief erfelijke ziekte twee kopieën van een defect gen heeft geërfd van dezelfde al dan niet verre voorouder. Wanneer een broer en zus of neef en nicht met elkaar kinderen krijgen treedt dit verschijnsel in sterke mate op; maar hoe verder men teruggaat in de tijd, met hoe meer mensen men in de verte verwant blijkt te zijn.

Verwantschap

Blutsverwandtschaft | Consanguinity | Consanguinité | Pokrewieństwo | Укрштање у сродству | 血親與姻親