De blauwe gnoe (Connochaetes taurinus) is een antilope uit de familie der holhoornigen (Bovidae). Hij komt algemeen in grote groepen voor op de savannen van oostelijk en zuidelijk Afrika. Beroemd zijn de grote trektochten die deze soort doet. De blauwe gnoe is een van de twee nog levende soorten gnoes (Connochaetes). De andere soort is de witstaartgnoe (Connochaetes gnou).

Kenmerken

---

De blauwe gnoe is een grote antilopesoort met een grote, brede kop. De voorpoten zijn langer dan de achterpoten. Hij heeft een donker grijsbruine tot leiblauwe tot bleekgrijze vacht. Over de nek, schouders en in mindere mate de flanken lopen donkere verticale strepen. De snuit is van de neus tot het voorhoofd geheel zwart en de poten okergeel tot bruin. Verder heeft deze soort zwarte, warrige, lange manen over de nek en de schouders, een lange, zwarte staart die bijna de grond raakt en een baard op zijn nek en kin, die geheel wit tot zwart van kleur is. Kleuren verschillen per ondersoort. Beide geslachten hebben hoorns. Deze zijn 40 tot 73 centimeter lang en lopen eerst plat, krommen dan omhoog naar binnen.

De gnoe wordt 170 tot 240 centimeter lang, met een staart van 60 tot 100 centimeter. Hij heeft een schouderhoogte van 115 tot 145 centimeter. Mannetjes zijn zwaarder dan vrouwtjes. Mannetjes worden tussen de 165 en de 290 kilogram zwaar, vrouwtjes 140 tot 260 kilogram.

Ondersoorten

---

Er worden tot vijf ondersoorten onderscheiden:

• Gestreepte gnoe (C. t. taurinus) - Kalahari, ten zuiden van de Zambezi
• Cookson's gnoe (C. t. cooksoni) - Luangwa-vallei, Malawi, Zambia
• Mozambiquegnoe (C. t. johnstoni) - Zuidoost-Afrika
• Oostelijke witbaardgnoe (C. t. albojubatus) - Kenia, Tanzania, ten oosten van de Riftvallei.
• Westelijke witbaardgnoe (C. t. mearnsi) - Kenia, Tanzania, ten westen van de Grote Slenk.

Verspreiding en leefwijze

---

De soort komt zeer algemeen voor op de open steppen, grasvlakten en licht beboste gebieden van Oost- & Zuid-Afrika. Hij heeft een voorkeur voor velden met kort gras, zijn enige voedselbron. De gnoe is altijd binnen een straal van 20 kilometer van permanent water te vinden, en drinkt minstens twee keer per dag. Hij is de gehele dag door actief, maar rust in de schaduw tijdens de heetste uren van de dag.

In gebieden waar kort gras of water seizoensverbonden zijn, als in de Serengeti, gaan de gnoes van tijd tot tijd trekken. Hier leven gnoes in grote kuddes, die continue zich bewegen tussen de Grote Slenk in het regenseizoen en het Victoriameer en Masai Mara in het droge seizoen. Ze blijven in een gebied, tot deze is uitgeput, en trekken dan weer verder. Bij deze trek blijven de dieren meestal de roofdieren voor. Ze leggen jaarlijks zo'n 800 kilometer af. Tijdens de trek kan een kudde gnoes een lengte aannemen van veertig kilometer.

In gebieden waar gnoes niet hoeven te migreren, leven de dieren in groepjes van vrouwtjes met hun jongen. Deze groepen delen soms hun gebied met andere groepen. Individuele vrouwtjes worden weggejaagd. Als er toch water- of grasschaarste ontstaat, voegen deze groepjes zich bij elkaar tot grote kuddes en gaan ze kortstondig migreren.

Als de dieren samenkomen en grote kudden vormen, begint de bronsttijd, waarbij de mannetjes elkaar proberen weg te houden van de tochtige vrouwtjes. In de tijdelijke woongebieden die worden aangedaan tijdens de trek vormen zich kleine territoria. Deze territoria worden verdedigd met geluiden, geur, huppels en hoofdgeschud.

Acht maanden later, als het regenseizoen is aangebroken, wordt er één volledig ontwikkeld jong geboren, die binnen enkele minuten kan lopen. Meestal werpen vrouwtjes tegelijkertijd, om predatie voor te zijn. Ongeveer tachtig procent van alle jongen wordt in een periode van drie weken geboren. Het jong kan binnen drie tot zeven minuten staan. Vrouwtjes zijn na zestien maanden geslachtsrijp. Na vier tot vijf jaar gaan de mannetjes voor het eerst eigen territoria vormen. De levensverwachting van de blauwe gnoe is twintig jaar.

Dier uit het Afrotropisch gebied | Holhoornige

Streifengnu | Gnou noir | Connochaetes taurinus | Dryžuotoji gnu