Belgica is het noordelijke deel van Gallië, maar werd later ook een synoniem voor de Zeventien Provinciën en de Lage Landen.

Belgica was geen land zoals we dat nu kennen, eerder een gebied waar verschillende Keltische stammen woonden, zoals de Menapiërs. Dit gebied reikte van de Maas in het oosten, naar de Marne en Seine in het zuiden en de Noordzee in het westen. Caesar stelde het gebied echter voor als een echt land, om zijn overwinning op de eenvoudige stammen grootser te doen uitschijnen dan ze in feite was. Belgica werd een Romeinse provincie.

Julius Caesar beschreef het als volgt in Commentarii de bello Gallico:

Gallia est omnis divisa in partes tres, quarum unam incolunt Belgae, aliam Aquitani, tertiam qui ipsorum lingua Celtae, nostra Galli appellantur. Hi omnes lingua, institutis, legibus inter se differunt. Gallos ab Aquitanis Garunna flumen, a Belgis Matrona et Sequana dividit. Horum omnium fortissimi sunt Belgae, propterea quod a cultu atque humanitate provinciae longissime absunt, minimeque ad eos mercatores saepe commeant atque ea quae ad effeminandos animos pertinent important, proximique sunt Germanis, qui trans Rhenum incolunt, quibuscum continenter bellum gerunt.

Dit betekent:

Gallië is verdeeld in drie delen, waarvan er één bewoond wordt door de Belgae, een ander door de Aquitaniërs, een derde door hen die zichzelf in hun taal Kelten noemen, maar die wij Galliërs noemen. Ze verschillen onderling van taal, instituties en wetten. De Galliërs zijn van de Aquitaniërs gescheiden door de Garonne, van de Belgae door de Marne en de Seine. Van hen allen zijn de Belgae de dappersten, omdat ze het verst van de cultuur en bevolking van de provincie verwijderd zijn, omdat er weinig handelaars hen bezoeken (waardoor hun geest verwijfd zou raken) en omdat ze zich het dichtst bevinden bij de Germanen, die over de Rijn wonen en met wie ze oorlog voeren.

Belgica komt niet overeen met het latere België: het oostelijke deel van België was destijds Germania Inferior. Tijdens de Renaissance hanteerde men de naam Belgica voor de Zeventien Provinciën, ruwweg gebaseerd op de historische ligging van Belgica, als latinisatie. Belgica werd zo een synoniem voor de Nederlanden en Nederlands.

Met de opstand in 1568 en het ontstaan van de Republiek der Zeven Verenigde Nederlanden in 1581 neemt deze de naam Belgica ook over in zijn Latijnse benaming: Belgica Confoederata, hoewel men in het Nederlands steeds de naam Nederlanden bleef gebruiken.

Gaandeweg werd de naam ook in het Frans gebruikt om de Nederlanden aan te duiden en dan meer bepaald de Zuidelijke die van de Noordelijke gescheiden waren, omdat er in de Noordelijke geen Franstalige gebieden bestonden. Aldus ontstond de moderne naam België.

BELGICA is ook de naam van een poolschip.

België | Gallische oudheid | Historisch land in Europa | Historisch land in de Nederlanden | Romeinse provincie

Gallia Belgica | Gàl·lia Belga | Belgica | Γκαλλία Μπελγκίκα | Gallia Belgica | Gallia Belgica | Gaule belgique | Gallia Belgica | Gallia Belgica | 갈리아 벨기카 | Gallia Belgica | Gália Belga | Белгика