Beeldhouwkunst

Beeldhouwkunst is een van de beeldende kunsten. In het algemeen verstaat men onder beeldhouwkunst de vervaardiging van portretten, koppen, bustes, torso's en beelden, met een verzamelnaam plastieken, uit marmer, graniet, zandsteen, beton enz. gemaakt door een beeldhouwer.

Stijlen

In de prehistorie ontstaan (o.a. de Venus van Willendorf), is de beeldhouwkunst van alle tijden en plaatsen.

Enkele van de belangrijkste stijlen zijn:

klassiek Egyptisch
Oud-Griekse kunst (de discuswerper, Venus van Milo) | Grieks met de
Romeins, gotisch,
Renaissance

Meestal waren het voorstellingen van mensen of goden, maar ook andere onderwerpen zoals dieren, mythologische figuren of abstracte vormen waren dankbare objecten om in steen uitgebeeld te worden.

In vele kerken en kathedralen vindt men talloze heiligenbeelden aan de kolommen, en musea over de hele wereld hebben (soms enorm uitgebreide) collecties beeldhouwwerken, maar vele kunstwerken zijn ook te bewonderen in parken, tuinen, enz. Bijvoorbeeld in de tuin van kasteel van Versailles of in Nederland de beeldentuin van het Museum Kröller-Müller.

Tegenwoordig denkt een beeldhouwer zelden in de eerste plaats aan de techniek van het hakken, in steen of hout. De huidige beeldhouwkunst heeft zich een veel groter palet aan uitdrukkingsmiddelen eigen gemaakt.

Onderwerpen in de beeldhouwkunst

Aardewerk incl. pottenbakken -- Afgietsel -- Armatuur -- Assemblage -- Beeldhouwwerk -- Beitel -- Bronswerk -- Buste -- Gevonden voorwerp -- Gips -- Installatie -- Kinetische sculptuur -- Koorbanken -- Marmer -- Massa en leegte -- Modelleren -- Multiple -- Ready-made -- Reliëfsculptuur -- Ruimtelijke sculptuur -- Sculptuur -- Steen -- Terracotta -- IJssculptuur -- Zandsculptuur

Beeldhouwers

Voor bekende beeldhouwers zie:

Lijst van beeldhouwers

Bekende beeldhouwwerken

Balzac -- David -- De Burgers van Calais -- De Denker -- De Kardinaal -- De Knapenfontein -- De kus -- De Rivier -- Het Ei -- Het zotte geweld -- Huiselijke zorgen -- Nana -- Venus van Milo -- Verwoeste Stad -- Le pouce -- Spanjemonument --

Overzicht van Stijlperiodes

Myceense beschaving: ivoor en gebakken aarde. Hellenisme: idealisme evolueert naar naturalisme. Reliëfbeeldhouwkunst: voorstellingen van processies, gevechtstaferelen en godenbijeenkomsten in fries. Portretbeeld in functie tot de gemeenschap, d.w.z. met machtssymbolen, uniform, toga. Vaak in een nis geaccentueerd Historisch reliëf op triomfbogen, gedenkzuilen, monumenten of sarcofagen: historische en/of politieke werkelijkheid. Vlamgotiek: laatgotiek met overdadige versiering. Aanbrengen van overdadige versieringen, in beelden vol beweging, in breedsprakige gebaren, in houding (schroefhoudingen) en drapering.

Stroming

Periode

Typering

Voorbeeld

Egyptisch

3000 v.Chr.

Kunst in dienst van goden en doden. Tempelbeelden (koningsbeelden, sfinxen in natuursteen) en grafsculpturen. Minoïsche beschaving: figuurtjes in faïence, brons en ivoor (slangengodinnen, stier, dubbele offerbijl).

Sfinx – Knossos

Grieks

600 v.Chr. – 0

De geïdealiseerde mens. Aanvankelijk strak, symmetrisch en bewegingloos. Nadien naast de naakte atleet ook de geklede gestalte, ook in brons gegoten.

Nike van Samothraki – Kariatiden – Athena Parthenos – Aphrodite van Cnidus

Romeins

40 v.Chr. – 400 n.Chr.

Het realistische portret en het historisch reliëf.

Kolos van Nerva – Zuil van Trajanus – Marcus Aurelius

Byzantijns

600 - 800

Aansluiting op het laathellenisme. De mozaïeken vervangen de tweedimensionale beeldhouwkunst.

Ivoorreliëfs – Barberini-diptiek – Triptiek van Harbaville

Karolingisch

750 – 960

Romeinse en Byzantijnse voorbeelden worden aan de Germaanse ambachtelijkheid verbonden, waarbij men aldus de Karolingische Renaissance beleeft: religieuze voorstellingen in edelsmeedwerk, ivoorsnijwerk en bronsgietwerk.

Paleiskapel Aken

Ottoons

700 – 1000

Bij de Ottoonse Renaissance, onder Otto de Grote, worden aan de Karolingische bouwwijze Byzantijnse arcaden en kapitelen toegevoegd.

Borobodur

Romaans

800 – 1200

Rondbogenstijl ontwikkeld uit de Romeinse bouwwijze.

Cluny – Doornik – Maastricht – Worms

Gotisch

1240 – 1400

Spitsbogenstijl, genoemd naar Giorgio Vasari die alle niet-Romeinse kunst "barbaars" of "van de Goten" noemde.

Kathedraal van Reims – Kathedraal van Chartres – Claus Sluter

renaissance (14e-16e eeuw)

1400 – 1600

Onder impuls van het Humanisme, teruggrijpen naar de klassieke elementen van de Grieks-Romeinse kunst.

Donatello – Della Robbia – Michelangelo Buonarotti- Leonardo da Vinci

Maniërisme

1520 - 1590

Toevoegen in de laat-renaissance van overdreven emotionele elementen aan de ratio van de voorafgaande hoog-renaissance, sedert 1520. Dit leidt tot verhoogd sensualisme.

Giambologna – Benvenuto Cellini - Adriaen de Vries

Barok

1600 – 1775

Kunstuiting van de katholieke Contrareformatie, met verheerlijking van het koninklijke absolutisme.

L. Bernini – R. Le Lorrain- E. Bouchardon – Frans Duquesnoy – Artus Quellinus - Rombout Verhulst

Classicisme

1775 - 1840

Afwijzen van Barok- en Rococo-elementen en teruggrijpen naar "rust" en "stilte" als essentie van het "schone".

R. Thorwaldsen – Antonio Canova – J.A. Houdon

Romantiek

1825 – 1870

Rede en klaarheid (Classicisme moeten plaats maken voor emotionele waarden (Jean-Jacques Rousseau). In Frankrijk: hartstochtelijke heldenverering en bijna revolutionaire vrijheidsdrang.

Fr. Rude – A.L. Barye – J.B. Carpeaux

Sociaal Realisme

1860 – 1900

Accentueren van sociale elementen in houdingen en gebaren.

C. Meunier – J. Lambeaux

Impressionisme

1885 – 1920

Poging momentindruk in beeld te brengen door oa. lijnen technisch te verdoezelen.

Auguste Rodin – A. Maillol – Rik Wouters – Camille Claudel

Expressionisme

1910 – 1940

Uitdrukken van individuele emotie door accentueren van houdingen.