Gourt Home::Gourt :: Bandrecorder
De bandrecorder was de voorloper van de cassetterecorder. Een bandrecorder bestaat uit twee grote spoelen met een magnetische band die met een constante snelheid langs een schrijf- en leeskop wordt geleid.
Geschiedenis
Dat op gemagnetiseerd staaldraad geluid kan worden opgenomen is reeds sinds 1898 bekend, wanneer de Deen Valdemar Poulsen (1869-1942) de Telegraphone constueert om telefoongesprekken op te nemen. De geluidskwaliteit is echter abominabel. Enige verbetering wordt bereikt door het in 1927 ontdekte principe van de voormagnetisatie van de geluidsdrager. Een echte doorbraak betekent het in 1935 door de Duitse firma AEG op de Funkausstellung (de Duitse tegenhanger van de latere Nederlandse Firato) in Berlijn getoonde prototype van de Magnetophon, dat gebruikmaakt van een door de Duitse firma IG Farben (BASF) ontwikkelde acetaatband (een soort plastic) met magneetlaag om geluid vast te leggen: de eerste bruikbare bandrecorder, vooralsnog voor professionele doeleinden. (Het getoonde model gebruikt overigens nog een papierband). De Magnetphon betekent ook een enorme stap voorwaarts ten opzichte van de tot dan toe gebruikelijke praktijk van geluidsopnames op wasplaten, hoewel de techniek voorlopig tot Duitsland beperkt blijft.
John T. Mullin (1913-1999), die in 1943 als officier van het Amerikaanse leger in Engeland is gestationeerd, is verbaasd over de geluidskwaliteit van nachtelijke Duitse radiouitzendingen van muziek van Strauss en Lehar door volledig orkest, zonder de gebruikelijke vervorming eigen aan schellakplaten, en denkt aanvankelijk aan live programma's, hoewel hij dat niet met het late uur kan rijmen. Later begrijpt hij, dat het bandopnames van de Magnetophon zijn geweest. In 1945, deel uitmakend van het bezettingsleger in Duitsland, slaagt hij erin, een tweetal recorders in onderdelen en spoelen met geluidsband als "souvenir" naar Amerika te zenden. Het zijn deze recorders waarmee hij in 1947 de radioshows van Bing Crosby produceert, die voorheen op platen werden opgenomen. Aangezien de Magnetophons door het intensieve gebruik vermoeidheidsverschijnselen beginnen te vertonen en de geluidsbanden door herhaaldelijke montage aan vervanging toe zijn, heeft Mullin dringend behoefte aan reserverecorders en nieuwe geluidsbanden. Inmiddels is een firma, Ampex geheten, zich niet bekommerend om patenten daar die door de Amerikanen zijn geconfisqueerd, bezig met de ontwikkeling van een recorder op basis van de door Mullin meegenomen Magnetophons en de 3M Company (van de later zo bekende Scotch-tape) met het maken van geluidsband gelijkwaardig aan de BASF-banden. Ampex slaagt daar aanvankelijk ten dele in: hun recorder kan alleen weergeven en de banden van 3M halen niet bij de kwaliteit van die van BASF, maar uiteindelijk lukt het beide bedrijven toch om volwaardige alternatieven te produceren. Dat is het begin van de "tape industry" in Amerika. Enige jaren later is het de firma Ampex die de eerste videorecorder ontwikkelt.
Thuisgebruik
Intussen komt wereldwijd de productie van recorders voor thuisgebruik op gang. De consument kan kiezen uit een hele reeks modellen van bekende fabrikanten van radiotoestellen als Philips en Grundig. De oorspronkelijke bandsnelheid van de Magnetophon, 76 cm/sec voor de hoogste kwaliteit, is hier niet nodig, de meeste recorders hebben snelheden van 4¾, 9½ en 19 cm/sec, gecombineerde opname-/weergavekoppen en één motor, die zowel het bandtransport als het snel heen- en terugspoelen moet verzorgen. De band kan in meerdere sporen worden beschreven; eerst in halfspoortechniek, rond 1960 ook in 4 spoor. Er komen stereoapparaten op de markt, er kunnen trucopnames worden gemaakt zoals duoplay (sound with sound) en multiplay (sound on sound) zodat één persoon met zichzelf een duo of een combo kan vormen. Maar er zijn ook recorders voor hen die hogere eisen stellen, zoals de Revox van de firma Studer, fabrikant van studiorecorders, die evenals de professionele modellen drie motoren bezitten en gescheiden opname- en weergavekoppen voor nabandcontrole en echo-opnamen. Halverwege de jaren 60 verschijnen de eerste Japanse bandrecorders in de winkels, waarvan de mechanisch zeer betrouwbare Akai wel de populairste is. De jaren 60 en 70 zijn de hoogtijdagen van de bandrecorder, inmiddels meestal taperecorder genoemd.De band zelf wordt steeds dunner, zodat er meer band op dezelfde spoel kan: eerst is er de zgn. standaardband, dan langspeelband (1½ x de lengte van standaardband), dan doubleplayband (2x, op een 13 cm haspel gaat 360 m, d.w.z. bij een bandsnelheid van 9½ cm/sec een uur speeltijd per spoor), tripleplay (3x) en ten slotte zelfs quadrupleplayband. Hoewel zelden op bandrecorders gebruikt, wordt quadrupleplayband de standaarddikte van cassettebandjes.
Cassetterecorder
In 1963 introduceert Philips de cassetterecorder. De kwaliteit van geluidsopnamen met cassetterecorders blijft door de lage snelheid van 4¾ cm/sec aanvankelijk ver achter bij die van bandrecorders, maar wordt door het ontwikkelen van speciale bandsoorten, zoals chroomdioxydebandjes en door ruisonderdrukking steeds beter en ten slotte gelijkwaardig aan die van de bandrecorder, welke laatste daardoor in de jaren 80 geheel uit beeld verdwijnt bij de thuisgebruiker.Voor studio-opnames blijft de bandrecorder echter de aangewezen apparatuur. Ook anno nu zijn nog vele professionele analoge taperecorders operationeel, hoewel de trend inmiddels digitaal is en tape vervangen wordt door andere opslagmedia.
Toekomst
Ondanks de komst van de muziekcassette bleef de bandrecorder in gebruik. Op dit moment (2005) zijn er nog steeds bandrecorders in gebruik. Toch kan een USB-sleutel met opnamemogelijkheid al dezelfde kwaliteit halen als een bandrecorder. De bandrecorder zal nog wel tientallen jaren in gebruik zijn, maar enkel om bijzondere of historische opnamen af te spelen.
Literatuur
Over John Mullin in: Billboard, 18 november 1972, p. 56 e.v.
Bandopnemer | Magnetofon | Båndoptager | Tonbandgerät | Tape recorder | Magnetofón | テープレコーダー | Magnetofon | Магнитофон
"Bandrecorder"