Ballet.JPG
Ballet is een dansvorm waarbij een choreograaf veelal op basis van een uitgeschreven choreografie precies voorschrijft welke passen en houding moeten worden uitgevoerd, op maat en ritme van muziek (slechts een enkele maal wordt ballet uitgevoerd zonder muziek of met gebruikmaking van een andere geluidsbron). Gedanst wordt in allerlei combinaties: solo, in paren, in trio's of in kleine en grote groepen al dan niet met solisten. Bij de pas de deux denkt eenieder direct aan een balletpaar dat danst op een vaak zeer bekende melodie, zoals de Bloemenwals van Tsjaikovski.
Klassiek ballet
Choreografie
De oudste vorm van ballet is het
klassiek ballet. Dit wordt doorgaans gechoreografeerd op
klassieke muziek, waarbij de
componist doorgaans heeft bedoeld
dansmuziek te schrijven. Kenmerkend voor klassiek ballet is het dansen op spitzen, soepele balletschoentjes met verharde neuzen, geïntroduceerd door Marie Taglioni (1833-1891). In het moderne ballet op klassieke muziek ziet men overigens ook vaak dat er gedanst wordt op ander schoeisel of op blote voeten.
Onder anderen
Maurice Béjart,
Hans van Manen en
Rudi van Dantzig vernieuwden vanaf de jaren zestig de vormgeving van het klassieke ballet.
Muziek
P.I. Tsjaikovski is met zijn balletmuziek voor
De Notenkraker,
Het Zwanenmeer en
Doornroosje waarschijnlijk de bekendste onder de klassieke balletcomponisten, terwijl
Balakirev als choreograaf wereldberoemd werd juist met deze balletten.
Le Chant du Rossignol (De zang van de nachtegaal) is een ballet dat
George Balanchine maakte voor de beroemde
Ballets Russes van
Serge Diaghilev.
Igor Strawinsky schreef er de muziek voor, zoals het vooral hij was die aan het begin van de
20ste eeuw met zijn muziek voor
Le Sacre du Printemps,
L'Oiseau de Feu (De Vuurvogel) en
Petroesjka de weg van de radicale vernieuwing insloeg. In het moderne ballet komt het zeer frequent voor dat er wordt gedanst op muziek die oorspronkelijk niet bedoeld was als balletmuziek. Zo schreef Balakirev een ballet op de
Sheherazade van
Nikolaj Rimski-Korsakov,
Hans van Manen op de
Hammerklaviersonate van
Van Beethoven en
Maurice Béjart op de
Carmina Burana van
Carl Orff. Bij het grote publiek zijn de uitzendingen op Nieuwjaarsdag vanuit
Wenen met balletten op muziek van
Johann Strauss een vast ontmoetingspunt met ballet.
Ballet kan ook onderdeel van een opera vormen, zoals in de priesterballetscènes in Aida van Verdi, de balletscènes in Gaite Parisienne en Les Contes d'Hoffmann van Jacques Offenbach, Samson en Delila van Saint-Saëns, en Tannhäuser (Parijse versie) van Richard Wagner.
Choreografen
Sir Frederick Ashton,
George Balanchine,
Pina Bausch,
Pierre Beauchamp,
Erik Bruhn,
Krisztina de Châtel,
Chokri Ben Chikha,
Rudi van Dantzig,
Peter Darrell,
Jan Fabre,
Mikhail Fokine,
Sonia Gaskell, Joeri Grigorovitsj,
George Gurdjieff,
Maria Huisman,
Lev Ivanovich Ivanov,
Anne Teresa De Keersmaeker,
Marlène Lie A Ling,
Serge Lifar,
Kenneth MacMillan,
Hans van Manen,
Leonide Massine,
Vaslav Nijinsky,
Bronislava Nijinska,
Michèle Noiret,
Jean-Georges Noverre,
Rudolf Noerejev,
Jules Perrot,
Marius Petipa,
Robert Rauschenberg,
Jerome Robbins,
Toer van Schayk,
Filippo Taglioni,
Paul Taylor,
Anthony Tudor,
Oleg Vinogradov
Zie ook: Choreograaf
Dansers
Degas.etoile.jpg
Anneli Alhanko, Alicia Alonso, Briely Movric, Jeremie Belingard, Mikhail Baryshnikov, Jean-Pierre Bonnefous, Erik Bruhn, Darcey Bussell, Jose Manuel Carreno, Fanny Cerito, Vakhtang Chabukiani, Alina Cojocaru, Angel Corella, Rudi van Dantzig, Anton Dolin, Aurelie Dupont, Han Ebbelaar, Fanny Elssler, Suzanne Farrell, Margot Fonteyn, Jekaterina Geltzer, Adeline Genée, Pavel Gerdt, Marcelo Gomes, Lucile Grahn, Carlotta Grisi, Sylvie Guillem, Melissa Hayden, Laurent Hilaire,Ian Steyn du Toit, Charles Jude, Karen Kain, Mathilde Kschessinska, Johann Kobborg, Johann Kobborg, Pierina Legnani, Manuel Legris, Nicolas Leriche, Agnes Letestu, Joaquin de Luz, Alicia Markova, Jose Martinez, Elisabeth Maurin, Patricia McBride, Vaslav Nijinsky, Rudolf Noerejev, Anna Pavlova, M. Petipa, Elisabeth Platel, Maja Plisetskaja, Olga Prebajenska, Laetitia Pujol, Alexandra Radius, Pedro Romeiras, Rolando Sarabia, Yuri Soloviev, Ethan Stiefel, Marie Taglioni, Maria Tallchief, Ludmilla Tchérina, Emmanuel Thibault, Mel Tomlinson, Galina Ulanova, Ine Veen, Auguste Vestris, Gaetan Vestris, Svetlana Zacharova, Michael Vester, Charlotte Wiehe
Balletleraren
Agrippina Vaganova, Enrico Cecchetti, Pierre Beauchamp, Thoinot Arbeau, Carlo Blasis, August Bournonville, Raoul-Auger Feuillet, Paul Jenkins, Nicolai Legat,
Marlène Lie A Ling, Domenico da Piacenza, Pierre Rameau, Attilio Labis, Cyril Atanassoff, Vera Volkova, Olga Preobrajenska, Elisabeth Gerdt, Sulamith Messerer
Ontwerpers en scenografen
Léon Bakst, Alexandre Benois, Christian Bérard,
Georges Braque,
Marc Chagall, John Craxton,
Salvador Dalí, André Derain, Barbara Karinska, Barry Kay,
Pablo Picasso, Pavel Tchelitchev,
Maurice Utrillo. pascale de la fuente.
Balletgezelschappen
België
Canada
Cuba
Duitsland
Frankrijk
Nederland
Rusland
USA
Verenigd Koninkrijk
Componisten
Enkele van de beroemdste componisten met hun balletten:
- Adolphe Adam: Giselle, Le Corsaire, Le Papillon
- Frédéric Chopin: La Dame aux Camélias, Les Sylphides
- Léo Delibes: Coppélia, Sylvia
- Sergej Prokofjev: Romeo und Julia, Cinderella
- Maurice Ravel: Daphnis et Chloë
- Igor Strawinsky: Le Chant du Rossignol, Le Sacre du Printemps, L'Oiseau de Feu (De Vuurvogel), Petroesjka
- Pjotr Iljitsj Tsjaikovski: De Schone Slaapster (Doornroosje), Het Zwanenmeer, De Notenkraker
Zie ook: Lijst van balletten
Jazzballet
Daarnaast bestaat er ook
jazzballet. De bewegingen en techniek volgen niet die van het klassieke ballet. Ze zijn ten opzichte van het oudere klassieke ballet duidelijk vrijer en gebaseerd op populaire muziek (
jazz,
rock,
hiphop enz.).
Opleiding
In het
Kunstsecundair onderwijs bestaat een afdeling ballet. Maar een goede balletopleiding start reeds op jonge leeftijd. Vandaar dat sommige lagere scholen extra oefentijd voor jonge dansers/danseressen voorzien, of dat jonge dansers zich tot het
Deeltijds kunstonderwijs wenden. Vroeger bestonden er specifieke "klassiek" ballet-opleidingen. Meestal hebben de scholen hun aanbod echter verruimd met andere afdelingen als "hedendaagse dans", "ritmische dans", "acrogym",...
Daarnaast of in het verlengde daarvan bestaat er ook een opleiding tot (ballet-)dans in het
hoger onderwijs. Bijvoorbeeld aan de Helicon-hogeschool in Den Haag, de Rotterdamse en Amsterdamse hogeschool voor Muziek en Dans of aan het Antwerps conservatorium. Behalve uitvoerende danspraktijk, besteedt men daar ook aandacht aan choreografie.
Mensen kunnen vanaf de lagere school deel nemen aan de vooropleiding van een van de vele balletacademies in Nederland. Na de vooropleiding kan men toegelaten worden tot de echt opleiding. Ook mensen die tot dan toe alleen privéles hebben gehad, kunnen auditie doen. Maar de kans is maar gering dat je wordt toegelaten. Elk jaar vallen er velen uit in verband met blessures.
Bij de balletacademie kan je een opleiding tot docent, toneel of solist volgen. Je kan maar een paar jaar op het toneel dansen, omdat je spieren en je hele lichaam zo hevig belast worden dat het snel slijt. De meesten moeten stoppen rond hun 35e. Hierna gaan mensen soms een andere opleiding volgen, of ze worden balletdocent. Mocht je eraan denken om zo´n opleiding te doen en het toneel op te gaan, doe dit dan voor jezelf en niet voor het geld. Je verdient er namelijk heel erg weinig mee (net iets meer dan het minimumloon).
Ook in het privé-onderwijs worden dansers opgeleid; grote choreografen geven overal in de wereld master classes.
Zie ook
Ballet | Kunstdans | Individuele dans | Muziek | Compositie
Балет | Ballet | Balet | Ballet | Ballett | Ballet | Baleto | Ballet | Baletti | Ballet | Ballet | בלט | Balet | Balet | Balletto | バレエ | ბალეტი | 발레 | Ballett | Balet | Balé | Балет | Balet | Балет | Balett | Balet | Балет | Kịch múa | 芭蕾舞