Gourt Home::Gourt :: Amsterdam
Related Topics:Amsterdam_Admirals :: Amsterdam :: Amsterdam_Island
Amsterdam (), ook wel Mokum uit het Jiddisch-Amsterdams, is de hoofdstad van Nederland. Het is één van de steden in de Randstad. De stad ligt in de provincie Noord-Holland, aan de monding van de Amstel en aan het IJ. De Amsterdamse haven is via het Noordzeekanaal verbonden met de Noordzee.
Op 1 april 2006 telde de gemeente Amsterdam 743.905 inwoners (bron: CBS). De gemeente is onderverdeeld in verschillende stadsdelen die weer zijn onderverdeeld in buurten en wijken.
De stedelijke regio (Amsterdam, samenwerkende gemeenten (zie ROA), Almere, en anderen) telt ongeveer 1,5 miljoen inwoners. Tot de regio kan gerekend worden het gebied tussen Alkmaar, Zaanstad, Purmerend, Almere, Amstelveen, Hoofddorp, Haarlem en IJmuiden.
Tegenwoordig kan Amsterdam, hoewel geen metropool in eigenlijke zin, met enig recht aanspraak maken op de status van wereldstad.
| Wapen van Amsterdam bewerkt.PNG |
Geschiedenis
In de 13e eeuw werd de dam (op de plek van het plein dat nu de Dam heet) aangelegd, waar Amsterdam zijn naam aan ontleent. Het stukje rivier buitenwaarts, het Damrak, was het begin van de Amsterdamse haven.
De oudste vermelding van Amsterdam is in een document van 27 oktober 1275, waarin graaf Floris V de bewoners tolvrijheid verleent. Over de preciese datum waarop Amsterdam stadsrechten verkreeg is onzekerheid, maar een van de mogelijkheden is dat de Utrechtse bisschop Guy van Avesnes de plaats in 1306 stadsrechten verleent. Spoedig daarna komt de tol op bier.
De contacten rond de bierhandel met Hamburg waren de springplank voor de handel met het Oostzeegebied, het begin van Amsterdam als handelsstad en in de 15e eeuw was Amsterdam gegroeid tot de belangrijkste handelsstad van Holland.
De stad kreeg al snel een traditie van burgerlijk bestuur, met een belangrijke rol voor de vroedschap: een college van vooraanstaande burgers die de meeste bestuurders benoemden.
Het stadsbestuur liep niet voorop bij de opstand tegen Spanje maar sloot zich uiteindelijk in 1578 aan (Alteratie), vooral vanwege handelsbelangen. Na de inname van Antwerpen door de Spanjaarden in 1585 kwamen veel Antwerpenaren, met hun handelsnetwerk, naar Amsterdam. Hun komst en die van Portugese joden speelde een grote rol in wat de Gouden Eeuw van Amsterdam en Holland werd.
De bevolking van Amsterdam nam in die periode snel toe. Omstreeks 1570 telde Amsterdam minder dan 30.000 inwoners, maar in 1622 was dit getal gegroeid tot ruim 100.000. Tegen het einde van de 17e eeuw zou de bevolking zelfs de 200.000 benaderen. Deze bevolkingsgroei maakte een systematische uitleg van de stad noodzakelijk, waaraan de fraaie, concentrische grachtengordel met zijn fraaie koopmanshuizen en pakhuizen te danken is.
Daarna vertoonde de groei van de stad een zekere stagnatie: meer en meer rijke Amsterdammers gingen al rentenierend leven en nieuwelingen kregen weinig kans.
Pas omstreeks 1850 begon Amsterdam zich uit te breiden buiten de 17e eeuwse Singelgracht. Sinds 1876 is het Noordzeekanaal de rechtstreekse verbinding tussen de Amsterdamse haven en de sluizen bij IJmuiden die toegang geven tot de Noordzee. Toen brak de industriële revolutie door en begon een nieuwe periode van expansie. Vernieuwing van de handel, nieuwe industrie en een bevolkingsexplosie die opgevangen werd in de 19e-eeuwse-gordel. De bevolking verdubbelde van circa 250.000 omstreeks 1850 tot 510.000 in 1900.
De sociale misstanden waar de industriële revolutie mee gepaard ging maakten Amsterdam tot een centrum van de Nederlandse sociaal-democratie en leidden tot een grootschalige stadsuitbreidingen (Plan Zuid en AUP).
Aan het einde van de twintigste eeuw kreeg dat een nieuwe impuls met bouwen aan 'de compacte stad' en kwam Amsterdam in een nieuwe periode van bloei: centrum van tolerantie en emancipatie, van nieuwe media en kenniseconomie, van diversiteit (cultureel, economisch, etnisch).
Bevolkingsontwikkeling
Multicultureel Amsterdam
Amsterdam kent van oudsher een gemengde bevolking, in het verleden zijn er vanuit vele landen mensen naar de Nederlandse hoofdstad getrokken: Fransen (Hugenoten), Vlamingen en Brabanders en Joden. Zij zochten de tolerantie van de stad, Amsterdam kende al vroeg de vrijheid van godsdienst. Ook kwamen er veel mensen af op de werkgelegenheid die Amsterdam te bieden had: Friezen, Duitsers en Scandinaviërs.
Vanaf 1960 komen de gastarbeiders naar Nederland, ook veel van hen komen in Amsterdam terecht. Rond de onafhankelijkheid van Suriname (1975) komen er veel Surinamers in Amsterdam wonen, zij vestigen zich vooral in de Bijlmermeer. Vanaf de jaren '80 verandert de stad snel, niet alleen demografisch (kleinere huishoudens, minder gezinnen) maar ook etnisch. Tante Sjaan en Ome Jan wonen in Almere, Mohammed en Fatima hebben hun plaats ingenomen; Amsterdam is een multiculturele stad geworden.
Anno 2005 is ruim 30% van de Amsterdamse bevolking 'niet-westers allochtoon’ (tegenover ruim 9% landelijk). Van de kinderen beneden de 18 jaar heeft meer dan de helft geen autochtone ouders. Er is sprake van segregatie: rijken wonen vooral in de Grachtengordel, Zuid: (Oud-Zuid, Rivierenbuurt, Buitenveldert), de opgeknapte delen van de Jordaan, Oostelijk Havengebied en het nieuwe IJburg. Kansarmen -waaronder veel allochtonen- vinden we onder andere in Oud-West, de Staatsliedenbuurt, de Baarsjes, Overtoomse Veld, de Indische Buurt de Bijlmer en Amsterdam-Noord. Kijkend naar het verleden was er in Amsterdam altijd al sprake van segregatie tussen arm en rijk (Centrum versus Jordaan bijvoorbeeld), maar daar is vanaf de jaren '80 van de 20ste eeuw een etnische dimensie bijgekomen.
Demografisch zag Amsterdam er in 2005 als volgt uit:
- Inwoners: +/- 740.000
- Allochtonen: totaal 45% (in Nederland 18%)
- Allochtonen: niet westers 32% (in Nederland 9,3 %)
- Aantal nationaliteiten: 173
Wapen
Amstelveen.gif | Ouder-Amstel_flag.png Het wapen van Amsterdam bestaat uit drie Andreaskruisen, die verticaal onder elkaar staan. Ditzelfde vindt men terug op de Amsterdamse vlag, maar dan liggend. De betekenis van de kruizen is onbekend, maar historici gaan ervan uit dat het staat voor de drie plagen die Amsterdam getroffen hebben, nl. het water, het vuur en de pest. Ook wordt het wapen van de familie Persijn (heer Jan Persijn is genoemd als stichter van "die plaatse" de huidige Dam) aangevoerd als inspiratie voor de drie Andreaskruizen. De drie kruizen vindt men terug op allerlei gebouwen, in vele logo's en ook op de Amsterdammertjes. Een andere theorie is dat de drie kruizen staan voor drie doorwaadbare plaatsen. Amstelveen heeft hetzelfde wapen met 4 kruizen, Ouderkerk aan de Amstel met 5 kruizen.
Wapen van Amsterdam bewerkt.PNG De stad kreeg in 1489 van keizer Maximiliaan I van het Heilige Roomse Rijk het recht om boven haar wapenschild de Keizerskroon te voeren. Dit als dank voor de ruime steun die de stad hem had verleend in de vorm van grote geldleningen. Deze Keizerskroon is ook aan te treffen op de Westertoren.
Na de Tweede Wereldoorlog werd, als hulde aan het verzet van Amsterdammers, het devies 'Heldhaftig, Vastberaden, Barmhartig' aan het wapen toegevoegd, met koninklijke toestemming van toenmalig koningin Wilhelmina in 1946.
Bestuur, gemeente en politiek
De Gemeente Amsterdam is verdeeld in veertien stadsdelen (lijstje), die als gemeenten georganiseerd zijn en ook in belangrijke mate autonome gemeenten zijn. In afwijking van het gemeentelijk model hebben de stadsdelen een (door de Raad) gekozen 'burgemeester'. Het havengebied Westpoort wordt centraal door de gemeente bestuurd. Amsterdam maakt deel uit van de plusregio Stadsregio Amsterdam.
Amsterdam is een 'linkse' stad, al sinds liberalen als Willem Treub in het bestuur zaten. En al zo'n honderd jaar speelt de sociaal-democratie een belangrijke rol in het gemeentebestuur met grote namen als Wibaut, Miranda en Schaefer. Er zijn ook altijd heel wat kiezers links van de SDAP en PvdA geweest, meestal verdeeld over meerdere partijen. En het anarchistisch sentiment (Domela rond 1900, Provo in de jaren 1960) is ook altijd sterk geweest.
Amsterdam heeft een traditie van tolerantie. Dat is al zo sinds de regenten in de 17e en 18e eeuw de dominees van de Hervormde Kerk in toom hielden en katholieken, joden, afwijkende protestanten en vrijdenkers een voor die tijd ongekende ruimte lieten, met een bijbehorende vrijheid van drukpers. Golven van immigranten, van toen tot nu, hebben dat herkend en bijgedragen aan de economische en culturele bloei van de stad.
Economie en werk
Het algemene beeld dat van Amsterdam geldt is dat van een handelsstad. Al in de Gouden Eeuw ging dat niet zonder industrie (scheepsbouw, bierbrouwerij, touwslagerij, houtzagerij), zakelijke diensten (beurs, verzekeringen, bankwezen), communicatie (drukkerijen, uitgeverijen), wetenschap (Atheneum Illustre, kennisinstituten) en gelegenheidsdiensten (kroegen, theaters en restaurants).
Het is vooral die economische diversiteit die al eeuwenlang de economische kracht van Amsterdam vormt. De ontvankelijkheid voor nieuwigheden (economisch en cultureel klimaat) heeft er voor gezorgd dat Amsterdam de boot van de nieuwe technologie niet heeft gemist en inmiddels een van de wereldhoofdsteden van de ICT-economie is (een op de zeven arbeidsplaatsen zit nu in die sector). Heel passend in de Amsterdamse context gaat dat overigens meer over 'toepassing' dan over 'techniek'.
De hedendaagse creatieve klasse speelt een belangrijke rol in de voortdurende vernieuwing van de Amsterdamse economie. Zij zou echter geen meter maken zonder steun van gelegenheidsdiensten en omringende traditionele dienstverlening. Diversiteit van de arbeid en van de economische en culturele omgeving blijft de centrale kracht van de Amsterdamse economie.
Winkelen
Veel mensen komen naar Amsterdam om te winkelen, vooral in Amsterdam-Centrum met de bekende Kalverstraat, Nieuwendijk, Leidsestraat, Magna Plaza en de Negen Straatjes. In Oud-Zuid bevindt zich de P.C. Hooftstraat, bekend als een van de duurste winkelstraten van Nederland. Verder zijn er verspreid over de stad diverse winkelcentra.Markten
Er zijn ook veel weekmarkten (33) in Amsterdam. De bekendste dagmarkten zijn de Albert Cuypmarkt, de Waterloopleinmarkt, de Dappermarkt en de Bloemenmarkt aan het Singel. Op Koninginnedag vindt de bekende vrijmarkt plaats.Toerisme
Het toerisme in Amsterdam is belangrijk voor de stad; elk jaar wordt het door miljoenen mensen vanover de hele wereld bezocht. Hiermee is het de op vier na meest bezochte stad van Europa.Onder de toeristen zijn vooral de vele musea, koffieshops en restaurants, het Anne Frankhuis, een rondvaart door de Amsterdamse grachtengordel en de legale prostitutie ('Red Light District') populair.
Verkeer en vervoer
Wegverkeer
Amsterdam ligt in de Randstad en is bereikbaar via diverse autosnelwegen zoals de:- : Amsterdam – Hilversum – Amersfoort – Apeldoorn – Deventer – Hengelo – Duitsland
- : Amsterdam – Utrecht – 's-Hertogenbosch – Eindhoven – Weert – Geleen – Maastricht – grens met België bij Wezet (Visé)
- : Amsterdam – Schiphol – Leiden – Den Haag – Delft
- : Amsterdam – Almere – Lelystad – Emmeloord - Joure
- : Amsterdam – Zaanstad - Purmerend - Hoorn - Middenmeer - Afsluitdijk – Sneek – Joure - Heerenveen - Drachten – Groningen – Nieuweschans – Duitsland
- : Amsterdam – Zaanstad
- : aansluiting A1 (Gaasperdammerweg) – Amstelveen – Haarlem – Beverwijk – Alkmaar
- : Ringweg Amsterdam
Openbaar vervoer
De Amsterdamse tram wordt sinds 1900 geëxploiteerd door de Gemeentetram Amsterdam, in 1943 met de Gemeenteveren Amsterdam gefuseerd tot Gemeentevervoerbedrijf Amsterdam (GVB). Sinds 1925 worden ook buslijnen geëxploiteerd en sinds 1977 ook de metro.Vanaf het Centraal Station en nog acht andere Amsterdamse spoorwegstations zijn er treindiensten naar vele bestemmingen in Nederland, ook zijn er treindiensten naar België, Duitsland, Frankrijk, Polen en Zwitserland.
Luchtvaart
Ten zuidwesten van Amsterdam ligt de internationale luchthaven Schiphol.Scheepvaart
De Amsterdamse haven is na die van Rotterdam de belangrijkste van Nederland. Naast het goederenvervoer is er ook passagiersvervoer met cruiseschepen die hun aanlegplaats hebben bij de Passagiers Terminal Amsterdam aan het IJ. Het beheer van de haven is in handen van Haven Amsterdam.Bezienswaardigheden
Speciaal 'Amsterdams'
Monumenten en gebouwen
Amsterdam telt circa 7150 beschermde Rijksmonumenten en circa 500 beschermde gemeentelijke monumenten. gebouw in Amsterdam.Herdenkingsmonumenten
Stadions
Cultuur en recreatie
Musea
Concert en theater
Recreatie en parken
Evenementen
- maart – roei-races op de Amstel: Heineken Vierkamp en Head of the river Amstel
- 30 april – Koninginnedag. Er is een grote vrijmarkt, waar veel mensen uit binnen- en buitenland op af komen.
- 4 mei – Nationale Dodenherdenking. Met Kranslegging op het Nationaal Monument op de Dam.
- 5 mei – Bevrijdingsfestival
- juni – Holland Festival, Cultuur met een grote 'C' in onder andere het Muziektheater en de Stadsschouwburg
- juni – Amsterdam Roots Festival voor wereldmuziek en wereldcultuur
- juli – Juli Dans
- juli – Over het IJ Festival Twee weken durend theaterfestival op de oude NDSM-scheepswerf
- juli-augustus – het Surinaamse Kwakoe Festival, zes weekeinden lang tijdens de zomervakantie in het Bijlmerpark
- augustus – Amsterdam Gay Pride
- augustus – Amsterdam Skate Festival bij de Jaap Edenbaan
- augustus – Sail Amsterdam (iedere vijf jaar, de volgende keer in augustus 2010)
- september – Jordaan Festival – Drie dagen Amsterdamse smartlappen op de Westermarkt.
- oktober – Marathon van Amsterdam
- oktober – Het Bokbier Festival in de Beurs van Berlage
- oktober – Grachtenrace- Sloeproeiwedstrijd door de grachten
- november – International Documentary Filmfestival Amsterdam
- november – intocht van Sinterklaas
Onderwijs in Amsterdam
Scholen en universiteiten
onderwijs in Amsterdam.Bekende en beroemde Amsterdammers
Amsterdammer.
Zie ook
Trivia
- John Lennon en Yoko Ono brachten in 1969 hun befaamde "Bed-in" voor de wereldvrede door in het Amsterdamse Hilton Hotel. Ze vernoemen de stad in het Beatlesnummer The Ballad of John & Yoko
- "Amsterdam" is ook een beroemd kleinkunstlied van Kris De Bruyne.
- "Amsterdamned" is de naam van een film van Dick Maas uit 1986 die zich in Amsterdam afspeelt.
- De stad wordt ook vermeld in de film Pulp Fiction (1994) van Quentin Tarantino waar John Travolta's personage Vincent Vega heen geweest is. Zijn dialoog met Samuel L. Jackson's personage Jules over hoe zijn reis erheen geweest is geeft aanleiding tot de beroemde hamburgerdialoog.
Externe links
- Gemeente Amsterdam
- Flash-animatie over het ontstaan van Amsterdam op de site van het Amsterdams Historisch Museum
- Beeldbank Gemeentearchief Amsterdam
- Bureau Monumentenzorg
- Gemeente Amsterdam: Dienst Onderzoek en Statistiek feiten en cijfers over Amsterdam
Amsterdam | Hoofdstad | Nederlandse vestingstad | Plaats in Noord-Holland | Havenstad | IJsselmeer | Zuiderzee | Amstel
Amsterdam (Nederland) | أمستردام | Amsterdam | Амстэрдам | Амстердам | Amsterdam | Amsterdam | Amsterdam | Amsterdam | Amsterdam | Amsterdam | Άμστερνταμ | Amsterdam | Amsterdamo | Ámsterdam | Amsterdam | آمستردام | Amsterdam | Amsterdam | Amsterdam | Ámsterdam - Amsterdam | אמסטרדם | Amsterdam | Amszterdam | Amsterdam | Amsterdam | Amsterdam | Amsterdam | Amsterdam | アムステルダム | 암스테르담 | Amstelodamum | Amsterdam | Amsterdam | Amsterdamas | Amsterdama | Amsterdam | Amsterdam | Amsterdam | Amsterdam | Amsterdam | Amsterdam | Amsterdão | Amsterdam | Amsterdam | Амстердам | Amsterdam | Amsterdam | Amsterdam | Amsterdam | Amsterdam | Амстердам | Amsterdam | อัมสเตอร์ดัม | Amsterdam | ئامستېردام | Амстердам | 阿姆斯特丹
"Amsterdam"
