Alesia was een Gallische en later Gallo-Romeinse nederzetting in Frankrijk, tegenwoordig Alise-Sainte-Reine geheten (departement Côte-d'Or), al wordt de identificatie door sommigen wel eens in twijfel getrokken).
In 52 v. Chr. heeft Julius Caesar hier het Gallische leger onder leiding van Vercingetorix verslagen, mede met de steun van de Germaanse ruiters. Vercingetorix kreeg op het plateau van de Mont Auxois (428 m hoog) een standbeeld in opdracht van Napoleon III.
De Romeinen bouwden een dubbele vestingwal met loopgraven, muren, palissaden en torens. De binnenste wal diende om iedere poging tot uitbreken vanuit de belegerde vesting onmogelijk te maken, de buitenste om de belegeraars bescherming te bieden tegen aanvallen van Gallische hulptroepen.
Zes weken lang probeerde Vercingetorix tevergeefs door de Romeinse linies te breken. Een Gallisch versterkingsleger van, volgens de bronnen, 250.000 man slaagde er evenmin in de vesting te ontzetten en moest zich terugtrekken. Honger dwong uiteindelijk de belegerden de strijd te staken: om zijn soldaten te redden gaf Vercingetorix zich aan de Romeinen over. Caesar voerde de held van Alesia na het einde van de Gallische oorlog mee in zijn triomftocht te Rome, en liet hem achteraf doden in de gevangenis. SiegeAlesia.png
Recenter onderzoek bij Chaux-des-Crotenay (in de Jura) zou er volgens de onderzoekers zelfs op wijzen dat Alesia dáár heeft gelegen. Luchtfoto’s en bodemonderzoek ondersteunen echter de stelling van Alise-Ste-Reine. Maar absolute zekerheid is er nog steeds niet.