Afrikaans

Related Topics:
Afrikaans :: Afrikaans_and_English :: Afrikaans_Based

Het Afrikaans is een taal uit Zuid-Afrika en wordt verder vooral ook in Namibië gesproken en tevens door emigranten in vooral de Londense agglomeratie, Canada, de VS, de rest van Groot-Brittannië, Nederland, en Vlaanderen. Het is een van de elf officiële talen die Zuid-Afrika rijk is.

Classificatie

Indo-Europees
- Germaans
  - West-Germaans
    - Nederduits
      - Nederfrankisch
        Nederlands
        Afrikaans

Deze classificatie is dezelfde als het Nederlands. Het is dan ook tot ontwikkeling gekomen uit de taal van de Nederlandse kolonisten uit de zeventiende en achttiende eeuw. Door enkele typisch Hollandse en Amsterdamse klanken vermoedt men dat vooral de Hollandse spreektaal aan de basis van het Afrikaans lag. Er zijn nochtans ook aanzienlijke gelijkenissen tussen het Afrikaans en het West-Vlaams.

Tot 1925 viel Afrikaans onder het Nederlands; in dat jaar kwam de officiële erkenning als aparte taal. In 1961 werd het Nederlands helemaal vervangen door het Afrikaans.

Afrikaans vs. Nederlands

Het Afrikaans is dus zeer nauw verwant aan het Nederlands. Nederlandstaligen kunnen met weinig moeite Afrikaans lezen en andersom. Het Afrikaans is een zelfstandige ontwikkeling van het Nederlands van de 17e eeuw.

Een aantal verschillen tussen het Afrikaans en het Nederlands zijn:

Grammaticaal

In het Afrikaans worden werkwoorden nauwelijks vervoegd, in tegenstelling tot in het Nederlands.
- De onvoltooid verleden tijd ontbreekt voor de meeste werkwoorden.
- Voor werkwoorden die sterk zijn in het Ned., wordt meestal de tegenwoordige vorm gebruikt:
  - ek kies --- ek het gekies, maar:
  - ek verloor --- ek het verloor (fut: ek sal verloor)
- Werkwoorden van beweging krijgen 'het', niet 'is': ek het gegaan.
Het Afrikaans gebruikt een dubbele ontkenning: hy het dit nie gedoen nie.
Zelfstandige naamwoorden kennen qua inflectie alleen nog enkelvoud en meervoud
- Er is geen grammaticaal geslacht.
Bijvoeglijke naamwoorden hebben net als in het Nederlands nog een buigings-e: hoog - hoë.
- ek-my
- jy-jou
- hy-hom
- sy-haar
Personen kunnen een meervoud hebben: Japie – Japie-hulle (Japie & co.) (Veel Afrikaanse talen vertonen dit verschijnsel, vgl. isiXhosa: uJapi ôJapi)

Uitspraak, spelling en morfologie

De Nederlandse ij wordt in het Afrikaans als y gespeld, behalve als in het achtervoegsel -lijk: waarskynlik - waarschijnlijk
De Nederlandse ch wordt in het Afrikaans als g gespeld.
De g vervalt tussen twee klinkers: die hoë boom is hoog.
Nederlands -cht en -st wordt in het Afrikaans -g en -s: lugpos 'luchtpost', oes 'oogst'
Nederlands -sch wordt in het Afrikaans -sk: waarskynlik - waarschijnlijk
De 'oo' en 'ee' zijn tweeklanken
De 'u' is (bijna) een i-klank vanwege de ontronding
De 'eu' is vanwege geringe ontronding feitelijk een ietwat geronde 'ië' en doet denken aan de Afr. tweeklank 'ee': neut (NL. noot) en meul (NL. molen) klinken bijna als Afr. neet (NL. neet) en meel (NL. meel)
De korte i wordt als een schwa uitgesproken (zoals de 'e' in NL kamer): sit, ding, vir kunnen de (niet-Brabantse) Nederlander als sut, dung en veur in de oren klinken
Er is geen onderscheid tussen au, ou, auw en ouw; die worden allemaal ou, en worden uitgesproken als een schwa + oe: outomaties, oud, blou en vertrou.

AFRIKAANS

NEDERLANDS

vir

voor

vry

vrij

mijn

lughawe

luchthaven

skool

school

sleg

slecht

eggenoot

echtgenoot

saam

samen

aksie

actie

voël

vogel

asseblief

alstublieft

goeienaand

goedenavond

oop

open

oormôre

overmorgen

Verspreiding

Afrikaans is in aantal sprekers de derde taal van Zuid-Afrika, na Zoeloe en Xhosa. Bij de Zuid-Afrikaanse volkstelling in 2001 bleek Afrikaans voor 5.983.423 mensen (13% van de bevolking) de huistaal te zijn. In dat jaar werd ook in Namibië een volkstelling gehouden, waaruit bleek dat ongeveer 200.000 mensen (11% van de bevolking) thuis Afrikaans spreken. Zowel in Zuid-Afrika als in Namibië zijn er daarnaast veel mensen die Afrikaans als tweede of derde taal spreken. In Namibië is het zelfs de lingua franca tussen de bevolkingsgroepen. Ook wonen er in andere landen nog aanzienlijke aantallen Afrikaanstaligen, vooral emigranten uit Zuid-Afrika. Het totaal aantal sprekers van het Afrikaans ligt daardoor waarschijnlijk tussen de 15 en 20 miljoen.

Het is een hardnekkig misverstand dat het Afrikaans een taal van blanken zou zijn. Van de ca. zes miljoen Zuid-Afrikanen die bij de volkstelling in 2001 thuis Afrikaans spreken, zijn 'slechts' 2.536.907 of 42,4% blank. De meerderheid van de Afrikaanstaligen is kleurling: 3.173.970 of 53,0%. Daarnaast zijn er 253.279 (4,2%) zwarten en 19.267 (0,3%) Aziaten die thuis Afrikaans spreken. Van alle blanken spreekt 59% Afrikaans en 39% Engels. Van alle kleurlingen spreekt 79% Afrikaans en 19% Engels.

In Zuid-Afrika blijken de Afrikaanstaligen zich te concentreren in het westen. De hele westelijke helft van het land (provincies Noord-Kaap en West-Kaap en het westelijke deel van Vrijstaat en Oost-Kaap) is in meerderheid Afrikaanstalig. Hier concentreren zich de kleurlingen, maar met name in West-Kaap wonen ook veel blanken. In de oostelijke helft van het land bevinden de Afrikaanstaligen zich vooral in de stedelijke centra (Pretoria, Bloemfontein, Vereeniging, Welkom, Potchefstroom, Klerksdorp, Krugersdorp) en verspreid op het platteland (de Boeren).

Afrikaans in het Zuid-Afrikaans-Engels

Het Afrikaans speelt een belangrijke rol in het Zuid-Afrikaans-Engels, het zal Engelstaligen uit andere delen van de wereld opvallen dat het Engelse woord barbecue haast nooit gebruikt wordt, in plaats daarvan gebruiken ze het Afrikaanse woord braai, dit woord is afgeleid van het Nederlandse woord "braden". Ook zal je in het Zuid-Afrikaans-Engels vaak howzit (hallo/hoe gaat het?) en issit? ("oh ja?" of letterlijk: is dit?, wat "is dat zo?" betekent) horen, het is beleefd als iemand issit? zegt om ja te zeggen, het Afrikaanse/Nederlandse woord "ja" vervangt vaak het Amerikaans-Engelse yeah. Het Afrikaanse woord gooi is ook erg populair onder jongeren. Zo kan je bijvoorbeeld zinnen tegenkomen in het Zuid-Afrikaans-Engels waarvan je bijna zeker weet dat Engelsen uit andere delen van de wereld het niet zullen begrijpen: That oke tuned my ma he's gonna gooi a geelbek on the braai, have a dop and eat some droë wors afterwards. (Die gozer zei tegen m'n moeder dat hij een "geelbek" op de barbecue gaat doen, een borreltje gaat drinken en daarna droge worst gaat eten). Er zijn veel van zulke woorden en uitdrukkingen (onder het kopje "Externe links" staat een korte woordenlijst). In bepaalde gebieden is het ook gewoon om Afrikaans en Engels door elkaar te mengen. Op middelbare scholen is dit al langer erg populair.

Zie ook

Externe links

Taal in Namibië | Taal in Zuid-Afrika | Germaanse taal

Gourt Home::Gourt :: Afrikaans