Gourt Home::Gourt :: Aardmantel
Opbouw der aarde schematisch.png De Aardmantel of kortweg mantel is de laag in de opbouw van de Aarde die direct onder de korst ligt.
Samenstelling
De Aardmantel begint op enkele tientallen kilometers diepte, en is circa 2900 km dik. De mantel is onder te verdelen in een buitenmantel en een binnenmantel. De temperatuur van de buitenmantel varieert tussen circa 1000°C (aan de bovengrens met de korst) en circa 3200°C (aan de rand van Aardkern. Het deel van de mantel tot een diepte van 250 km wordt de asthenosfeer genoemd. Door de lagere druk bestaat een klein percentage van de massa hier uit vloeibaar magma, dat soms door de korst heen de oppervlakte bereikt (vulkanisme).
De mantel neemt 83% van het volume van de Aarde in en vormt 67,5 % van de Aardmassa. De mantel bestaat grotendeels uit vast materiaal - silicaten, waaronder het magnesium-ijzer silicaat olivijn (Fe,Mg)2(SiO4)) overheerst - zoals blijkt uit het feit dat zowel longitudinale als transversale trillingen zich erin voortplanten. Toch ligt de temperatuur, die in de binnenmantel tot 3200°C oploopt, hoger dan het normale smeltpunt van de mineralen waaruit de mantel gevormd is. De verklaring voor deze ogenschijnlijke paradox wordt gevormd door de hoge druk, waardoor het smeltpunt aanzienlijk wordt verhoogd.
De hete, vaste mantelmaterie gedraagt zich echter anders dan vaste stof bij lagere temperatuur. Zij is namelijk veel plastischer (denk bijvoorbeeld aan het ijzer dat men smeedt wanneer het heet is). Daardoor is het mogelijk dat er in de mantel trage convectiestromingen plaats vinden, met een snelheid van enkele centimeters per jaar.
Continentverschuiving
Nadat de Duitse meteoroloog Alfred Wegener getheoriseerd had, dat de continenten voortdurend ten opzichte van elkaar verschuiven, maar geen verklaring had voor de kracht die daaraan ten grondslag lag, ontdekte geologen kort na 1960 het bestaan van deze convectiestromingen, die een elegante verklaring vormen voor de continentverschuiving (zie: platentektoniek). Nieuwe theorieën, onderbouwd met computermodellen, komen tot de conclusie dat een belangrijke factor bij het instandhouden van deze stromingen het relatief hoge soortelijk gewicht is van relatief koele delen van de Aardkorst, die weer in de mantel afdalen. Het kan tientallen miljoenen jaren duren voordat deze dalende plakken gesteente even warm zijn geworden als het omringende gesteente en in die tijd zullen zij soms zijn afgedaald tot aan de grens van Aardkern en Aardmantel.
Grenslagen
De grenslaag tussen de korst en de mantel wordt aangeduid als de Mohorovičić-discontinuïteit of kortweg Moho, naar de Joegoslavische wetenschapper Andrija Mohorovičić die hem ontdekte. Ter plekke van de Moho verandert de voortplantingssnelheid van seismische golven abrupt. Door dit verschijnsel was Mohorovičić in staat om deze grenslaag te lokaliseren. De eerste poging om hier naar te boren was Project Mohole. Dit project liep van 1958 tot het door oplopende kosten en slecht management in 1966 gestopt werd. Er werd op zee op een diepte van 3500 meter geboord tot een diepte van 183 meter onder de zeebodem.
De grenslaag tussen de Aardmantel en de Aardkern wordt de Gutenbergdiscontinuïteit genoemd.
Mantell terrestre | Zemský plášť | Erdmantel | Μανδύας (γεωλογία) | Mantle (geology) | Vahevöö | Maan vaippa | Manteau (Terre) | Manto | מעטפת כדור הארץ | Mantello terrestre | マントル | 맨틀 | Mantija | Płaszcz ziemski | Manto | Мантия Земли | Zemský plášť | เนื้อโลก | Manto | 地幔
"Aardmantel"