Nedderlandsche Spraak

Dat Nederlannsch is 'n Indo-Europese un Germaansche, West-Germaansche, Nederduutsche, Nederfrankische, West-Nederfrankische spraak. Dat Nederlannsch ward ok wel hollaans of hooghollaans neumt.

Disse spraak wardt vörnaamlik in Nedderlaand, Vlaanderen, Frans-Vlaanderen, Surinaame, Aruba un op de Nederlannsche Antillen praat. De amtliche spraak, soas disse wardt onderwesen op schulen un bruukt wardt dör de autoriteiten, wardt Standerdnedderlandsche neumt. Et Nederlandsche wardt (nich altied korrect) ok wel anduud as Vlaamsche (in België), Hollandsche (vöral in Noord-Brabant, Limburg, Noord- un Oost-Nederlaand) un Nederduutsch (deur historische spraakkunnigen). In Indonesië, et oale Nederlandsche-Indië bünd der nog nen lutt leu, die et Nedderlaans proaten kunt. Dit bünd meest oale leu.

Et Standerdnedderlaans is in den söbenteinde eeuw oetdacht veur de Staaten-Generaal, um de oetgebreide Nedderlaanse bibelvertaaling, de Staatenbibel in te schrieven. Baasis vormen de Nedderfranksche dialekten vun de gewesten Holland un Braabant. Neddersassische elementen bünd vöral de warkwoordsvormen op -acht (bracht, gebracht; dacht, gedacht) un 't weerkerend vörnaamwoort sich. De dörde grote dialektgroop in de Leege Landen, et Freesch, is bie de ontwikkeling vun et Standerdnederlandsch vriewel negeert. Op basis vun disse dialekten is 'n zelbstandige Freesche standerdspraak voortkommen. Vun vrogger ut ward ok Limburgisch platt proat in dat süden vun Limburg.

Klassifikaatie

Indo-Europees
- Germaansche
  - West-Germaons
    - Nederduuts
      - Nedersaksisch
      - Nederfraankisch
        West-Nederfraankisch (Nederlaands)

Grammatik

Um den Nedderlaansche schriefwieze of te proaten hebbt Vlaanderen en Nederland tosamen den Nederlandsche Taalunie opricht, vun 2005 af is Suriname ok lid . Disse organisatie gef dat Grune Böökske ut. Doarin bünd echter seker nich alle spraakproblemen regelt. 'n Mulikheid is bievörbeeld de richtige spelling vun pleknaamen, sowel in as buten et Nedderlaanse spraakgebid, dat is nich altied dudelik regelt.

De Taalunie hett 'n webstee waar a'j um advis fraagen kaanst, as der ondudelikheden bünd: http://taalunieversum.org/taaladvies/

Dat oaldste Nederlandsche

Dat oaldste bekende book in één vun de dialekten, woar dat Standerdnederlandsche oet voortkommen is, wardt vormt dör de so neumde Wachtendonkse psalmen, in de 10e eeuw schreven in 'n Oudoostnederfrankisch dialekt ut de umgeving vun Maastricht.

De oaldste sin in et Nederlaands is et Hebban olla vogala, mer et alleroaldste trugvonden Nederlandssprakig dokument is vunden in Buchaute in Dikkelvenne (Gaavere).

Dialekten

Aowersicht vun Nederlaandse dialekten in Nederlaand, Vlaanderen en Fraans-Vlaanderen, Surinaame

för de lokaatie vun de dialekt. Dit is 'n globaale indeling, waarbie overgaangsdialekten nich bint opneumt. Et is dus allenich beduld um 'n algemen beeld te geaven vun de spreiding vun de Nederlaandse dialekten.

A. Suudwestelike dialektgroop (Seeuws/West-Vlaoms)

1. West-Vlaoms, inklusiev Fraans-Vlaoms en Seeuws-Vlaoms

2. Seeuws

B. Noordwestelike dialektgroep (Hollaands)

3. Suud-Hollaands

4. Westhoeks

5. Waoterlaands* en Volendams*

6. Saons*

7. Kennemerlaands

8. West-Vries*

9. Bildts, Midslaands, Stadsvries en Aomelaands*

* De dialektgruppen anduud mit 'n starretien warden weliswaar onder et Hollandsch rekkent mer hebbt 'n seer staark Vreesch substraat. De Noord-Hollaandsche varianten bünd na de oorlog stark naar et Hooghollands toogreut; Manchs ward der ok wel vun twee noast mekaar stoande dialekten proat: et oale (swaore) en et nije (lichte) dialekt.

C. Noordoostelike dialektgrupp (Nedersaksisch; aparte spraak)

10. Kollumerlands

11. Grunnings en Noord-Drents

12. Stellingswarvs

13. Midden-Drents

14. Suud-Drents

15. Twentsch

16. Twents-Graofschaps

17. Gelders-Overyssels (Aachterhoeks) en Urks

18. Veluws

D. Noordelik-centraole dialektgroep

19. Utrechts-Alblasserweerds

E. Sudelik-centraole dialektgroep

20. Suud-Gelders

21. Noord-Braobants en Noord-Limburgs (Limburgs is 'n aparte spraak)

22. Braobants

23. Oost-Vlaoms

F. Suudoostelike dialektgroep

24. Limburgs

G. Surinaome

25. Surinaoms-Nederlaands

Overige

''FL. Previncie Flevolaand. Hier hef sich nog gien dialekt vormt. Meest warden hier Suud-Hollaandse varianten proat, of 't Hooghollaans, of 't Amsterdamsche (in Leliestad en Almere). In et noorden en dan mit naame in un roond Urk wardt der vun vrouger oet al 'n dialekt vun 't Nedersassisch proat.

Bron

Disse gegevens bint meest oawernommen vun dee indeiling, den de spraakkunnige Jo Daan, maakt hef (sie: ^*). Disse indeiling is (nog) steeds 'n onderwarp vun diskussie binnen de dialektologie, mer wardt dör völ spraakkunnigen (deils) oonderschreven.

Kreol- en dochterspraken

Et Afrikaans is 'n dochterspraak die sich ontwikkelt hef ut 't Nederlandsch wat de kolonisten in de söbenteinte eeuw na de Kaapkolonie metbracht hebbt.

Ut 't Nedderlaans bünd 'n antal - meest uutstorven - kreoltaalenvoortkommen, mit naame et Negerhollaands op de Amerikaanse Maagdeneilanden, et Petjoh in Indonesie un et Skepi en Berbice-Nederlaands in Guyana.

Sie ok

Eksterne verwiesingen

Nizozemski jezik | Нідерландська мова

Veluws artikel | Nedderlandsche | Spraaken

Gourt Home::Gourt :: Nedderlandsche Spraak