რუსეთი

**რუსეთი**

რუსეთის დროშა

რუსეთის გერბი

''დევიზი: (არ აქვს)

სახელმწიფო ენა რუსული

დედაქალაქი მოსკოვი

პრეზიდენტი ვლადიმირ პუტინი პრემიერ-მინისტრი მიხაილ ფრადკოვი

ფართობი
- ხმელეთი
- % წყალი სიდიდით 1-ლი
17,075,200 კვ.კმ
0,5% მოსახლეობა
- რაოდენობა
- სიმჭიდროვე სიდიდით მე-7
144,600,400
9/km² დამოუკიდებლობა
- თარიღი სსრკ-დან
26 დეკემბერი 1991

ვალუტა რუბლი

დროის ზონა დზკ +2-დან +12-მდე

სახელმწიფო ჰიმნი რუსეთის ჰიმნი

ინტერნეტის დომენი .ru სატელეფონო კოდი 7

სახელწოდება

ოფიციალური: რუსეთის ფედერაცია.
ეროვნული: Россия, Российская Федерация.
ეტიმოლოგია: შესაძლოა სახელწოდება მომდინარეობდეს შვედური სიტყვისაგან rus, რაც ”მცხოვრებს” ნიშნავს. თვით რუსული ენით ეს ტერმინი არ აიხსნება.

გეოგრაფია

ქვეყანა აღმოსავლეთ ევროპასა და ჩრდილოეთ აზიაში. ფართობის მიხედვით (17.075.400 კვ.კმ) მსოფლიოს უდიდესი სახელმწიფოა. გამოიყოფა დიდი გეოგრაფიული რაიონები - აღმოსავლეთ-ევროპის ვაკე, დასავლეთ-ციმბირის დაბლობი, ცენტრალური ციმბირის მაღლობი. ტერიტორიის ნაწილი მთიან რეგიონებს უკავიათ - ალტაი, ჩრდილოეთი კავკასია, კოლიმა, საიანი, ურალი. უმაღლესი მწვერვალია - იალბუზი, 5,633 მ. მთავარი მდინარეები - ამური, ანგარა, ირტიში, ლენა, ობი, ვოლგა, ენისეი. ტბები - ბაიკალი, კასპიის ზღვა, ლადოგა, ონეგა.

სახელმწიფო

სახელმწიფო სისტემა - გარდამავალი.
სახელმწიფოს მეთაური - პრეზიდენტი ვლადიმირ პუტინი (2000 წლიდან).
''მთავრობის მეთაური - პრემიერ-მინისტრი მიხაილ ფრადკოვი (2004 წლიდან).
საკანონმდებლო ორგანო'' - ორპალატიანი ფედერალური კრება (ფედერაციის საბჭო - 178 წევრი და სახელმწიფო დუმა - 450 წევრი).
პოლიტიკური პარტიები - კომუნისტური პარტია (თავმ. გ.ზიუგანოვი), მოძრაობა "ნაშ დომ - როსია" (ვ.ჩერნომირდინი), ლიბერალურ-დემოკრატიული პარტია (ვ.ჟირინოვსკი), გაერთიანება "იაბლოკო" (ვ.იავლინსკი).

ტერიტორიული მოწყობა

რუსეთის ფედერაცია 89 თანაბარუფლებიანი სუბიექტისაგან შედგება, მათ შორის - 21 რესპუბლიკაა (республика), 1 ავტონომიური ოლქი (автономная область), 10 ავტონომიური ოკრუგი (автономный округ), 6 მხარე (край), 49 ოლქი (область) და 2 ფედერალური ქალაქი (город – მოსკოვი, სანკტ-პეტერბურგი).

2000 წლის მაისში პრეზიდენტის დეკრეტით შემოღებულ იქნა ახალი ადმინისტრაციული დაყოფა - 7 ფედერალური რეგიონი:

ცენტრალური რუსეთი (ადმ. ცენტრი - მოსკოვი)
ჩრდილო-დასავლეთი რუსეთი (ადმ. ცენტრი - სანკტ-პეტერბურგი)
სამხრეთი რუსეთი (ადმ. ცენტრი - დონის როსტოვი)
ვოლგისპირეთი (ადმ. ცენტრი - ნიჟნი-ნოვგოროდი)
ურალი (ადმ. ცენტრი - ეკატერინბურგი)
ციმბირი (ადმ. ცენტრი - ნოვოსიმბირსკი)
შორეული აღმოსავლეთი (ადმ. ცენტრი - ხაბაროვსკი)

რუსეთის ეროვნული რესპუბლიკები

რესპუბლიკა	ფართობი (ათასი კმ²)	მოსახლ. (ათასი)	დედაქალაქი
ადიღე	7,6	438	მაიკოპი
ალტაი	92,6	202	გორნო-ალტაისკი
ბაშკორთორსტანი	143,6	4.044	უფა
ბურიატია	351,3	1.003	ულან-უდე
დაღესტანი	50,3	2.094	მახაჩყალა
ინგუშეთი	3.8	488	მაგასი
ყაბარდო-ბალყარეთი	12,5	788	ნალჩიკი
ყალმუხეთი	76,1	308	ელისტა
ყარაჩაი-ჩერქეზეთი	14,1	429	ჩერკესკი
კარელია	172,4	736	პეტროზავოდსკი
კომი	415,9	1.163	სიკტივკარი
მარიი ელი	23,2	735	იოშკარ-ოლა
მორდოვეთი	26,2	888	სარანსკი
სახა (იაკუტია)	3.103,0	887	იაკუტსკი
ჩრდილოეთ ოსეთი-ალანია	8,0	689	ვლადიკავკაზი
თათარსტანი	68,0	3.683	ყაზანი
ტივა	170,5	306	კიზილი
უდმურტეთი	42,1	1.596	იჟევსკი
ხაკასეთი	61,9	568	აბაკანი
ჩეჩნეთი	8.6	490	გროზნო
ჩუვაშეთი	18,3	1.313	ჩებოქსარი

დემოგრაფია

მოსახლეობა - 144,5 მლნ (2003), მათ შორის - რუსი 81,5%, თათარი 3,8%, უკრაინელი 3%, ჩუვაში 1,2%, ბაშკირი0,9%.
სახელმწიფო ენა - რუსული.
რელიგია - მართლმადიდებელი ქრისტიანობა, ისლამი, იუდაიზმი.
დედაქალაქი - მოსკოვი (8.368 ათასი).
დიდი ქალაქები - სანკტ-პეტერბურგი (4.582), ნიჟნი ნოვგოროდი (1,340), ეკატერინბურგი (1,257), ნოვოსიბირსკი (1,395), სამარა (1.147), ომსკი (1.132), ყაზანი (1.114), უფა (1.097), ჩელიაბინასკი (1.080).

ეკონომიკა

რუსეთი ინდუსტრიულ-აგრარული ქვეყანაა. ქვეყანას აქვს ნავთობის, ბუნებრივი აირის, ქვანახშირის მნიშვნელოვანი მარაგები, საშენი ხე-ტყე, სხვა სტრატეგიული მინერალები, რაც ქვეყნის შემოსავლების ძირითადი წყაროა. მრეწველობის წამყვანი დარგებია: მანქანათმშენებლობა, შავი და ფერადი მეტალურგია, ქიმიური და ნავთობქიმიური მრეწველობა, სატყეო მეურნეობა და სხვა. მნიშვნელოვანი წილი აქვს სოფლის მეურნეობას. ექსპორტის ძირითადი ელემენტებია - ბუნებრივი გაზი, ნავთობი, მანქანათმშენებლობის პროდუქცია, ხე-ტყე, ქვანახშირი, კვების პროდუქტები. ეროვნული ვალუტა - რუსული რუბლი (RUR).

უახლესი ისტორია

1991 წელს სსრ კავშირის დაშლის შემდეგ გახდა მისი სამართალმემკვიდრე. 1992 წელს ჩამოაყალიბა დამოუკიდებელ სახელმწიფოთა თანამეგობრობა. 1993 წელს მიღებულ იქნა რუსეთის ფედერაციის კონსტიტუცია. 90-იანი წლების მე-2 ნახევარში გაურთულდა მდგომარეობა ფედერაციის სუბიექტებთან, განსაკუთრებით თათარსტანთან და ჩეჩნეთთან. ამ უკანასკნელთან საომარი მოქმედებები დღემდე გრძელდება. 1999 წლის ბოლოს პოლიტიკური კავშირი შეკრა ბელარუსთან.

კულტურა

არქიტექტურა: პეტერბურგის ისტორიული ცენტრი, კიჟი პოგოსტი, კრემლი და წითელი მოედანი, ამაღლების ტაძარი მოსკოვში, ნოვგოროდი და მისი შემოგარენი, დიდი ნოვგოროდი, ვლადიმირისა და სუზდალის მონუმენტები.
სხვა ღირშესანიშნაობები: სოლოვეცკის კუნძულის ისტორიული ანსამბლი, ბაიკალის ტბა, კამჩატკის ვულკანები, კავკასიის მინერალური წყლები.
სულიერი კულტურა: რუსული ეპოსი - თქმულება იგორზე (XII ს.).