Milano-Stemma.png
მილანი (იტალ.: Milano; მილანურ დიალექტზე: Milán) ჩრდილოეთ იტალიის მთავარი ქალაქია, მდებარეობს ლომბარდიის დაბლობზე და ქვეყნის ყველაზე მჭიდროდ დასახლებული და განვითარებული რეგიონია. ქალაქის ფარგლებში 1.308.500 მცხოვრებია (2004), თუმცა მის აგლომერაციაში (La Grande Milano, დიდი მილანი) 4 მილიონზე მეტი ადამიანი ცხოვრობს. მილანის ე.წ. Città Regione (ქალაქი-რეგიონი) 9,4 მილიონზე მეტ მცხოვრებს ითვლის.
მილანის სახელი მრავალი საუკუნის განმავლობაში იწერებოდა როგორც მაილანდი, რომელიც ამჟამადაც ამ ქალაქის გერმანული სახელია. ეს სახელი მომდინარეობს კელტური Mid-lan-იდან (შუა გავაკებაზე) და რომაელთათვის ცნობილი იყო როგორც Mediolanum .
მილანის პროვინცია ლომბარდიის დასავლეთ ნაწილშია და ფარავს 1.981 კვ.კმ-ს საერთო მოსახლეობით 3.838.818 (2004); პროვინცია 188 კომუნისგან შედგება.
ქალაქი განთქმულია მოდის ფირმებითა და მაღაზიებით. აქვეა მსოფლიოში უძველესი სავაჭრო ცენტრი Galleria Vittorio Emanuele პიაცა დომოზე (ტაძრის მოედანი). მილანი მსოფლიო მოდისა და დიზაინის ერთ-ერთ დედაქალაქთაგანია ნიუ-იორკის, პარიზის, ლონდონისა და ტოკიოს გვერდიგვერდ. ქალაქი ასევე ევროპის ერთ-ერთ უმთავრეს საფინანსო და ბიზნეს ცენტრად ითვლება. მილანი ასევე ცნობილია აქ წარმოებული ავტომანქანებით ალფა-რომეო და აბრეშუმის ქსოვილით.
ისტორია
მილანი დააარსეს ინსუბრებმა ძვ. წ. V საუკუნის ბოლოს ან VI საუკუნის დასაწყისში. ძვ. წ. 196 რომს დამორჩილდა (
ლათ. სახელწოდება Mediolanum) და რომის იმპერიის მნიშვნელოვანი ეკონომიკური ცენტრი გახდა.
ლანგობარდების დროს იყო ერთ-ერთი ჰერცოგის რეზიდენცია, 801-იდან მილანის საგრაფოს დედაქალაქი, X საუკუნის დასასრულიდან - საარქიეპისკოპოსოს ცენტრი. XI-XII საუკუნეებში ხელოსნობისა (იარაღის, აბრეშუმის, მაუდის და სხვა წარმოება) და ვაჭრობის ცენტრია. XI საუკუნის II ნახევრიდან მილანი
პატარიის ერთ-ერთ კერას წარმოადგენდა, რის შედეგად 1097-1098 განმტკიცდა კომუნა (აღმოცენდა ჯერ კიდევ XI საუკუნის შუა წლებში).
მილანის ფოტოგალერეა
Image:Duomo 1.jpg|მილანის საკათედრო ტაძარი
Image:Duomo lontano.JPG|მილანის საკათედრო ტაძარი
Image:IMG 1459.JPG|მადონინას ქანდაკება დომოს თავზე
Image:IMG 1551.JPG|დომოს უკანა ხედი
Image:IMG 1411.JPG|დომოს ინტერიერი
Image:IMG 1783.JPG|ლეონარდო და ვინჩის ცხენის ქანდაკება იპოდრომზე
Image:IMG 1469.JPG|პიაცა დომო
Image:IMG 1455.JPG|პიაცა დომო, არენგარიოს მუზეუმი
Image:Sambrogio .JPG|სანტ-ამბროჯიოს ბაზილიკა
Image:IMG 1983.JPG|სანტ-ამბროჯიოს ბაზილიკა
Image:218144.jpg|ნავიგლიო გრანდე
Image:Navigliograndenotte.jpg|ნავიგლიო გრანდე ღამით
Image:Lavandai 1.jpg|ვიკოლო ლავანდა
Image:Chiesa 2 borromeo.JPG|სანტ-ალესანდრო
Image:Chiesa via san vittore.JPG|სან-ვოტორე
Image:IMG 0823.JPG|სანტ-ეუსტორჯიოს ბაზილიკა
Image:Seustorgio facciata.JPG|სანტ-ეუსტორჯიოს ბაზილიკა
Image:Sanfedele.JPG|სან-ფედელე
Image:218178.jpg|პორტა ტიჩინეზე
Image:218139.JPG|ჩიმიტერო მონუმენტალე, ფამედიო
Image:La scala.JPG|ლა-სკალას მოედანი და თეატრი
Image:Cadorna.jpg|კადორნას მოედანი: აგო და ფილოს მონუმენტი
Image:Repubblicamilano.jpg|საფინანსო უბანი
Image:Galva.jpg|ტორე-გალფა
Image:Pirellone1.JPG|პირელის ცათამბჯენი
Image:Pirellone3.JPG|პირელის ცათამბჯენი
Image:Pirelli44.JPG|პირელის ცათამბჯენი
Image:PAOLO003.jpg|სან-სიროს სტადიონი
Image:PAOLO009.jpg|სან-სიროს სტადიონი
Image:219579.jpg|სან-სიროს სტადიონი
Image:Certosagaregnano.JPG|ჩესტოსა დი გარეგანო
Image:Garegnano44.JPG|ჩესტოსა დი გარეგანოს ინტერიერი
Image:Centrale546.jpg|სტაციონე ცენტრალე
Image:Corsovem.JPG|Corso Vittorio Emanuele II°
Image:Galleria657.JPG|Galleria Vittorio Emanuele II°
Image:GALLERIA205.jpg|Galleria Vittorio Emanuele II°
Image:IMG 1489.JPG|Galleria Vittorio Emanuele II°
Image:Galleria7776.JPG|Galleria Vittorio Emanuele II°
Image:Smaurizioinside.jpg|სან-მაურიციოს ეკლესიის ინტერიერი
Image:Velasca3.JPG|ტორე-ველასკა
Image:Svizzero777.jpg|სენტრო სვიცერო
Image:Pharmaciabn.JPG|გემინის ცენტრი
Image:Turati2331.jpg|ვია-ტურატი
Image:Sansatiro5.jpg|სან-სატიროს ეკლესიის ინტერიერი
იტალიის ქალაქები
Milaan | Mailand | ميلانو | Милано | Milà (Itàlia) | Milán | Milano | Mailand | Milan | Milano | Milán | Milano | Milan | Milano | Milan | Milan | מילאנו | Milánó | Milan | Milano | Mílanó | Milano | ミラノ | 밀라노 | Mediolanum | Milan (citaa) | Milanas | Milāna | Milano | Milaan (stad) | Milano | Milano | Mediolan | Milão | Milano | Милан | Milanu | Milan | Milano | Милано | Milano | மிலன் | มิลาน | Lungsod ng Milano | Milano | مىلان | Мілан | 米蘭