Karel de Grutte

Karel de Grutte (2 april 742 by Aken - 28 januaris 814, Aken) wie fan 771 oant oan syn dea kening fan de Franken; boppedat waard hy yn 800 oant Keizer fan it Westen kroane. Karel wie de soan fan Pippyn de Koarte en Bertruda mei de Grutte fuotten.

It keninkryk

Pippyn de Koarte, de soan fan Karel Martel, wie de earste kening fan it Hús der Karolingen, de dynastie dy't fan 751 oant 987 duorje soe. Nei de dea fan Pippyn yn 768 waard syn keninkryk opdiele ûnder sy twa soannen: Karel de Grutte en Karloman. Karloman ferstoar 5 desimber 771, wêrnei Karel de Grutte kening waard fan gâns it Frankyske ryk.

It útwreiden fan it ryk

Yn de yn totaal 46 jierren fan syn hearskappy fierde Karel mear as 50 oarloggen, wat ek foar in midskieuwske monarch mear as trochsnee wie. Syn foarrneamste tsjinstânners wienen de Saksen en de Langobarden.

It keizerryk

25 desimber 800 n.Kr. waard Karel de Grutte troch paus Leo III kroane ta keizer fan it West-Romeinske Ryk, in titel dy't sûnt 476 net mear yn West-Jeropa brûkt wie.

Polityk

Om syn ryk ienfâldiger te regearen, fierde Karel de Grutte in sintralisaasjepolityk dy't oant úting kaam yn:

It útfaardigjen fan algemiene wetten, de capitularia, foar alle ûnderdanen fan it Frankyske ryk, en de kodifisearjen fan alle lokale wetten;
It feralgemienjen fan de fasalityt wêrby in fazal syn bestjoerlike en militêre tsjinsten oanbea yn ruil foar gebiet.
It oanstellen fan rûnreizjende ambtners, de missi dominici (ôffeardige fan de hear, de kening), om kontrôle út te oefenje op it greafelyk bestjoer;
It ûntwikkeljen fan in soart ienheidskultuur om't fia missioneringswurk de bânnen tusken syn ûnderdanen te fêstigjen as te fersterkjen;
It ynfieren fan it pûn, livre fan it Latyn libra as skealje, as standertmjitte foar gewicht lykas jild;
It ûntwikkeljen fan in hofkultuur, dy't him spegele oan de Byzantijnske.

Syn polityk hie ek gefolchen bûten syn ryk; bygelyks rekke it pûn ek yn Grut-Brittanje yn gebrûk.

Dea en opfolging

Neidat Karel de Grutte yn 814 ferstoarn wie, waard hy begroefen yn syn eigen kapel yn Aken, dy't no de kearn foarmet fan de hjoedeiske katedraal. Syn neikommelingen waarden Karolingen neamd.

Syn ienige nog libbene soan, Lodewyk de Fromme folge him op; sadwaande bleau it rekonstruearre West-Romeinske Ryk noch in generaasje byelkoar. Nei Lodewyk de Fromme waard it ryk nei Frankysk rjocht ûnder dy syn trije soannen ferdield. It westlik en eastlik part dêrfan waarden it begjin fan it lettere Frankryk en it Hillige Roomske Ryk.

Gourt Home::Gourt :: Karel de Grutte

It keninkryk

It útwreiden fan it ryk

It keizerryk

Polityk

Dea en opfolging