Jeropeeske Uny

De Jeropeeske Uny of JU, ynternasjonaal meast EU, is in ynternasjonale organisaasje dy't bestiet út Jeropeeske steaten, oprjochte yn 1992 neffens it Ferdrach fan Maastricht. De uny sa't dy no is, is basearre op it Ferdrach fan Nice, dat op 1 febrewaris 2003 fan kracht wurden is. De Jeropeeske Uny hat 453,3 miljoen ynwenners (maaie 2004), en in gebiet fan 3.892.685 km².

Skiednis

It ûntstean fan de Jeropeeske Uny wie in gefolch fan de Twadde Wrâldkriich. It idee wie, troch mear yntegraasje yn Jeropa foar te kommen dat der ea wer oarloch komme soe. Ien fan de earsten dy't dit idee publyk makke, wie Robert Schuman yn in taspraak dy't er 9 maaie 1950 hold as minister fan Bûtenlânske saken fan Frankryk. Dêrom wurdt dy dei fiert as "jierdei" fan de Jeropeeske Uny.

Utgeande fan de gearwurking yn de Benelúks waard as earste gearwurking yn 1951 de Jeropeeske Mienskip foar Koal en Stiel stifte, tusken de lannen Belgje, Dútslân, Frankryk, Itaalje, Lúksemboarch en Nederlân. It sukses fan dizze organisaasje wie sa grut dat yn 1957 mei it Ferdrach fan Rome de Jeropeeske Mienskip foar Atoomenerzjy en de Jeropeeske Ekonomyske Mienskip tafoege waarden. Yn 1967 waarden dizze trije organisaasjes gearfoege ta de Jeropeeske Mienskip, en sûnt dy tiid is der ien Jeropeeske Kommisje en ien Jeropeesk Parlemint, dat doe al noch troch de parleminten fan de lidsteaten keazen waard.

In 1973 is de mienskip útwreide mei Denemark, Ierlân en Grut-Brittanje. Yn 1979 waard it parlemint foar de earste kear streekrjocht troch de befolking keazen, en sûnt dy tiid binne der eltse fiif jier streekrjochte ferkiezings.

Yn 1981 kaam Grikelân by de mienskip, en yn 1986 Spanje en Portegal. Yn 1990 wie der formeel gjin útwreiding, mar ien fan de lidsteaten, Dútslân, waard útwreide troch de werferiening fan West-Dútslân en East-Dútslân, dat it gebiet fan de mienskip waard al grutter.

Yn 1 jannewaris 1993 waard it Ferdrach fan Maastricht fan kreft, dat de Jeropeeske Mienskip feroare de ta de Jeropeeske Uny. Yn 1995 waard de uny útwreide mei Eastenryk, Finlân en Sweden. En yn 2004 kaam de grutste útwreiding fan de uny ea, doe Estlân, Hongarije, Letlân, Litouwen, Malta, Poalen, Syprus, Sloveenje, Slowakije en Tsjechje lid waarden fan de uny.

Lidsteaten

De Jeropeeske Uny hat 25 lidsteaten:

Ynstellings

De wichtigste ynstellings yn de Jeropeeske Uny binne:

It Jeropeeske Parlemint, keazen troch de befolking fan de lidsteaten.
De Rie fan de Jeropeeske Uny, dêr't it regear fan eltse lidsteat yn fertsjintwurdige is.
De Jeropeeske Kommisje, it útfierende orgaan.
It Hof fan Justysje, wat tafersjoch hâldt op it neilibben fan de JU-wetjouwing.
De Rekkenkeamer, dy't tafersjoch hâldt op de útjeften fan de JU.
De Jeropeeske Sintrale Bank, dy't ferantwurdlik is foar de munt fan de JU, de Euro.

Image:RobetSchuman.jpg|Robert Schuman Image:Eurotower in Frankfurt.jpg|Eurotoer

Sjoch ek

Eurodicautom

Eksterne ferwizing

Jeropeeske Uny

Jeropa

Gourt Home::Gourt :: Jeropeeske Uny

Skiednis

Lidsteaten

Ynstellings

Sjoch ek

Eksterne ferwizing