Gourt Home::Gourt :: ویکیپدیا:شیوه ارجاع به منابع
ساختاربندی فهرست منابع یک مقالهٔ ویکیپدیا جزو جزئیاتی است که در درجهٔ دوم اهمیت قرار دارند و در حال حاضر در ویکیپدیای انگلیسی نیز هنوز توافق عام بر روی یک روش مشخص یادکرد منابع، بدست نیامدهاست. بنابراین در صورتی که شما یک روش خاص (بخصوص روشهایی که بوسیلهٔ اهل فن در آن رشتهٔ خاص استفاده میشود) را برای یاد کرد منابع بکار میبرید، لطفاً استفاده از همان روش را ادامه دهید. اما در صورتی که نمیتوانید در مورد اینکه چه شیوه و روشی را انتخاب کنید، تصمیم بگیرید و یا نمیدانید چه اطلاعاتی را در یادکرد منبع باید گنجاند، به خواندن این مقاله ادامه دهید.
در این مقاله یک شیوهٔ نوعی بر مبنای شیوهٔ استانداردی که در کتاب شیوهنامهٔ شیکاگو از آن با عنوان "ساختاربندی علمی" یاد شده، آمده است.
ابتدا شیوهٔ ارجاع به منابع در متن مقاله را معرفی میکنیم و سپس روش یادکرد اطلاعات مربوط به منابع مختلف (کتاب، مقالات و...) را در بخش منابع
روش اشاره به منابع در متن
- روش اشاره به منابع اين است كه منابع را در بخش مربوط فهرست مىكنند و در هنگام ارجاع در داخل متن به پانويس ارجاع مىدهند كه در آنجا نام خلاصهٔ منبع آمده است :
اين متن اصلى مقالهاست كه از كتاب خاصى و كتاب ديگرى برداشته شدهاست و يك پانويس هم دارد.پانويس
- روحانى ۲۲-۲۴ (=صفحات کتاب).
- احمدى.
- این یک پاورقی است!
منابع
- روحانى، محمد. ساختار فايل. تهران: نشر، ۱۳۷۰.
- احمد، احمدى، فايل در فايل. چاپ دوم تهران: نشر۲، ۱۳۷۵.
در صورتی که از بیش از یک اثر از نویسنده استفاده شده باشد هنگام استناد نام اثر نیز آورده میشود.
الگوی کمکی برای یادکرد منابع در ویکیپدیای فارسی
کاربران میتوانند از برای یادکرد منابع (کتاب و مقاله) ،در موارد کلی، استفاده کنند. خروجی این الگو با ضابطههایی که در زیر توضیح داده خواهد شد منطبق است. این الگو پاسخگوی تمام حالتهای ممکن نیست. برای آگاهی عمیقتر از شیوهٔ ارجاع به منابع (یا حتی استفادهٔ درست از الگوی ذکرشده) خواندن مطالب زیر توصیه میشود.
کتابها
ساختار یادکرد
این ترتیب برای یادکرد اطلاعات مربوط به کتابها استفاده میشود:- نام مؤلف به شكل نام خانوادگی، ویرگول، نام،(برای بیشتر از یک نویسنده به مثالها رجوع کنید) نقطه، عنوان کتاب (به شکل ایرانیک یعنی بصورت
عنوان )، ویرگول(،) نوبت چاپ (اگر غیر از نوبت اول است) نقطه، نام شهر محل نشر، دونقطه (:) نام ناشر، سال چاپ براى نوبت ذکر شده. شابک.
- نام مؤلف به شكل نام خانوادگی، ویرگول، نام،(برای بیشتر از یک نویسنده به مثالها رجوع کنید) نقطه، عنوان کتاب (به شکل ایرانیک یعنی بصورت
در انتها نیز در صورتی که آن کتاب صفحهی وبی دارد (مثلاً در وبگاه ketab.ir)، پیوند به آن صفحهی وب میآید.
مثال :
- شاملو، احمد. در آستانه. تهران : موسسه انتشارات نگاه، ۱۳۷۶ ISBN 964-6174-28-0. خانهٔ کتاب.
برای دو نویسنده:
- ودریار، ژان،و احمد مومیایی رازی. گشتگی نشانهها، نمونههايی از نق پسامدرن. ترجمهٔ باب رحمتی. تهران : نشر رکز، ۱۳۷۴. ISBN 964305120x، خانهٔ کتاب.
بیشتر از دو نویسنده:
- لوگان، جان، و دیگران. سه توپ دارم قلقلیه. تهران: نشر بادبادک، ۱۳۷۷.
نکات کلی
- بسیار خوب است اگر که نام نویسنده یا نویسندگان کتاب به همان شکلی که در کتاب (و مقالات) ثبت شده است آورده شود. در بعضی شیوهها برای صرفهجویی در فضا نام کوچک نویسنده را بطور مختصر مینویسند ولی از آنجا که در ویکیپدیا معضل فضا وجود ندارد، نیازی به خلاصه کردن نام نگارنده نیست و میتوان آن را بطور کامل نوشت. بعلاوه، ثبت نام کامل نویسنده باعث سادگی در یافتن منبع یادکرده و یافتن منابع یادکردهٔ دیگر از همان نویسنده، خواهد بود.
- نام کتابهای نگاشته به زبانهای غیر فارسی، به فارسی ترجمه نمیشود، مگر این که ارجاع به ترجمهٔ فارسی آنها باشد، که در آن صورت عنوان کتاب به زبان اصلی ذکر نمیشود. این مساله برای دیگر انواع منابع هم صادق است.
- در صورتیکه ویکیپدیا صفحهای اختصاصی برای کتابی که در حال ثبت مشخصات آن هستید، دارد، عنوان کتاب را به مقالهای که در موردش نوشته شدهاست، پیوند دهید.
- در صورتیکه نویسندهٔ کتاب شخص معروفی است، و در متن اصلی مقاله پیوندی به مقالهٔ اختصاص یافته به آن نویسنده نیامده است، نام او را در یادکرد اطلاعات کتاب پیونددار نمایید. بعضی از اوقات پیوند ساختن برای نام ناشر، محل نشر و غیره هم منطقی و قابل قبول است.
- هنگام هر گونه ارجاع به هر کتابی، بهتر است شابک (ISBN) کتاب ذکر شود. شمارهٔ مربوط به شابک بطور خودکار ویکیسازی خواهد شد. البته در ویکیپدیای فارسی استفاده از واژهٔ شابک برای ذکر کردن این شماره ممکن نیست و باید آن را به این شکل نوشت : ISBN 0-1234-5678-9.
- با اینکه خدمات جستجوی کتاب ویکیپدیا در وبگاههایی مانند Amazon (که از طریق پیوندی که روی شمارهٔ شابک قرار میگیرد قابل دسترسی است) معمولاً به نمایش نتایج کتاب موردنظر نمیانجامد و اطلاعات کتابهای فارسی در دادگان آن وبگاهها ثبت نشدهاند، ولی بهتر است که بعنوان آیندهنگری شمارههای شابک کتابها به شکل صحیح و دارای پیوند ذکر شوند.
- برای اشاره به یک مقاله و یا یک فصل خاص در داخل کتابی که هر فصل (یا مقاله) از آن نویسندگان متفاوتی دارد به شکل زیر است :
- * دلوز، ژیل. «تفکر ایلیاتی». در بودریار، ژان و دیگران. سرگشتگی نشانهها، نمونههايی از نقد پسامدرن. ترجمهٔ بابک احمدی. ۳۰-۵۰ تهران : نشر مرکز. 1374، ISBN 964305120x، خانهٔ کتاب.
استفاده از خدمات الکترونیکی
این اواخر، شرکتهایی مانند گوگل و آمازون خدماتی را برای جستجو در متن کامل کتابها ارائه کردهاند. با اینکه این خدمات فعلاً برای کتابهای فارسی وجود ندارد ولی برای منابع انگلیسی موجود در مقالات میتوان از آن سود جست.در مثال اول در متن کتاب محل آمدن کلمهٔ "Decision" جهت یادکرد مد نظر بوده که از طریق جستجوی متن کامل کتاب آمازون پیوند به آن اختصاص میدهیم :
- Tsunetomo, Yamamoto. Hagakure: The Book of the Samurai. Translated by William Scott Wilson. Japan : Kodansha International, Reissue edition, 1992, ISBN 4770011067. Amazon Books, (بازبینی به تاریخ 23 اوت 2005).
در مثال دوم در متن گفتهایم که بعنوان مثال از کتابی با عنوان اعداد فراواقعی (Surreal Numbers) از دونالد کنوت در کتاب دیگری (Out of Their Minds) نام برده شده است و حالا میخواهیم یادکرد مربوط به این بخش از متن را بیاوریم. برای این مورد از وبگاه گوگل استفاده میکنیم. بدیهی است که بعد از ISBN نام وبگاهی که برای جستجو استفاده شده است و تاریخ بازبینی و استخراج نتایج باید ثبت شوند :
- Dennis Elliott Shasha & Cathy Lazere. Out of Their Minds. Germany : Springer Verlag, 1st Ed., 1998, ISBN 0387982698. Google Books, (بازبینی به تاریخ 23 اوت 2005).
مجموعه مقالات (ژورنالها)
یادکرد یک مقاله از یک مجموعه مقالات تقریباً شبیه یادکرد یک فصل از یک کتاب است که قبلاً شیوهاش توصیف شد.
مثال :
- احمدی، احمد. «مقابله با حملات DoS». مجموعه مقالات پژوهشگاه امنیت فناوری اطلاعات 2 (3)، ۲۳۴-۲۵۱
توجه کنید که اعدادی که بعد از عنوان ژورنال آمدهاند بترتیب «دوره (شماره)، شماره صفحات» هستند که از بین آنها ذکر «شماره» اختیاری است. برای مقالهای که جایی بر روی وب نسخهای از آن موجود است میتوانید عنوان مقاله را پیوندی به نسخهٔ وبی بدهید.
روزنامهها، مجلات و نشریات ادواری بر خط
به مثالها توجه کنید :
- مرجایی، فرید. «کودتا علیه عرصهٔ عمومی». شرق، ۲۹ مرداد ۱۳۸۴، شماره ۵۵۴، ص 6.
یا در صورتیکه مقاله نام نگارنده ندارد :
- «در ستایش لیبرالیسم». کیهان، ۱ دی ۱۳۹۰، ص ۳.
به همچنین در صورتی که بخواهیم به نسخهٔ موجود روی وب از این مقالهٔ روزنامه پیوند دهیم باید از بخش عنوان مقاله برای پیونددهی استفاده کنیم. در این حالت دیگر نوشتن شمارهٔ صفحه لازم نیست (و البته ضرری هم ندارد) :
- باباحاجی، ایرچ. سرنوشتى كه در خيابان رقم خورد، شرق، یکشنبه ۳۰ مرداد ۱۳۸۴، شماره ۵۵۵.
وبگاهها و مقالات (غیر از مقالات نشریات ادواری)
برای یادکرد کل یک وبگاه بدون اشاره به یک سند یا صفحهٔ خاص بر روی آن وبگاه میتوان به سادگی، آدرس وبی (URL) آن را در متن مقاله آورد. در ویکیپدیا یک URL ساده که با "
برای یادکرد صفحات وب خاص (یا مجموعهای از آنها) همانند یادکرد کتابها عمل میکنیم (و عنوان را پیونددار میکنیم)، اما در این حالت باید یک تاریخ بازبینی هم نوشته شود :
- پارسا، مانی. «دره چاهکوه». (8 اردیبهشت 1384). بازبینی ۱ شهریور 1384.
تاریخ داخل پرانتز تاریخ ساخته شدن این صفحه برای اولین بار و یا تاریخ آخرین بهروز رسانی این صفحه است. در صورت نامشخص بودن این بحث میتوان آن را حذف کرد و ذکر ننمود. بخش مربوط به تاریخ بازبینی به خواننده کمک میکند که از طریق ابزارهایی مانند بایگانی اینترنت دقیقاً نسخهای که مدنظر شماست را بازیابی کند.
توجه داشته باشید که در ویکیپدیا معمول است که بخشی با عنوان پیوند به بیرون (پس از منابع) وجود داشته باشد که پیوندهای متفاوتی به وبگاهها و صفحات متفاوت در آن بخش قرار میگیرد.
به دلیل پویایی وب، ممکن است صفحهای که به عنوان منبع استفاده شدهاست، غیرفعال شود. چنین یادکردی را با وجود اینکه غیرفعال است، حذف نکنید. زیرا تنها با وجود داشتن این یادکرد است که مشخصات منبعی که قبلاً وجود داشته است ثبت میگردد. میتوانید در کنار یادکرد یادداشتی ثبت کنید و در آن تاریخی که پیوند اصلی صفحهٔ مورد بحث غیرفعال شدهاست را بنویسید. در صورتیکه نسخهای در خدمات بایگانی اینترنت میشناسید، یک پیوند به آن بدهید.
ویکیپدیاهای زبانهای دیگر
اگر از مقالههای ویکیپدیاهای دیگر به عنوان منبع استفاده میکنید، این امر باید در بخش منابع ذکر شود. در این حالت از پیوند بیرونی استفاده کنید و نه پیوند میانویکی تا از ارجاع به خود بیجا جلوگیری شود. ارجاع درست مطابق ارجاع به سایر مقالههای برخط صورت میگیرد. بهترین روش این است که به صفحهٔ مربوط در ویکیپدیای به آن زبان بروید و با استفاده از قابلیت یادکرد مقاله در جعبه ابزار (مثلاً در ویکی انگلیسی نام این ابزار Cite this article است) یادکرد کامل مقاله را دریافت و به مقاله ٔ فارسی منتقل کنید. در ویکیپدیای فارسی به طور پیشفرض از استاندارد شیکاگو برای یادکرد استفاده میشود. نمونه (استاندارد شیکاگو):
اگر به خاطر ترجمهٔ مقالهای از ویکیپدیایی به زبان دیگر بخش یا قسمتی از منابع به صورت دستدوم یاد شدهاند، باید پس از یادکردد دقیق و صحیح آن مقالهٔ ویکی در زیر آن توضیحی به این صورت بیاورید:
توجه کنید که از این روش تنها هنگامی استفاده میشود که منبع بخصوصی مشخصاً در متن مقالهٔ ویکیپدیای دیگر یاد شده باشد و اگر تنها در قسمت منابع مقالهٔ ویکیپدیای دیگر نام منابع ذکر شده باشد و در متن یا پانویس اشارهای به آنها نشده باشد ذکر دوبارهٔ آنها در مقالهٔ ترجمه شده لازم نیست. این روش برای سایر مقالههایی که به خاطر همخوانی حق تکثیر عیناً کپی میشوند کاربرد دارد.
پانویس
- توجه کنید که در بعضی موارد، بنا بر اثبات ویکیپدیا، وبلاگها و امثال آن که جزو منابع خود چاپکرده به شمار میآیند منبع خوبی برای مقالههای ویکیپدیا نیستند؛ خصوصاً هنگامی که راجع به خود صحبت نمیکنند.
منابع
- Fowler, H. Ramsey ,The Little, Brown Handbook, second Canadian Edition. Don Mills, Ontario: 1998, 660-668.
Уикипедия:Цитирайте източниците си | Viquipèdia:Citau les fonts | Wikipedia:Kildeangivelser | Wikipedia:Quellenangaben | Wikipedia:Citing sources | Wikipedia:Referencias | Wikipédia:Citez vos sources | Wikipedija:Literatura | Wikipédia:Idézd forrásaidat! | Wikipedia:出典を明記する | 위키백과:인용 | Wikipedia:Bruk kilder | Wikipedia:Bibliografia | Wikipedia:Cite as fontes | Wikipedia:Citarea surselor | Википедия:Ссылки на источники | Wikipedija:Navajanje virov | Wikipédia:Cutat rujukan | Wikipedia:Källhänvisningar | วิกิพีเดีย:การอ้างอิงแหล่งที่มา | Вікіпедія:Посилання на джерела | Wikipedia:Chú thích nguồn gốc | Wikipedia:文献的引用
"ویکیپدیا:شیوه ارجاع به منابع"