صلیب سرخ

صلیب سرخ، هلال احمر، شیر و خورشید سرخ و بلور سرخ

در سال 1863 انجمن سلامت عمومی ژنو توسط پنچ شهروند سوئیسی تأسیس شد. این افراد تحت تأثیر کتابی از هنری دونانت (Henry Dunant) که عقاید بشردوستانه وی را درباره پرستاری و مراقبت از بیماران و زخمیان جنگی بیان می‌‌کرد، اقدام به تأسیس انجمن خود نمودند. در کتاب دونانت پیشنهاد شده بود که خدمت به آسیب دیدگان و نظامیان زخمی، فعالیتی بی طرف محسوب گردد.

بنیادگذاران

بانیان این انجمن عبارتند بودند از:

هنری دوفور (1787-1875) ارتشبد سوئیسی که در سال اول فعالیت انجمن به عنوان رئیس انجمن، و از آن پس به عنوان رئیس افتخاری باقی ماند. گوستاو موینر (1826-1910) وکیل جوان و باهوش که تمامی عمر خود را در خدمت صلیب سرخ و گسترش سازمان صرف نمود. لوئیس آپیا (1818-1898) و تئودور ماینویر (1806-1869)، و هنری دونانت که پزشکانی با وسعت نظر بوده و سعی بر کاهش دردهای نوع بشر داشتند.

به واسطه تیزهوشی و درایت موینر، کمیته در اکتبر 1863 طی فراخوانی بین المللی از 16 کشور دعوت به عمل آورد تا نسبت به حصول توافقی بر اصول و باورهای کمیته در مورد حمایت از مجروحان جنگی، اقدام کرده و باورهای بشردوستانه خود را به رسمیت شناسند. کمیته همچنین اصول و باورهای خود را به دیگر ملل دنیا معرفی نمود و از آنها برای عضویت، دعوت به عمل آورد. سرانجام با تلاشهای بانیان و دیگر بشر دوستان، انجمن پنج نفره به جمعیت صلیب سرخ جهانی تبدیل شد.

شکلگیری

در سال 1864 جامعه بین الملل طی کنفرانس ژنو به تصمیم گیری درباره قوانین برخورد با اسرا، زخمی‌ها و غیر نظامیان در جنگها می‌‌پرداخت. کنفرانس ژنو از توافق 1863 اعضای صلیب سرخ جهانی به عنوان مرجعی برای تعریف قوانین خود بهره برد. طی این قوانین، بی طرفی جامعه پزشکی در جنگها، حین کمک رسانی و مداوای زخمیان جنگی تعریف شد. در این پیمان بین المللی مصونیت نیروهای امدادرسان و پزشکی در میدانهای جنگ، از حملات نیروهای همستیز نیز به تائید رسید.

همچنین در همین سال نشان صلیب سرخ رنگ بر روی زمینه سفید، ابتدا توسط 12 عضو و سپس توسط تمامی اعضا به رسمیت شناخته شد. با آغاز به کار صلیب سرخ جهانی قانون دیگری نیز به مجموعه قوانین آن افزوده شد. این قانون به محافظت از زخمیان و اسیران جنگی در نبردهای دریایی می‌‌پرداخت.

صلیب سرخ، تاکنون در میدان‌های جنگ، جان بسیاری را نجات داده و زخمهای بسیاری را مرهم بخشیده است. اعضای صلیب سرخ در این راستا، خود را از انجام سخت‌ترین و خطرناکترین ماموریتها، نیز معاف نکرده اند. بدین ترتیب صلیب سرخ جهانی دامنه فعالیتهای خود را آهسته آهسته گسترش داده است، بطوری که اکنون برنامه‌های منظم بشر دوستانه خود را در زمان صلح نیز به انجام می‌‌رساند.

تشکیلات

صلیب سرخ سازمانی اکیدا بی طرف است، و کلیه منابع و توانایی‌های خود را درجهت اهداف بشر دوستانه و کاهش آلام بشر به مصرف می‌‌رساند. کشورهای اسلامی جمعیتی به نام هلال احمر را که همانند صلیب سرخ بوده و ارتباطی نزدیک با آن دارد تأسیس کرده اند.

فدراسیون صلیب سرخ و هلال احمر از 181 عضو تشکیل می‌شود. دبیرخانه مرکزی در ژنو قرار دارد و بیش از 60 نمایندگی برای پشتیبانی و انتقال کمکهای بین المللی به مناطق جنگی و مصیبت زده، در سراسر دنیا فعال هستند.

جمعیتهای صلیب سرخ و هلال احمر با 97 میلیون داوطلب و 300000 کارمند سالانه به بیش از 230 میلیون نیازمند رسیدگی می‌کنند. جمعیتهای صلیب سرخ و هلال احمر توسط اعضای داوطب خود در کشورهای عضو به طور جهانی عمل می‌کنند و تمامی اعضا هنگام وقوع رخدادهای مصیبت بار به کمک یکدیگر می‌‌شتابند و به درمان، اسکان آواره گان و پناهندگان حوادث طبیعی و یا جنگها می‌‌پردازند.

اهداف

فدراسیون بین المللی صلیب سرخ و هلال احمر، بزرگترین سازمان بشر دوستانه دنیاست، که بدون هیچ تبعیضی از قبیل ملیت، نژاد، عقاید دینی و دیدگاههای سیاسی کمکهای خود را به بشریت ارائه می‌کند. هدف اصلی فدراسیون ارتقاء سطح زندگی مردم آسیب‌پذیر توسط بسیج نیروهای بشردوستانه است.

این نهاد بین الملل برنامه‌هایی بلند مدت و همچنین برنامه‌های ضرب العجلی در مواق بحرانی دارد:

برپایی پناهگاههای اضطراری جهت تغذیه و امدادرسانی.
کمپ‌های اضطراری برای تهیه آب آشامیدنی و سرویس‌های بهداشتی.
یافتن اعضای خانواده‌های مصیبت زده.
آموزش وسیع کمکهای اولیه و مراقبت‌های پزشکی در مواقع اضطراری.
پیشگیری و ریشه کنی بیماری ها.
پیشگیری از گسترش ایدز.
تأمین نیازهای خونی توسط جمع آوری و نگهداری خون در مواقع ضروری.
ساماندهی به فعالیتهای داوطلبین.

دولت ایران در سال 1301 هجری خورشیدی جمعیت ملی خود را تأسیس نمود و بجای استفاده از نشان صلیب سرخ و یا هلال احمر، نشان ویژه خود را که شیر و خورشید سرخ بود با تلاش و پیگیری متمادی در کنفرانس ژنو در سال 1929 به عنوان نشان سوم مورد حمایت بین‌المللی، به تصویب رسانید. از آن پس سه نشان صلیب سرخ، هلال احمر و شیر و خورشید سرخ بعنوان نشانهای رسمی بین‌المللی شناخته شد. پس از پیروزی انقلاب 1357 و در سال 1359 دولت ایران با ارسال نامه‌ای به دولت سوئیس بعنوان امین و نگاهدارنده قراردادهای چهارگانه ژنو اعلام نمود که استفاده از شیر و خورشید سرخ ایرانی را به تعلیق درآورده و بجای آن از نشان عربی هلال احمر استفاده خواهد نمود.

جایگاه جمعیت صلیب سرخ و هلال احمر از نظر عرف بین‌المللی بسیار حائز اهمیت است. هم اکنون صلیب سرخ و هلال احمر جهانی بزرگترین شبکه بشردوستانه غیرسیاسی و امدادرسانی جهانی را تشکیل می‌دهند. امروزه در سطح بین‌المللی یکی از معیارهای سنجش میزان فعالیتهای بشردوستانه و غیرسیاسی در هر کشور وضعیت جمعیت ملی صلیب سرخ و یا هلال احمر و عدم وابستگی و غیرسیاسی بودن آن است.

صلیب سرخ جهانی به سبب کوششهای بی مانند در جنگها تا کنون چهار بار موفق به دریافت جایزه صلح نوبل شده است. (سالهای 1901 – 1917 – 1944 – 1963)

برگرفته از وبگاه سیمرغ (برداشت آزاد)، نوشته امیر صدیقی

جستارهای وابسته‌

آرم صلیب سرخ