دگرشکلی یا آلوتروپی پدیده وجود شکل‌های مختلف برای یک ماده است. هر کدام از این شکل‌ها، دگرشکل یا آلوتروپ نامیده می‌شوند. این نام اولین بار توسط برزلیوس به کار گرفته شد.

دگرشکل‌ها شکل‌های مولکولی مختلف یک عنصر هستند. از میان عناصری که دارای چند آلوتروپ هستند، فسفر (سفید، قرمز، بنفش و ...)، اکسیژن (اکسیژن و ازن) و کربن (گرافیت، الماس، فولرن و ...) مهم‌ترند.

دگرشکلی به ساختار پیوند شیمیایی بین اتم‌های یک عنصر مرتبط بوده و نباید با حالت‌های فیزیکی مواد اشتباه گرفته شود. مثلاً بخار آب، آب و یخ دگرشکل بشمار نمی‌آیند، زیرا در اثر تغییر پیوندهای فیزیکی بین مولکول‌های آب ایجاد می‌شوند، نه به سبب تغییر در پیوندهای شیمیایی درون مولکول آب. شکل‌های مختلف بلورین یک عنصر جامد یا هر ماده دیگری نیز دگرشکل بشمار نمی‌آیند. به این پدیده چندریختی (پلی‌مورفیسم) گفته می‌شود. دگرشکل‌های یک عنصر می‌توانند گاز، مایع یا جامد باشند.

همانگونه که در مورد کربن مشاهده می‌شود، خواص فیزیکی و شیمیایی آلوتروپ‌های مختلف یک عنصر با هم متفاوت است. در الماس، هر اتم کربن در یک شبکه چهاروجهی به چهار اتم کربن دیگر متصل است. در گرافیت، هر اتم در یک شبکه شش‌وجهی صفحه‌ای، به سه اتم دیگر پیوند دارند. ساختمان شیمیایی فولرن تقریباٌ مشابه گرافیت است با این تفاوت که در فولرن به جای شبکه شش‌وجهی کامل، شبکه‌های کوچکتر (همچون پنج‌وجهی) نیز حضور دارند. بنابراین صفحات به درون خم شده و ساختاری کروی شکل (مانند یک توپ فوتبال) تشکیل می‌دهند. گرافیت به آسانی توسط نیتریک اسید اکسید شده و ترکیبات بر پایه بنرن تولید می‌کند، در حالی که الماس به ترکیبات مشابه بنزن تبدیل نمی‌شود.

مطالب مرتبط

• استحاله‌های فازی
• استحاله آلوتروپیک

تآصل | Al·lotropia | Alotrop | Allotropie | Allotropy | Alotropo | Alotropía | Allotroopia | Allotropia | Allotropie | אלוטרופיה | Allotrópia | Fjölgervi | Allotropia | 同素体 | 동소체 | Alotrop | Allotropie | Allotrope former | Allotropi | Alotropia | Alotropia | Аллотропия | Alotropija | Allotrop | Алотропія | 同素异形体