Arctium lappa02.jpg بابا آدم که فیلگوش و آراقیطون نیز نامیده می‌‌شود گیاهی است علفی و دوساله از تیره گل‌ستاره‌ای‌ها (Asteraceae) که ارتفاع ساقه آن تا 1/5 متر می‌‌رسد. این گیاه بحالت وحشی در دشت‌ها و نواحی معتدل و مرطوب و سایه در اروپا و آسیا می‌‌روید. ساقه آن که شبیه پوست مار است پوشیده از کرکهای خشن و زبر می‌‌باشد. برگهای آن بسیار بزرگ و پهن بحالت افتاده بر روی ساقه قرار درد .رنگ برگها در قسمت چسبیده به ساقه سبز کم رنگ و هر چه بطرف انتهای برگ نزدیک تر می‌‌شویم تیره تر می‌‌شود .ریشه گیاه دراز و دوکی شکل و مانند هویج بضخامت انگشت دست بوده ودارای مقدر زیادی کربنات پتاسیم و نیترات پتاسیم است. پوست ریشه بابا آدم قهوه‌ای، مغز آن سفید و طعم آن کمی شیرین است ولی بوی تهوع آوری درد. میوه آن پس از رسیدن بصورت فندقه‌ای با 3 یا 4 سطح و برنگ زرد حنایی ظاهر می‌‌شود .در انتهای میوه تارهای زرد رنگی وجود دارد که در موقع عبور گوسفندان و جانوران به پشم‌های آنها می‌‌چسبد و موجب پخش تخم این گیاه به مناطق دیگر می‌‌شود. بابا آدم در بعضی از نقاط ایران بحالت وحشی می‌‌روید. از ریشه این گیاه استفاده طبی بعمل می‌‌آید پس از خارج کردن ریشه بابا آدم از خاک آنرا بخوبی شسته و به قطعات کوچک سه سانتیمتری تقسیم کرده و در اثر حرارت خورشید یا در کوره‌های مخصوصی خشک می‌‌کنند.

ترکیبات شیمیایی

---

ریشه بابا آدم دارای ماده‌ای بنام اینولین Inulin، روغن فرار، تانن، رزین، قند، آهن، کلسیم و ویتامین C می‌‌باشد. دانه بابا آدم دارای روغنی است برنگ زرد و طعم تلخ اسید لینولئیک و اسید اولئیک است.

خواص داروئی

---

از نظر طب قدیم ایران ریشه بابا آدم سرد و خشک است.

بهترین تصفیه کننده خون است و خون را تمیز کرده و سموم را از بدن خارج می‌‌کند. جوشهای صورت و کورک را برطرف می‌‌کند. ادرار آور و معرق است. سیستم لنف بدن را تمیز می‌‌کند. بیماریهای پوستی نظیر اگزما، گل مژه و زخم‌ها را برطرف می‌‌کند. تورم را از بین میبرد. تقویت کننده بدن است. جوشانده برگهای بابا آدم را در معالجه سرگیجه و رماتیسم بکار می‌‌برند. برای تنظیم قند خون و معالجه بیماری قند از جوشانده برگهای بابا آدم بمقدار سه فنجان در روز استفاده کنید. برای معالجه سرخک، برگهای بابا آدم را با کمی شکر بجوشانید و به مریض بدهید. جوشانده تخم بابا آدم ضد عفونی کننده است. تخم بابا آدم ضد کرم معده و روده است. در ناراحتی‌های ریوی و گلو درد از جوشانده تخم بابا آدم استفاده کنید. در معالجه ذات الریه بکار می‌‌رود. ریشه بابا آدم در برطرف کردن سرماخوردگی موثر است. تب حاصل از بیماری مخملک را برطرف می‌‌کند. در معالجه یبوست موثر است. بعنوان ضد سم در هنگام نیش زدن جانوران سمی استفاده می‌‌شود. برای معالجه کچلی برگ بابا آدم را دم کرده و روی پوست سر بمالید. برای معالجه زخم‌ها و التیام جراحات، جوشانده برگ بابا آدم را با مقدر مساوی روغن زیتون مخلوط کرده و روی زخم‌ها و جراحات بمالید. ریشه بابا آدم علاج کم خونی و رنگ پریدگی است زیرا دارای مقدار زیادی آهن است. برای معالجه رماتیسم و آرتروز مفید است. نقرس را برطرف می‌‌کند. در معالجه بیماریهای عفونی موثر است. درد سیاتیک را آرام می‌‌کند. در برطرف کردن کمر درد موثر است. آب آوردن بدن را درمان می‌‌کند. هضم غذا را تسریع می‌‌کند. ورم کلیه را دفع می‌‌کند. آنهائیکه میل زیادی بخوردن شیرینی و شکر دارند اگر صبح ناشتا از دم کرده این گیاه بنوشید بزودی این عادت رفع خواهد شد. کسانیکه میخواهند قهوه را ترک کنند می‌‌توانند ریشه بابا آدم را با مقدار این مخلوط را حتی می‌‌توان از فروشگاههای گیاهان دارویی و یا برخی از داروخانه‌ها ابتیاع کرد. کهیر را برطرف می‌‌کند. ریشه بابا آدم را له کرده و یا بجوشانید و آنرا روی کورک و یا اگزما بمالید تا آنرا برطرف کند. برای جلوگیری از ریزش مو و تقویت آن جوشانده غلیظ ریشه بابا آدم را به سر مالید. برای برطرف کردن سوزش و درد گزیدگی زنبور با حشرات برگ بابا آدم را له کرده و به محل گزیدگی بمالید .در صورت پیدا نکردن، گیاه بابا آدم می‌‌توانید تنطور آنرا از فروشگاههای گیاهان دارویی و یا برخی از داروخانه‌ها خریداری کنید. مقدار مصرف تنطور آن 10-20 قطره و سه بار در روز است.

شیوه کاربرد

---

دم کرده ریشه بابا آدم : مقدر 50 گرم ریشه بابا آدم را در یک لیتر آب جوش ریخته و بمدت 20 دقیقه دم کنید .جوشانده ریشه بابا آدم : مقدار 80 گرم ریشه بابا آدم را در یک لیتر آب جوش ریخته و بگذارید بمدت 10 دقیقه بآرامی بجوشد. تنطور بابا آدم : این تنطور را می‌‌توان از فروشگاههای گیاهان دارویی و یا برخی از داروخانه‌ها خریداری کنید .دم کرده ریشه بابا آدم و شیرین بیان : 30 گرم ریشه باباآدم را با مقدار مساوی آن شیرین بیان در یک لیتر آب جوش ریخته و بمدت نیم ساعت دم کنید. این دم کرده تصفیه کننده خون است. برای این منظور از این دم کرده بمقدار سه فنجان در روز بنوشید.

زیان‌ها: مضرات خاصی گفته نشده است.

منبع

---

• دانشنامه رشد.

پیوند به بیرون

---

• برگ باباآدم (از پایگاه الکترونیکی خدمات پزشکی ایران)

سبزی‌های ساقه‌دار | علف‌ها | گل‌ستاره‌ای‌ها

Burre (Arctium) | Kletten | Burdock | Lapo | Bardane | ゴボウ | Gewone klit | Łopian | Kardborre | 牛蒡