Bretainiera

Zeltiarra
  Zeltiar intsularra
   Britonikoa
    Bretainiera

Bretainiera (Brezhoneg)
Non mintzatzen da:	Frantzia.
Eskualdea:	Bretainia.
Hiztun kopurua:	300.000
Rankina:	Ez 100 mintzatuenen artean
Sorbidezko sailkapena:	Indoeuroparra
Estatus ofiziala
Hizkuntza ofiziala:	-
Araugilea	-
Hizkuntz kodeak
ISO 639-1	br
ISO 639-2(B)	bre
ISO 639-2(T)	-
SIL	BRT

Bretainiera edo brezhoneg da Bretainian hitz egiten duten hizkuntza tradizionaletako bat, galoarekin batera. Indoeuropar hizkuntza da, multzo zeltikokoa, talde britonikoaren barruan. Galesa eta kornubieraren familia berekoa da, beraz.

Geografia

Gaur egungo hizkuntza komunitateak 300.000 inguru hiztun dauka eta Bretainia-Beherean (Breizh Izel) kokatuta dago, hau da, Finistère-n, Morbihan-en eta Côtes-d'Armor-en mendebaldean eta Bourg-de-Batz enklabean (Loire-Atlantique).

Dialektoak

Gallo and Breton.gif

Saint-Pol-de-Léon/Kastell Paol: Finistèreko iparraldean.
Trégor/Bro Dreger: Finistère-ko ipar-ekialdean eta Côtes-d'Armoreko ipar-medebaldean.
Cornouaillais/Kerne: Finistère-ko hegoaldean, Côtes-d’Armor-eko hegoaldean, Morbihan-eko zati batean eta Belle-Île en mer/Enez ar Gerveur-en.
Vannes/Gwened : Morbihaneko lurralde gehienean.

Historia

1464an Jehan Lagadec-ek hiztegi hirueleduna egin zuen, Bretoiera, Frantsesa eta Latina kontuan hartuz.
1805ean Napoleon I-ak sortu zuen Akademia Zeltikoa (l'Académie Celtique).
1807an Jean-François Le Gonidec-ek Gramatika bretainieraduna argitaratu zuen, eta 1821ean Hiztegia.
1839an Villemarqué-k "Barzaz Breiz" argitara eman zuen, bretainierazko kantu tradizionalen bilduma.
1925etik, Roparz Hemon irakasleari esker, Emzav mugimendua eta Gwalarn aldizkaria abian jarri zituzten.
1946an Al Liamm argitalpenak Gwalarn ordezkatu zuen. Beste batzuk ere argitara ekarri zituzten: Skol Vreizh, Emgleo Breiz, Al Lanv, Ar Skol Vrezoneg, Mouladurioù Hor Yezh, An Here edo Evit ar brezhoneg.
1950an Kendalc'h kultur-elkartea sortu zuten Kemper-en.
1977an Diwan eskolak hasi ziren lanean, Lehen Hezkuntzatik aurrera hizkuntza irakatsiz.

Literatura

Idazleak

Yann Brekilien.
Per-Jakez Helias.
François-Marie Luzel.

Aldizkariak

Al Liamm (ikusi webgunea).
Gwalarn (ikusi webgunea).

Kanpo loturak

Breton | Bréton | Bretonisch

Indoeuropar hizkuntzak