Svislando

Svislando aŭ Svisio estas lando en Centra Eŭropo, inter Ĵuraso kaj Alpoj. Germanio estas norde de Svislando, Italio estas sude, Francio estas okcidente, Aŭstrio kaj Liĥtenŝtejno oriente.

Ĉefaj urboj

Zuriko (840 mil)
Ĝenevo (382 mil)
Bazelo (363 mil)
Laŭzano (260 mil).

Loĝantaro

7.259 mil (2001), inter ili 61,5% germano-svisoj, 17,1% franco-svisoj, 6,4% italoj, 3,4% italo-svisoj, 2,5% germanoj.

Lingvoj

Krom la kvar ŝtataj lingvoj, en svislando ankaŭ estas parolata inter alie la hispana (1,7%), portugala (1,4%), turka (0,9%) kaj la angla (0,9%). (1990)

Historio

En 1648 de Sankta Romia Imperio apartiĝis kelkaj kantonoj, kiuj kreis sendependan ŝtaton. En 1815 Svisio deklaris eternan neŭtralecon kaj partoprenis en neniaj militoj.

Politika sistemo

La leĝdonan povon en Svislando posedas la Federacia Asembleo (germ. Bundesversammlung, fr. Assemblée Fédérale, it. Assemblea Federale). La asembleo konsistas el la Konsilio de la Ŝtatoj (Ständerat, Conseil des États, Consiglio degli Stati) (46 seĝoj) kaj la Nacia Konsilio (Nationalrat, Conseil National, Consiglio Nazionale) (200 seĝoj). La anojn de la Konsilio de la Ŝtatoj nomumas la kantonoj (duo po kantono, unu po duonkantono), la membroj de la Nacia Konsilio estas elektataj laŭproporcie de la tuta svisa popolo.

Ceteraj informoj

CH estas mallongigo de "Confoederatio Helvetica", la latina nomo.
E-nomo: Svisio, Svisujo, Svislando; Helvetio (historia); Svisa Konfederacio (oficiala).
Oficiallingvaj nomoj: Schweizerische Eidgenossenschaft (de), Confédération Suisse (fr), Confederazione Svizzera (it), Confederaziun Svizra (rm), Confoederatio Helvetica (latine).
Etimologio: landa malnova nomo estas Helvetio, kio devenas de helvetaj triboj.
GNP: totala -305 mlrd $; pokapa - 40.630 $.
Eksporto: maŝinindustria produktaĵo, kemiaĵoj, horloĝoj, nutraĵoj, ĉokolado.
Organizoj: UNO (2002)

Administracia divido

Sivslando dividiĝas en 26 kantonoj.

**Kantonoj de la Svisa Konfederacio**
KANTONO	ĈEFURBO	LOĜANTOJ (1987)	LINGVO(J)
Aargau \| Argovio (AG)	Aarau	472.700	germ.
Appenzell-Ausserrhoden \| Apencelo Ekstera (*) (AR)	Herisau	49.300	germ.
Appenzell-Innerrhoden \| Apencelo Interna (*) (AI)	Appenzell	13.100	germ.
Bazelo Kampara (*) (BL)	Liestal	225.800	germ.
Bazelo Urba (*) (BS)	Bazelo	194.300	germ.
Berno (BE)	Berno	925.500	germ., fr.
Friburgo (FR)	Friburgo	194.700	fr., germ.
Ĝenevo (GE)	Ĝenevo	363.600	fr.
Glarus \| Glaruso (GL)	Glarus	36.600	germ.
Grizono (GR)	Chur	166.500	germ., rom., it.
Ĵuraso (JU)	Delémont	64.700	fr.
Lucerno (LU)	Lucerno	306.100	germ.
Neuchâtel \| Neŭŝatelo (NE)	Neuchâtel	156.200	fr.
Nidwalden \| Nidvaldo (*) (NW)	Stans	31.000	germ.
Obwalden \| Obvaldo (*) (OW)	Sarnen	27.600	germ.
St. Gallen \| Sankt-Galo (SG)	St. Gallen	403.900	germ.
Ŝafhaŭzo (SH)	Ŝafhaŭzo	69.800	germ.
Schwyz \| Ŝvico (SZ)	Schwyz	103.400	germ.
Solothurn \| Soloturno (SO)	Solothurn	219.500	germ.
Thurgau \| Turgovio (TG)	Frauenfeld	192.400	germ.
Tiĉino (TI)	Bellinzona	277.200	it.
Uri \| Urio (UR)	Altdorf	33.500	germ.
Valezo (VS)	Sion/Sitten	232.600	fr., germ.
Vaud \| Vaŭdo (VD)	Laŭzano	550.300	fr.
Zug \| Cugo (ZG)	Zug	827.840	germ.
Zuriko (ZH)	Zuriko	1.131.500	germ.

* = duonkantonoj: duonkantonoj Ausserrhoden kaj Innerrhoden estigas kantonon Appenzell, Bazelo Kampara kaj Bazelo Urba formas kantonon Bazelo, Nidwalden kaj Obwalden formas Unterwalden.

Esperanto en Svislando

Vidu Esperanto-movado