Gourt Home::Gourt :: Rusia rublo
Rouble.jpg Rusia rublo (ruse рубль) estas la monunuo de Rusio. La centono (cendo) de rusa rublo nomiĝas kopeko (ruse копе́йка).
Internacia ISO-kodo de rublo estas RUB, plu estas erare uzata ankaŭ la antaŭa (ĝis 1997) kodo — RUR.
Deveno de la nomo
Russia 5 copeche.JPG La nomo de la rusia monunuo devenas de la verbo рубить /ruBIT/ (haki): la unuaj rubloj estis fakte ne moneroj, sed simple pecoj de arĝento, hakaĵoj — de tio aperis la nomo.
La nomo de la rusia cendo — kopeko — venas de la rusa vorto копьё /koPJO/ (lanco): en la unuaj kopekoj estis bildo de la Sankta Georgo kun lanco, mortiganta la drakon. Restarigante la tradicion, ankaŭ la modernaj kopekoj havas tiun bildon en sia malantaŭo.
Historio
Rublo en cara Rusio
Unua papera rublo.jpg]] Mnt ubt RU15a.jpeg]] La rublo kiel monunuo estas menciata unuafoje en la jaro 1321.En la Rusa Imperio ekde la 16-a jarcento unu rublo egalis al 100 kopekoj, sed nur en la komenco de la 18-a jarcento oni komencis efektive produktadi monerojn (rubl-onojn kiel grandajn arĝentajn kaj kuprajn monerojn, rubl-opojn kiel orajn monerojn).
La unua monbileto aperis dum regado de la carino Elizabeto. Bezonon de la papera mono kaŭzis troa amaso de kupraj moneroj en mona cirkulado; transportadi kupran monon estis malfacile, transpagoj fariĝis tre komplike fareblaj — kaj tiam la papera mono estis enkondukita en 1769. La unuaj monbiletoj aspektis ne tre impone de la nuntempa vidpunkto: blanka paĝo kun skribo "Al donanto de tiu ĉi ŝtata asignacio Sankt-Peterburga banko pagas 25 rublojn per cirkulantaj moneroj" (vidu ilustraĵon dekstre).
Fine de la 19-a jarcento la arĝenta rublo enhavis 10 hrivnojn aŭ 100 kopekojn, la rubla monero konsistis el 18 gramoj de pura arĝento.
Rublo post 1917
En la tempo de la rusa revolucio (1917) oni monfaris la rublon ĉefe en formo de monbiletoj; pro troa produktado de tiuj, la rublo rapide perdadis sian valoron. La monbiletoj de tiu tempo iĝis konataj kiel "kerenkoj", de la nomo de la ĉefo de la Portempa Registaro s-ro KERENSKIJ. "Kerenkoj" ekzistis en formo de tre malgrandaj monbiletoj, 20- kaj 40-rublaj, sen numeroj. Cirkulis granda kvanto da falsigitaj "kerenkoj" (fakte tiuj monbiletoj estis tiel malbone protektitaj de falsigo, ke eĉ fakuloj tute ne povas distingi inter la oficialaj kaj la falsigitaj biletoj — krom kiam la falsigoj estis evidentaj, ekz. kun la sama bildo de ambaŭ flankoj).Dum la Intercivitan Milito en Rusio ekestis dekoj da diversaj monunuoj, plejparto de kiuj portis nomon rublo. "Rublojn" produktis multaj regionestroj, militestroj, firmaoj, bankoj kaj eĉ fervojoj. Vidu ekzemplojn:
- Ĉeko je 100 rubloj, cirkulinta kiel monbileto, emisiita de Vladikavkaza filio de Ŝtata banko kaj, versimile, estis akceptata nur en tiu urbo.
- Monbileto de Vladikavkaza fervojo, cirkulis en la tuta Norda Kaŭkazio kaj estis fidata de loĝantaro pro tio, ke la fervojo el Rostov-na-Donu al Baku ("Vladikavkaza fervojo") estis konstruita kun partopreno de la britia kapitalo. Oni esperis, ke "la angloj certe pagos".
- 1-miliona monbileto, funckiinta en Grozno en 1922.
- 1 rublo de tiel nomita Norda Rusio. Surskribo promesas interŝanĝon de 0,4 tia rublo al 1 brita pundo.
En Sovetunio ekestis nova, stabila monunuo kun la nomo rublo. En 1961 ĝi estis ŝanĝita 10:1.
Rublo post disfalo de Sovetunio
Post la disfalo de Sovetunio en 1991 ĉiuj novaperintaj landoj eldonis siajn novajn monunuojn. Nur dum mallonga tempo ekzistis en Latvio rublo (Rublis), kiu estis en 1993 anstataŭigita per la lato. La taĝika monunuo nomiĝis "rublo" ĝis 1999, kiam ĝi anstataŭiĝis per somoni.En 1997 runbloj estis ŝanĝitaj 1000:1.
Hodiaŭ ekzistas du diversaj rublo-monunuoj - krom la rusa rublo ankoraŭ la belarusa rublo. Se oni ne indikas la landonomon, oni kutime parolas pri la rusa rublo. Ankaŭ en Ukrainio lokanoj inter si ofte diras "rublo"-n pri monunuo hrivno de sia lando.
Nombraĵoj
La rusia rublo eldoniĝas laŭ la sekvaj nombraĵoj:
Metalaj moneroj
- 1-kopeka monero (malofte uzata)
- 5-kopeka monero
- 10-kopeka monero
- 50-kopeka monero
- 1-rubla monero
- 2-rubla monero
- 5-rubla monero
- 10-rubla monero
Monbiletoj
Rublaj monbiletoj estas haveblaj en nombraĵoj de 5, 10, 100, 500, kaj 1000. En 2006 la ŝtato ekeldonos monbiletojn de 5000 rubloj. Ĉiu monbileto ambaŭflanke enhavas bildojn de vidindaĵoj en certa rusia urbo.| Antaŭo | Malantaŭo | Klarigo pri ilustraĵoj |
|---|
Nunaj valoroj de RUB
CHF | CNY | EUR | GBP | INR | JPY | USD
(anglalingva retejo)
Eksteraj ligiloj
Tre ampleksa paĝaro pri rusiaj monbiletoj de diversaj epokoj (ru) GOZNAK: ŝtata produktanto de monbiletoj, moneroj, pasportoj ks. (ru) Rusaj monbiletoj 1898 - 1917 (eo)
Расейскі рубель | Ruble | Rubel | Rubel | Ρούβλι | Ruble | Rublo | روبل | Rouble | רובל | Rubel | Rublo | ルーブル | 루블 | Rubelus | Ruble | Roebel | Rubel | Rubel | Rublo | Рубль | Rubel | 卢布
"Rusia rublo"
