Romiaj ciferoj

Matematiko > Nombro > Romiaj ciferoj < Ciferaroj < Skribarto

La sistemo aperis ĉirkaŭ la jaro 800 a.K. ĉe etruskoj kaj ĝin uzis ankaŭ latinlingvaj romianoj. Anoj de la eŭropa kulturo ankoraŭ uzas ĝin hodiaŭ por datoj (monatnombroj, jarcentoj), por nomoj de seriaj moŝtuloj (reĝoj, imperiestroj, papoj...), por ĉapitroj en libroj aŭ simple por dekoraj celoj en horloĝo.

Unu	I	Dek unu	XI	Tridek	XXX
Du	II	Dek du	XII	Kvardek	XL
Tri	III	Dek tri	XIII	Kvindek	L
Kvar	IV (IIII en horloĝoj)	Dek kvar	XIV	Sesdek	LX
Kvin	V	Dek kvin	XV	Sepdek	LXX
Ses	VI	Dek ses	XVI	Okdek	LXXX
Sep	VII	Dek sep	XVII	Naŭdek	XC
Ok	VIII	Dek ok	XVIII	Cent	C
Naŭ	IX	Dek naŭ	XIX	Kvincent	D
Dek	X	Dudek	XX	Mil	M

La regulo por skribi naturalajn nombrojn estas simpla: oni skribas romiajn ciferojn en vico, dume, se la granda cifero staras antaŭ malgranda, ili adiciiĝas (VI = 5+1 = 6), kontraŭkaze - oni subtrahas la malgrandan nombron de la granda (IX = 10-1=9). La dua principo estas uzata nur por eviti kvarfojan ripeton de la sama nombro: oni skribas XL = 50-10 = 40 anstataŭ XXXX = 10+10+10+10 = 40.

Plenumo de aritmetikaj operacioj per romanaj ciferoj estas maloportuna. Romianoj uzis abakon.

Dosiero:StuttgartStiftskirche.jpg| Dosiero:Taschenuhr mit Sprungdeckel.jpg| Dosiero:Chiffres romains etendus.png|

Vidu ankaŭ jenon:

Cifero

Eksteraj ligiloj

http://ostermiller.org/calc/roman.html http://www.ubr.com/clocks/faq/iiii.html http://www.mysteriousetruscans.com/language.html http://www.phy6.org/outreach/edu/roman.htm

Ciferoj | Romia imperio

Gourt Home::Gourt :: Romiaj ciferoj

Vidu ankaŭ jenon:

Eksteraj ligiloj