Movandaj objektoj en turnandaj sistemoj deturniĝas en vidado de kunmovanda observulo. En la sistemo ĉi tiu deturno ŝajnas kiel forto, la Koriolisforto nomita laŭ Gaspard Gustave de Coriolis.

La Koriolisforto estas tiel-nomita ŝajnforto, ĉar ne ekzistas en statika sistemo. Tie ĉiuj movoj sen fortoj estas rektliniaj. Koriolisforto aperis nur en rotaciaj sistemoj. Ĝi reprezentas akcelon vertikalan je la direkto de la movo, kiu faras, ke ĉiuj senfortaj movoj ŝajnas flekzita observate de rotaciaj sistemoj. Eble estus Koriolisefekto pli bona priskribo, ĉar ne koncernas veran forton.

La Koriolisforto aperas aldone kun la centrifuga forto. Ĝi estas nur ekzistanta apud objektoj movandaj kotraŭe la (rotacia) sistemo. La centrifuga forto estas la statika (t.e. sole loko-dependa) komponanto, la koriolisforto la dinamika (rapido-dependa) komponanto de la rezultanta ŝajnforto.

La koriolisforto estas ankaŭ parto de la geostrofio respektive la geostrofia ekvilibro de la atmosfero aŭ de la oceano.

Kalkulo

---

La koriolisforto estas vertikala je la rotacia akso de la sistemo kaj vertikala je la direkto de la movo. Ĝia grandeco estas

$F\_C\; =\; 2mv\; \backslash cdot\; \backslash omega\; \backslash cdot\; \backslash sin\; \backslash theta$

ĉe kio $\backslash sin\; \backslash theta$ estas la sinuso de la angulo $\backslash theta$ inter la direkto kaj la akso, $v$ la grandeco de la rapido, $\backslash omega$ la cikla frekvenco de la rotacio, kaj $m$ la maso de la mova objekto.

Se la objekto forigas de la rotacia akso, tiam la koriolisforto efektas kontraŭ la rotacia direkto, se la objekto proksimiĝas, ĝi efektas en rotacia direkto.

Priskribo kiel vektorproduto

Se oni uzas vektoroj por la rapido $\backslash vec\; v$ (kontraŭ la sistemo) kaj la angula rapido $\backslash vec\backslash omega$ (de la sistemo) la koriolisforto povas skribiĝi tiel:

$\backslash vec\{F\}\_C=2m(\backslash vec\{v\}\; \backslash times\; \backslash vec\{\backslash omega\})$

Vidu ankaŭ jenon:

---

• Vento
• Marfluo

Klasika mekaniko | Dinamikaj sistemoj | Forto | Fizikaj fenomenoj | Meteologio | Mekaniko | Oceanografio | Geofiziko | Maroj | Fiziko

কোরিয়োলি ক্রিয়া | Coriolisova síla | Corioliseffekten | Corioliskraft | Coriolis effect | Fuerza de Coriolis | Coriolisi efekt | Coriolis-ilmiö | Force de Coriolis | Forza de Coriolis | כוח קוריוליס | Forza di Coriolis | コリオリの力 | 코리올리 효과 | Corioliseffect | Corioliskraft | Efekt Coriolisa | Força de Coriolis | Сила Кориолиса | Coriolisova sila | Coriolisova sila | Corioliskraft | Coriolis kuvveti | Hiệu ứng Coriolis | 科里奥利力