Aŭtonomio

Oni parolas pri aŭtonomio (el la malnovgreka αυτονομία, (αὐτονομία) autonomía = donante memstare leĝojn) laŭ fakbranĉoj ankaŭ en senco de "memstareco", "sendependeco", "memadministrado" aŭ "decidlibireco". Autonomio signifas pli-malpli sendependecon de eksteraj cirkonstanscoj.

Politologio

Totala aŭtonomio

Ŝatoj aŭ teritorioj aspektas aŭtonomaj, se ili estas interne memstarraj, sed ekstere alia ŝtato reprezentas ilin. Tiu validas ĉefe por terirorioj ene de la ŝtato, kie vivas fortaj malplimultoj:

Sud-Tirolo (Italio)
Gagaŭzio (Moldavio)
Aŭtonoma Respubliko Naĥiĉevan (Azerbajĝano)
Karakalpakistano (Uzbekistano)
Ferooj kaj Grenlando (Danio)
multaj respublikoj de Rusio
parte iamaj kolonioj, ekz. tiuj de Britio kaj Francio

Netotala aŭtonomio

La ŝtato povas doni aŭtonomiajn rajtojn por areo nur parte. Tiel plej ofte la ŝtato kreas, permesas kulturan axutonomion de iu areo, samloka popolgrupo. Ankaŭ la departementoj, kantonoj, subŝtatoj, lokaj komunumoj havas iasence aŭtonomion en certaj aferoj.

Aŭtonomio kiel protesto

La nocio „aŭtonomio“ iĝis marko de la italaj politikaj kaj kulturaj protestoj en la 1970-aj jaroj. Tio disvastiĝis en la 1980-aj jaroj al Germanio, al aliaj landoj. Oni nomas tiujn movadanojn „aŭtonomoj“.

vidu ankaŭ

Eksteraj ligiloj