Saunders Lewis

Dramodydd, bardd, nofelydd, hanesydd a gwleidydd oedd John Saunders Lewis (1893-1985). Roedd yn un o sylfaenwyr Plaid Cymru. Bu ei ddarlith radio enwog Tynged yr Iaith, a draddodwyd yn 1962, yn sbardun i sefydlu Cymdeithas yr Iaith Gymraeg, ond fel dramodydd y cydnabyddir ef fwyaf.

Mae'n debyg mai ei ddramau mwyaf yw Blodeuwedd gyda'r gwrthdaro rhwng cariad a chwant, a Siwan. Yn Monica, Merch Gwern Hywel, a Siwan mae cytundeb priodasol yn holl bwysig ac yn hanfodol er lles cymdeithas.

Yn fab i Fethodist fe ymunodd â 'r Eglwys Babyddol yn 1932

Roedd yn gredwr cryf yn y traddodiad Ewropeaidd, ac yn gweld Lloegr yn rhwystr i Gymru ddeall y traddodiad hwnnw.

Fe enwebwyd Saunders Lewis am wobr lenyddol Nobel yn 1971

Llyfryddiaeth

Barddoniaeth

Casglwyd ei gerddi ynghyd yn y gyfrol Cerddi Saunders Lewis (gol. R. Geraint Gruffydd).

Nofelau

• Monica (1930)
• Merch Gwern Hywel (1964)

Dramâu

• Blodeuwedd (1948)
• Siwan (1955)
• Brad (1958)
• Esther (1960)
• Cymru Fydd (1967)

Casglwyd eu holl ddramâu ynghyd yn ddwy gyfrol, Dramâu Saunders Lewis, dan olygyddiaeth Ioan Williams.

Beirniadaeth Lenyddol

• A School of Welsh Augustans (1924)
• Ysgrifau Dydd Mercher
• Meistri'r Canrifoedd (gol. R. Geraint Gruffydd)
• Meistri a'u Crefft (gol. Gwynn ap Gwilym)

Ysgrifau Gwleidyddol

• Canlyn Arthur
• Ati, Wyr Ifainc

Gweler hefyd

• Tân yn Llŷn
• Presenting Saunders Lewis (gol. Alun R. Jones & Gwyn Thomas)
• Annwyl Kate, Annwyl Saunders (gol. Dafydd Ifans)

Beirdd | Cymry enwog | Genedigaethau 1893 | Marwolaethau 1985