Roedd Pen y Gogarth ger Llandudno, gogledd Cymru yn safle cloddio pwysig yn ystod yr Oes Efydd. Er fod tystiolaeth fod cloddio wedi para hyd ddiwedd y bedwaredd ganrif ar bymtheg, mae yna awgrym ond dim tystiolaeth y bu pobl yn mwyngloddio yma yn ystod yr Oes Haearn a Chyfnod y Rhufeiniaid. Roedd y siafftiau wedi eu blocio gan bren a cherrig yn y bedwaredd ganrif ar bymtheg, ond mae'r safle yn agored i'r cyhoedd heddiw ar ôl archwiliad archaeolegol o'r safle, ac mae car cebl yn mynd i fyny'r bryn.

Dechreuwyd mwyngloddio ar Ben y Gogarth tua 4000 o flynyddoedd yn ôl, ac mae mwy na phedair milltir o dwneli ac ogofâu wedi'u cloddio yn ystod yr Oes Efydd, pan ddefnyddiwyd cerrig folcanig yn ogystal ag esgyrn gwartheg, defaid, geifr ayyb. fel offer cloddio. Mae'n bosibl i gopr gael ei allforio o Ben y Gogarth i gyfandir Ewrop hyd yn oed, yn ystod yr Oes Efydd.

• Cymru Dan y Ddaear: Pen y Gogarth
• Ymddiriedolaeth Archaeolegol Gwynedd: Pen y Gogarth

Great Orme | Pen y Gogarth