Llydaw (neu F-Bretagne yn ffrangeg, Breizh yn llydaweg, a Bertaèyn yng ngallo) sydd yn wlad geltaidd yng Ngweriniaeth Ffrainc. Rhanedig yw hi rhwng ddau ranbarth (régions) ffrengig, Rhanbarth Llydaw a Rhanbarth Bröydd y Liger. Yn y naill y mae pedwar o bum département y wlad; yn y llall y mae'r pumed (Liger-Iwerydd), ynghŷd â départements oddi wrth fröydd eraill.

Dwysedd: 107 breswylydd/km² 166 preswylydd/km²

-	Llydaw (Bretagne, Breizh, Bertaèyn)			-	Bretagne_flag_medium.png			-	Hysbysrwydd	Rhanbarth Llydaw	Liger-Iwerydd	-	Prifddinas:	Roazhon	Naoned	-	Poblogaeth (2003):	2 972 700 o breswylyddion	1 134 266 o breswylyddion	-	Ardal:	27 208 km²	6 815 km²	-	Llywydd y Cyngor:	Jean-Yves Le Drian	Patrick Mareschal	-	Départements:	Arvordiroedd Armor (22) Îl-a-Gwilun (35) Môr Bychan (56) Pen y Byd (29)	Liger-Iwerydd (44)

Fe ymadodd llawer o hynafiadau'r Llydawyr Brydain Fawr ar ôl ymadawiad y Rhufeinwyr yn 410 OC. Yn y 9fed canrif, cyfuno Llydaw oll mewn teyrnas sengl a wnaeth Nevenoioù (Nominoë yn ffrangeg).

Rhyfel Olyniaeth Lydaw rhwng 1341 a 1364 a wrthwynebodd cynghreiriadau Lloegr yn erbyn cynghreiriadau curun Ffrainc. Fe dwyd annibyddiaeth Llydaw drwy Ddeddf Undeb yn 1532, ond ymreolaeth a oedd ganddi eto tu mewn Ffrainc tan 1789. Cynghreiriadau'r Saeson yn erbyn y Cylchdro Ffrengig oedd y Chouanted. Cafodd yr iaith lydaweg ei gwanhau ers 1945.

Breizh.png

Ers y Canol Oesoedd, mae gwahanaeth eglur rhwng Lydaw Isel (yn yr Orllewin: Breizh-Izel neu Goueled-Breizh; Basse-Bretagne) a Llydaw Uchel (yn y Ddwyrain: Breizh-Uhel neu Gorre-Breizh; Haute-Bretagne neu Pays Gallo). Mae'r fwyafrif o siaradwyr llydaweg yn Llydaw Isel, lle mae trefi Kemper, Brest, an Oriant, a Gwened. Yn Llydaw Uchel, pa fodd bynnag, yr oedd y werin yn siarad Gallo, ac yma y mae'r ddwy ddinas fawr (Naoned a Roazhon) a llawer o drefi eraill, er enghraifft Sant Maloù, Sant Nazer a Sant Brïeg. Mae'r "ffin" ddiwyllianol hon yn ymestyn o Sant Brïeg i dre Gwened.

BreizhEveches.png

Mae naw "esgobaeth" neu ranbarth hanesyddol yn Llydaw:

1. Bro Gernyw
2. Bro Ddol
3. Bro Leon
4. Bro Naoned
5. Bro Roazhon
6. Bro Sant Brïeg
7. Bro Sant Maloù
8. Bro Dreger
9. Bro Wened

Bretaña | Breizh | Bretagne | Brittany | Bretonio Bretaña | Bretagne | Bretagne | Bretagna | ブルターニュ | Breten Vyghan | Britannia minor | Bretagne | Bretania | Bretanha | Bretagne | 布列塔尼