SDJ Harlech Castle Gatehouse.jpg

Castell ywchben dref Harlech a Bae Tremadog, Gwynedd yw Castell Harlech. Mae'r castell a'r restr Cadw ac yn Treftadaeth Byd UNESCO ers 1986.

Adeiladwyd y castell gan Edward I, brenin Lloegr rhwng 1283 a 1290. Cynllun y castell consentrig yw gan James o St George. Yw'r castell yn adeilad gref iawn ywchben craig fawr, ond gyda grisiau i'r lan y môr. Fel hynny, roedd hi'n bosib anfon bwyt drôs y môr i'r castell yn ystod gwarchae, er enghraifft o Iwerddon.

Ar ôl gwarchae hir, syrthiodd Castell Harlech i Owain Glyndwr ym 1404, ond roedd y castell dan reolaeth Saeson (Henry of Monmouth) drachefn ar ôl 4 blynedd arall.

Yn ystod Rhyfel y Rhosynnauyn roedd y castell dan reolaeth Lancaster a fod Dafydd ap Ieuan yn cadw'r castell er fod gwarchae am 7 blynedd, ac er fod arweinyddion Lancaster yn ymdroddi i'r brenin. Am hynny yw'r cân "Rhyfelgych Gwyr Harlech".

Mae yna damcaniaeth fod Castell Harlech yn gastell Branwen ferch Llýr, ferch sy'n cael ei sôn amddani yn y Mabinogi.

Cestyll Cymru

Harlech Castle | Harlech Castle | Замок Харлек | Harlech Castle