XIvet kantved

Henvarevezh maori e Zeland-Nevez (betek 1350).
- Heñvel-mat eo strolladoù traezoù al lankad kentañ-mañ ouzh re Polinezia greiz, keladurioù maen levnet, higennoù askorn, maen ha kregin, ispilhennoù ha troioù-gouzoug askorn, treantoù ha nadozioù tatouiñ.
Deroù savidigezh delwennoù kizellet Enez Pask (betek e-tro 1600). Hañvalout a ra niver annezidi an enez (degouezhet e-tro 400) bezañ aet en tu all da 7000 a dud. War goazhañ ez aio o sevenadur gant digresk produerezh ar boued hag ar c'hoad adal 1600. Stlapet e vo an holl delwennoù d'an douar e dibenn an hag e deroù an . Niverus eo an delwennoù chomet diechu ha damsanket e mengleuzioù bazalt Rano Raraku, ar pezh a seblant lakaat war wel reuzioù trumm.

Evit doare, deroù savidigezh monumentoù kentañ kêr Zimbabwe. O renkoù o dije graet ur boblad saverien deuet eus ar gwalarn e-touez ar vengleuzerien staliet en trowardroioù abaoe ar pe war-dro.
- Liammañ a ra lec'hiad Zimbabwe peurvanoù an douaroù izel gant re an uhelgompezennoù ma kav repu an tropelloù da vare koulzad ar glaveier pa gouezh gwalenn ar c'helien tse-tse war an douaroù izel.
Kerkent hag an kantved e vije bet treizhet al Limpopo gant meuriadoù bantou zo. Goude-se o dije hedet an aod trema ar su.
Eus an betek an e talc'h penn an Aotrounez Dongola, e Nubia, ouzh donedigezh an Islam. Berzh a ra o stourm a-enep da araokadennoù o amezeien vuzulman. Un truaj a baeont da Egipt zo buket he holl nerzhioù a-enep d'ar groazourien e Siria hag e Palestina. Profitañ a ra Nubia gristen evit mirout he dizalc'hiezh.

Bog rouantelezh Ghana.
- 1076 : kregiñ a ra Impalaeriezh Ghana da vont a-dammoù war-lerc'h preizhadenn ar gêr-benn (Kumbi)
Sevel a ra ar Vosied Stadoù brientinien a traoñiennoù kreiz hag uhel ar stêr Volta ( ha ). Tost d'ar rouantelezhioù muzulman, ez eo Yatenga ar rouantelezh nemeti n'eo ket ken fall anavezet a-douez ar rouantelezhioù enevuhezour-mañ.
- Derc'hel penn groñs a ra ar Vosied ouzh araokadennoù an Islam hag ouzh o amezeien galloudusoc'h, armet hag aozet gwelloc'h egeto. Alies emañ ganto an intrudu war an argadiñ
En em staliañ a ra an Douareged e bro an Air.
En em ledañ a ra Kanem-Bornu suoc'h war-du Nigeria hiziv an deiz
Krouet eo ar c'hentañ eus ar seizh Stad-keoded gant an Haousaed e Nigeria.
Dont a ra biojoù an Hodh e Maouritania da vezañ un dezerzh.

1001 : Mahmoud Ghazni, rener muzulman Ghazni, a grog da gas argadegoù en hanternoz India; padout a raio betek 1027.
En em gavout a ra e Tibet misionerien voudaat nevez deuet eus India; en o mesk, Âtîśa, genidik eus rouantelezh Pala e Bengal (1042). Heuliadoù a vo gant an "eil diazezadur"-mañ war stad politikel ha relijiel ar vro. En em staliañ a ra ar c'hladdalc'helezh ha teokratelezh Tibet e-pad ar mare-se. E-kichen an noblañs eo kreñvaet lec'h ar manatioù ken war an dachenn relijiel ha war dachenn traoù ar bed. E manatioù zo e chom bev ar gredenn hengounel a embann e vez adenkorfet al lama pe beleg meur ar gumuniezh en ur bugel pe en ur paotr yaouank war-lerc'h ar marv. Hennezh a zeu da vezañ penn nevez ar manati
En India, treuztiriadoù bras gant ar Romed, moarvat da-heul an aloubadegoù muzulman. Skeiñ a reont war-du ar c'hornôg en ur dreuziñ Iran ha dre Azia vihan hag an Impalaeriezh vuzantat.
Mont a ra ar roue Anawrahta Myanmar da birc'hirinañ da Sri Lanka, distreiñ a ra da dreiñ e vro eus tu ar feiz boudaat Theravada.

1000 : savidigezh rouantelezh kristen Hungaria
E-tro 1001 : e vez diazezet gant ar Vikinged, renet gant Leif Eirikson, diazezadurioù bihan e-barzh ha tro-dro da Vinland e Norzhamerika
1054 : ar Skism Meur a vez rannet abalamour dezhañ an Iliz katolik roman er c'hornôg diouzh an Iliz reizhkredennek er reter. En amzerioù kent e oa bet c'hoarvezet skismoù evel-se a oa bet plaenaet da c'houde met hemañ a bad abaoe ouzhpenn 1000 vloaz.
1060 : Aloubadeg Norman Sikilia
1065 : dizalc'h eo rouantelezh Galiza ha Portugal dindan ren Garcia
1066 : marv Edouarzh ar C'hofesour; aloubet eo Bro-Saoz gant an Normaned da-heul Emgann Hastings
1086 : savet eo an Domesday Book
1094 : preizhañ a ra El Cid, anezhañ an haroz spagnol meur, kêr Valencia digant ar Vaoured
1099 : Kroaziadeg I; preizhet eo Jeruzalem
Deuet ez eus keloù deomp eus meuriadoù Lituania dre gronikennoù alaman, polonat ha rusian. Meneget int en-dro da Niemen ha d'al lec'h ma vo savet kêr Kaunas diwezhatoc'h.

En Italia, e krog Firenziz da ziorren an artizanerezh hag ar greanterezh diazezet war ar gloan. Savet eo danvezioù Firenze, tev-mat ha ruz o liv, gant an Arte della Lana (Gild ar gloan) hag enporzhiet gant Pisa dre-holl Europa ar c'hornôg.

Enlivadurioù boudaat war follennoù palmez savet etre an hag an e Bihâr, Bengal ha Nepal (skol ar reter).

Alp Arslan
Arc'heskob Anno II Köhln
Sant Anselm, diazezer brudet ar skol gelennadurezh ha krouer an arguzennerezh ontologek
Avisen (Abu Ali al-Husain Ibn Abdallah) (980-1037), mezeg ha prederour arab, aozer Reolenn ar vezegiezh.
Sant Brunev, diazezer ar Chartouzed
Canute
Hermann Contractus, steredoniour, jedoniour ha manac'h, bet savet gantañ ar Salve Regina
Robert Guiscard, diazezer tiernelezh norman Italia
Gwilherm an Alouber, (1027 (e-tro) - 9 Gwengolo 1087), dug Normandi) ha roue Bro-Saoz.
Impalaer Herri III
Impalaer Herri IV
Impalaerez Agnes
Konrad II
Macbeth
Pab Sant Gregor VII (Hildebrand)
Pab Urban II
Saint Robert, diazezer urzh ar Gisterkiiz
Steven I Hungaria

Ijinet ur wikefre vrezel nevez gant Sinaiz : ar fuc'hell
Kontaden Genji gant Murasaki Shikibu zo unan eus an danevelloù kentañ e japaneg
Krouet eo ar pik war al lizherenn i.
E-tro 1098 : kentañ gwerzh gallek anavezet : Kanaouenn Roland

Gourt Home::Gourt :: XIvet kantved